Ogólne zasady dawkowania tapentadolu
Tapentadol dostępny jest w różnych postaciach, takich jak:
- tabletki powlekane (natychmiastowe uwalnianie)
- tabletki o przedłużonym uwalnianiu
- roztwór doustny o stężeniu 4 mg/ml oraz 20 mg/ml
Wybór odpowiedniej postaci leku, drogi podania i dawki zależy od nasilenia bólu, wieku, masy ciała oraz doświadczenia pacjenta z lekami przeciwbólowymi123.
Dawkowanie u dorosłych – ból ostry
- Tabletki powlekane i roztwór doustny: standardowa dawka początkowa to 50 mg co 4–6 godzin. W razie potrzeby pierwszego dnia leczenia kolejną dawkę można podać nawet po 1 godzinie, jeśli ból nie ustąpił. Dawka powinna być dostosowywana indywidualnie1435.
- Maksymalna dawka dobowa: nie należy przekraczać 700 mg w pierwszej dobie oraz 600 mg w kolejnych dniach leczenia6789.
- Czas trwania terapii: tapentadol w tej postaci przeznaczony jest do krótkotrwałego leczenia bólu ostrego. Jeśli potrzebne jest dłuższe leczenie, zaleca się rozważenie zmiany na tabletki o przedłużonym uwalnianiu6710.
Dawkowanie u dorosłych – ból przewlekły
- Tabletki o przedłużonym uwalnianiu: zazwyczaj stosuje się 50 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin). Dawka początkowa może być wyższa u osób, które wcześniej przyjmowały inne opioidy. Dawkę zwiększa się o 50 mg co 3 dni, aż do uzyskania odpowiedniego efektu przeciwbólowego21112.
- Maksymalna dawka dobowa: nie należy przekraczać 500 mg na dobę (czyli 250 mg co 12 godzin)131415.
- Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą. Nie należy ich dzielić ani żuć16.
- Tapentadol powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza, a dawkowanie może być indywidualnie dostosowywane.
- Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej, ponieważ może to prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak depresja oddechowa, drgawki czy utrata przytomności6138.
- Przy długotrwałym stosowaniu należy rozważyć zmianę na tabletki o przedłużonym uwalnianiu.
- Nie należy nagle przerywać leczenia – dawkę trzeba zmniejszać stopniowo, aby uniknąć objawów odstawiennych1713.
Dawkowanie tapentadolu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież – dawkowanie zależne od postaci leku
- Roztwór doustny (4 mg/ml i 20 mg/ml): stosowany u dzieci od 2. roku życia. Zalecana dawka pojedyncza wynosi 1,25 mg na kilogram masy ciała co 4 godziny. Maksymalna dawka dobowa to 7,5 mg/kg (czyli 6 dawek na dobę). Dla dzieci o masie ciała do 16 kg stosuje się stężenie 4 mg/ml, a powyżej 16 kg – 20 mg/ml1819.
- Czas trwania leczenia: u dzieci nie powinien przekraczać 3 dni2021.
- Tabletki o przedłużonym uwalnianiu: mogą być stosowane u dzieci i młodzieży powyżej 6. roku życia z przewlekłym bólem silnym, wymagającym leczenia opioidami. Dawka początkowa to 1,5 mg/kg co 12 godzin (nie więcej niż 50 mg na dawkę początkową). Dawka maksymalna wynosi 3,5 mg/kg co 12 godzin, ale nie powinna przekraczać 500 mg na dobę22232425.
- Nie należy stosować tapentadolu u dzieci młodszych niż 2 lata (roztwór) lub 6 lat (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), ani u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby202126.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Na ogół nie ma potrzeby zmiany dawki w tej grupie wiekowej. Jednak ze względu na większe ryzyko zaburzeń czynności nerek lub wątroby, zaleca się ostrożność i ewentualne dostosowanie dawki według indywidualnych potrzeb27221819.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Łagodna i umiarkowana niewydolność nerek: nie wymaga modyfikacji dawki u dorosłych17131028.
- Ciężka niewydolność nerek: nie zaleca się stosowania tapentadolu (wszystkie postacie leku)17131028.
- Dzieci i młodzież z zaburzeniami czynności nerek: brak danych, nie zaleca się stosowania2021.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Łagodna niewydolność wątroby: nie wymaga zmiany dawki17291028.
- Umiarkowana niewydolność wątroby: stosować z ostrożnością, zaczynając od najniższej możliwej dawki (np. 25–50 mg w zależności od postaci leku), nie częściej niż co 8–24 godziny. Maksymalna dawka dobowa to 150 mg (tabletki powlekane/roztwór) lub 50 mg (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) na początku leczenia27293031.
- Ciężka niewydolność wątroby: nie zaleca się stosowania tapentadolu27293031.
- Dzieci i młodzież z zaburzeniami czynności wątroby: brak danych, nie zaleca się stosowania3221.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Stosowanie tapentadolu w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecane, chyba że lekarz uzna to za konieczne. Tapentadol może przenikać do mleka matki333435.
- Przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do poważnych skutków ubocznych, takich jak depresja oddechowa, utrata przytomności, drgawki czy nawet zatrzymanie oddechu363738.
- W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast zapewnić drożność dróg oddechowych i skontaktować się z personelem medycznym.
- Tapentadol może powodować uzależnienie, zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu394041.
- Lek powinien być stosowany wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza.
Podsumowanie dawkowania tapentadolu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (ból ostry) – tabletki powlekane, roztwór doustny | 50 mg co 4–6 godzin; maks. 700 mg/dobę pierwszego dnia, potem 600 mg/dobę |
| Dorośli (ból przewlekły) – tabletki o przedłużonym uwalnianiu | 50 mg dwa razy na dobę; zwiększanie dawki co 3 dni; maks. 500 mg/dobę |
| Dzieci 2–18 lat (roztwór doustny) | 1,25 mg/kg co 4 godziny; maks. 7,5 mg/kg/dobę; leczenie do 3 dni |
| Dzieci 6–18 lat (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) | 1,5 mg/kg co 12 godzin (max. 50 mg na dawkę początkową); maks. 3,5 mg/kg co 12 godzin (max. 500 mg/dobę) |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Zwykle jak u dorosłych; ostrożność przy zaburzeniach nerek/wątroby |
| Łagodna/umiarkowana niewydolność nerek | Bez modyfikacji dawki |
| Ciężka niewydolność nerek | Przeciwwskazane |
| Łagodna niewydolność wątroby | Bez modyfikacji dawki |
| Umiarkowana niewydolność wątroby | Ostrożność, najniższa możliwa dawka, nie częściej niż co 8–24 h, maks. 150 mg/dobę (tabletki powlekane/roztwór), 50 mg/dobę (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) |
| Ciężka niewydolność wątroby | Przeciwwskazane |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Nie zaleca się stosowania |


















