Reklama

Wprowadzenie do działań niepożądanych proguanilu

Proguanil, znany także jako Proguanili hydrochloridum, to substancja czynna stosowana głównie w leczeniu i profilaktyce malarii, zazwyczaj w połączeniu z atowakwonem12. Jak każdy lek, może wywoływać działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić34. Najczęściej są one łagodne i przemijające, ale w rzadkich przypadkach mogą być poważniejsze. Występowanie i nasilenie działań niepożądanych może zależeć od formy leku, dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy stosowanie innych leków35.
Zawsze warto rozważyć korzyści i ryzyko terapii, a w razie niepokojących objawów skontaktować się z lekarzem.

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane

Najczęściej obserwowane działania niepożądane podczas stosowania proguanilu (szczególnie w połączeniu z atowakwonem) różnią się w zależności od tego, czy lek jest stosowany w leczeniu czy w zapobieganiu malarii34.

  • Bóle brzucha – mogą występować zarówno podczas leczenia, jak i profilaktyki malarii34.
  • Bóle głowy – zgłaszane bardzo często przez pacjentów34.
  • Nudności, wymioty, biegunka – objawy ze strony układu pokarmowego, które zwykle mają łagodny przebieg34.
  • Jadłowstręt (anoreksja) – utrata apetytu, zwłaszcza przy leczeniu malarii34.
  • Kaszel – zgłaszany częściej w trakcie leczenia niż profilaktyki34.
Ważne: Działania niepożądane proguanilu mogą być inne u dzieci niż u dorosłych, a dane na temat długotrwałego stosowania u dzieci są ograniczone. Dotychczas nie przeprowadzono badań oceniających wpływ przewlekłego przyjmowania leku na wzrost, dojrzewanie czy rozwój dzieci657.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często (≥1/10)

  • Ból głowy8.
  • Ból brzucha8.
  • Nudności8.
  • Wymioty8.
  • Biegunka8.

Często (≥1/100 do <1/10)

  • Anemia i neutropenia (zmniejszenie liczby czerwonych i białych krwinek)8.
  • Reakcje alergiczne8.
  • Hiponatremia (obniżony poziom sodu we krwi)8.
  • Anoreksja (utrata apetytu)8.
  • Nietypowe sny, depresja8.
  • Bezsenność, zawroty głowy8.
  • Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych (może świadczyć o przemijającym obciążeniu wątroby)8.
  • Świąd, wysypka8.
  • Gorączka8.
  • Kaszel8.

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Zwiększone stężenie amylazy (enzym trzustkowy, którego podwyższony poziom może wskazywać na zaburzenia trawienne)8.
  • Niepokój8.
  • Kołatanie serca8.
  • Zapalenie jamy ustnej8.
  • Wypadanie włosów, pokrzywka8.

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Halucynacje (omamy)8.

Częstość nieznana (nie można określić na podstawie dostępnych danych)

  • Pancytopenia (wszystkie rodzaje komórek krwi w zbyt małej liczbie, głównie u osób z poważnymi problemami nerek)8.
  • Obrzęk naczynioruchowy (nagły obrzęk, najczęściej twarzy, ust, języka)8.
  • Anafialksja (ciężka reakcja alergiczna z dusznością, obrzękiem)8.
  • Układowe zapalenie naczyń8.
  • Ataki paniki, płacz, koszmary senne, zaburzenia psychotyczne8.
  • Drgawki8.
  • Tachykardia (przyspieszona akcja serca)8.
  • Nietolerancja ze strony przewodu pokarmowego, owrzodzenia jamy ustnej8.
  • Żółtaczka, cholestaza (zaburzenia pracy wątroby objawiające się żółtym zabarwieniem skóry lub oczu)8.
  • Zespół Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna), rumień wielopostaciowy, pęcherze, złuszczanie się skóry, nadwrażliwość na światło8.
Wskazówka: Objawy takie jak silna wysypka, trudności w oddychaniu, obrzęk twarzy, omdlenia lub bardzo nasilone dolegliwości żołądkowe wymagają pilnej reakcji i zgłoszenia się do lekarza. W przypadku wystąpienia objawów ze strony wątroby (np. zażółcenie skóry lub oczu) również należy zwrócić na to szczególną uwagę8.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane proguanilu należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Zgłoszenia można dokonać telefonicznie, faksem lub przez stronę internetową: https://smz.ezdrowie.gov.pl9410.

Tabela podsumowująca działania niepożądane proguanilu

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Częstość nieznana
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Anemia, neutropenia Pancytopenia (u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek)
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje alergiczne Obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, układowe zapalenie naczyń
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hiponatremia, anoreksja Zwiększone stężenie amylazy
Zaburzenia psychiczne Nietypowe sny, depresja Niepokój Halucynacje Ataki paniki, płacz, koszmary senne, zaburzenia psychotyczne
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy Bezsenność, zawroty głowy Drgawki
Zaburzenia serca Kołatanie serca Tachykardia
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe Nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha Zapalenie jamy ustnej Nietolerancja przewodu pokarmowego, owrzodzenie jamy ustnej
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych Żółtaczka, cholestaza
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd, wysypka Wypadanie włosów, pokrzywka Zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, pęcherze, złuszczanie się skóry, nadwrażliwość na światło
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Gorączka
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Kaszel

8

Proguanil – działania niepożądane w praktyce

Proguanil, zwłaszcza w połączeniu z atowakwonem, jest ogólnie dobrze tolerowany przez większość pacjentów. Najczęściej pojawiające się działania niepożądane to bóle głowy, nudności, biegunka i bóle brzucha, które zwykle ustępują samoistnie. Istnieje jednak niewielkie ryzyko wystąpienia poważniejszych reakcji, zwłaszcza u osób z zaburzeniami czynności nerek lub u dzieci, dla których nie ma wystarczających danych na temat długotrwałego bezpieczeństwa stosowania657. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, zwłaszcza tych o ciężkim przebiegu, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane proguanilu?

Najczęściej występują bóle głowy, bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka.

Czy działania niepożądane proguanilu są poważne?

Zwykle są łagodne, ale w rzadkich przypadkach mogą być poważne, jak reakcje alergiczne czy zaburzenia wątroby.

Czy dzieci mogą stosować proguanil bezpiecznie?

Dane na temat długotrwałego stosowania u dzieci są ograniczone. Bezpieczeństwo powinno być ocenione przez lekarza.

Gdzie zgłaszać działania niepożądane proguanilu?

Działania niepożądane należy zgłaszać do URPL lub producenta leku, np. przez stronę smz.ezdrowie.gov.pl.

Reklama
Reklama