Bezpieczeństwo stosowania leków u pacjentów pediatrycznych
Podawanie leków dzieciom zawsze wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Organizm dziecka nie jest po prostu „mniejszą wersją” organizmu dorosłego – różni się pod względem wchłaniania, metabolizowania i wydalania substancji czynnych. Z tego powodu dawki oraz wskazania leków dla dzieci nie mogą być bezpośrednio przenoszone z leczenia osób dorosłych1. W przypadku proguanilu, który występuje zwykle w połączeniu z atowakwonem, określono wyraźne ograniczenia dotyczące wieku, masy ciała i wskazań do stosowania u najmłodszych pacjentów2.
Zakres stosowania proguanilu u dzieci
Proguanil jest stosowany głównie jako składnik leków złożonych do zapobiegania i leczenia malarii wywołanej przez pierwotniaka Plasmodium falciparum. W grupie pediatrycznej możliwości jego użycia są jednak ograniczone. Zgodnie z informacjami ze źródeł, tabletki zawierające proguanil i atowakwon są dopuszczone do:
- Leczenia ostrej, niepowikłanej malarii u dzieci o masie ciała co najmniej 11 kg234.
- Profilaktyki (zapobiegania) malarii u dzieci i młodzieży o masie ciała powyżej 40 kg234.
Nie zaleca się stosowania proguanilu (w tej postaci i dawce) u dzieci o masie ciała poniżej 11 kg (leczenie) oraz poniżej 40 kg (profilaktyka), ponieważ nie określono bezpieczeństwa i skuteczności w tych grupach wiekowych234. Wskazania dotyczą tylko malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum.
- Proguanil w połączeniu z atowakwonem nie jest przeznaczony do leczenia malarii u niemowląt i małych dzieci o masie ciała poniżej 11 kg.
- Nie zaleca się stosowania tej substancji do profilaktyki malarii u dzieci i młodzieży ważących mniej niż 40 kg.
- Brak jest wystarczających danych na temat bezpieczeństwa i skuteczności u młodszych i lżejszych dzieci, dlatego nie należy stosować tych leków w tej grupie wiekowej.
- Zakres stosowania dotyczy wyłącznie określonych postaci malarii.
Dawkowanie proguanilu u dzieci
Dawkowanie proguanilu u dzieci zależy od masy ciała i wskazania (profilaktyka lub leczenie malarii). Preparaty złożone zawierające proguanil i atowakwon nie są przeznaczone do stosowania u dzieci poniżej określonych progów masy ciała:
- Dla leczenia ostrej, niepowikłanej malarii: stosowanie jest możliwe u dzieci o masie ciała od 11 kg wzwyż234.
- Dla profilaktyki malarii: stosowanie jest możliwe u dzieci i młodzieży o masie ciała powyżej 40 kg234.
Nie podano szczegółowych wytycznych dotyczących dostosowania dawki u dzieci w różnych kategoriach wiekowych lub masy ciała poniżej wskazanych progów. U dzieci poniżej tych wartości nie należy stosować proguanilu w tej formie.
Bezpieczeństwo stosowania i środki ostrożności u dzieci
W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym działań niepożądanych obserwowanych przy stosowaniu atowakwonu z proguanilem doświadczały przede wszystkim zwierzęta laboratoryjne, a za ich wystąpienie odpowiadał głównie proguanil. Jednak z uwagi na szerokie i wieloletnie stosowanie tej substancji w dawkach zbliżonych do tych, jakie występują w lekach złożonych, uznano je za klinicznie nieistotne567.
Nie przeprowadzono jednak wystarczających badań bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci o masie ciała poniżej 11 kg (w leczeniu) oraz poniżej 40 kg (w profilaktyce), dlatego stosowanie proguanilu w tych grupach wiekowych nie jest zalecane234. Ponadto, w przypadku wystąpienia wymiotów w ciągu godziny od przyjęcia leku, dawkę należy powtórzyć, a przy biegunce nie jest konieczna zmiana dawkowania, choć wchłanianie substancji może być zmniejszone189.
U dzieci z ciężką niewydolnością nerek nie należy stosować proguanilu (w połączeniu z atowakwonem), zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce malarii101112.
- Leków z proguanilem nie należy stosować u dzieci poniżej 11 kg (w leczeniu) i 40 kg (w profilaktyce) ze względu na brak danych o bezpieczeństwie.
- W razie wymiotów do godziny po przyjęciu dawki należy ją powtórzyć.
- W razie biegunki nie ma potrzeby zmiany dawkowania, ale skuteczność leku może być mniejsza.
- W przypadku poważnych reakcji alergicznych należy niezwłocznie odstawić lek i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
- Nie należy stosować u dzieci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek.
Tabela – stosowanie proguanilu u dzieci
| Grupa wiekowa / masa ciała | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta i małe dzieci (<11 kg) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (11–40 kg) | Leczenie ostrej malarii: Tak Profilaktyka: Nie |
Brak szczegółowych danych – stosować zgodnie z ChPL dla odpowiednich mas ciała |
| Młodzież i dorośli (>40 kg) | Leczenie i profilaktyka: Tak | Dawki jak u dorosłych |
Proguanil – bezpieczny tylko w określonych grupach dzieci
Proguanil, stosowany w połączeniu z atowakwonem, jest skuteczny w profilaktyce i leczeniu malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, ale jego użycie u dzieci zostało dokładnie ograniczone do tych, których masa ciała przekracza 11 kg (w leczeniu) i 40 kg (w profilaktyce). Brak wystarczających badań w młodszych i lżejszych grupach wiekowych wyklucza możliwość stosowania tej substancji u najmłodszych pacjentów. Dawkowanie oraz decyzje dotyczące leczenia zawsze powinny być podejmowane w oparciu o wytyczne zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego oraz aktualne zalecenia specjalistyczne234.













