Reklama

Tofacytynib – działania niepożądane: co warto wiedzieć?

Stosowanie tofacytynibu może wiązać się z występowaniem działań niepożądanych, zarówno łagodnych, jak i poważniejszych. Większość osób przyjmujących tę substancję doświadcza objawów o łagodnym nasileniu, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych, nudności czy bóle głowy1234. Jednak u niektórych pacjentów mogą pojawić się poważniejsze komplikacje, w tym ciężkie zakażenia czy zaburzenia krwi. Ryzyko oraz rodzaj działań niepożądanych mogą się różnić w zależności od:

  • postaci leku (tabletki powlekane, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, roztwór doustny)56
  • dawki oraz schematu leczenia14
  • choroby podstawowej, na którą jest stosowany7
  • współistniejących schorzeń i wieku pacjenta8
  • stosowania innych leków jednocześnie, w tym leków z grupy DMARD1

Działania niepożądane nie muszą wystąpić u każdego pacjenta. Zawsze należy rozważyć korzyści i ryzyko terapii, a wszelkie niepokojące objawy konsultować z lekarzem9.

Najczęstsze działania niepożądane tofacytynibu

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należą łagodne infekcje oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego. W początkowym okresie leczenia, czyli w ciągu pierwszych 3 miesięcy, pacjenci najczęściej zgłaszali:

  • bóle głowy1
  • zakażenia górnych dróg oddechowych1
  • wirusowe zakażenia górnych dróg oddechowych1
  • biegunki1
  • nudności1
  • nadciśnienie tętnicze1

Te objawy są zwykle łagodne i przemijające, ale mogą prowadzić do przerwania leczenia u niewielkiej grupy pacjentów1.

Ważne: U osób starszych (powyżej 65. roku życia) ryzyko wystąpienia ciężkich zakażeń i powikłań jest wyraźnie wyższe niż u młodszych pacjentów. W tej grupie wiekowej należy zachować szczególną ostrożność podczas terapii tofacytynibem, zwłaszcza w przypadku stosowania wyższych dawek lub obecności dodatkowych czynników ryzyka, takich jak choroby serca czy cukrzyca. Najczęstsze powikłania to zapalenie płuc, półpasiec oraz zakażenia dróg moczowych8.

Działania niepożądane według częstości występowania

Często (≥ 1/100 do < 1/10)

  • Zapalenie płuc – objawia się kaszlem, dusznością, gorączką10
  • Grypa – gorączka, ból mięśni, osłabienie10
  • Półpasiec – bolesna wysypka, pęcherzyki skórne10
  • Zakażenie dróg moczowych – pieczenie przy oddawaniu moczu, częste parcie10
  • Zapalenie zatok, oskrzeli, gardła, jamy nosowo-gardłowej10
  • Limfopenia i niedokrwistość – obniżenie liczby krwinek białych i czerwonych10
  • Ból głowy10
  • Nadciśnienie tętnicze10
  • Kaszel10
  • Ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, niestrawność11
  • Wysypka11
  • Ból stawów11
  • Obrzęk obwodowy11
  • Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej we krwi11

Niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100)

  • Gruźlica, zapalenie uchyłków, odmiedniczkowe zapalenie nerek10
  • Zapalenie tkanki łącznej, opryszczka zwykła, zakażenia wirusowe10
  • Rak płuca, nowotwory skóry10
  • Leukopenia, neutropenia10
  • Dyslipidemia (zaburzenia poziomu tłuszczów we krwi), hiperlipidemia, odwodnienie10
  • Bezsenność10
  • Parestezje (mrowienie, drętwienie)10
  • Zawał mięśnia sercowego10
  • Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)10
  • Duszność, niedrożność zatok10
  • Stłuszczenie wątroby, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych11
  • Rumień, świąd11
  • Obrzęk stawów, zapalenie ścięgien11
  • Gorączka, zmęczenie11
  • Zwiększone stężenie kreatyniny, cholesterolu, LDL, zwiększenie masy ciała11
  • Naciągnięcie więzadła, nadwyrężenie mięśni11

Rzadko (≥ 1/10000 do < 1/1000)

  • Posocznica (ciężkie zakażenie całego organizmu), posocznica moczowa10
  • Gruźlica rozsiana10
  • Bakteriemia (obecność bakterii we krwi)10
  • Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, pneumokokowe i bakteryjne zapalenie płuc10
  • Zakażenie wirusem cytomegalii10
  • Bakteryjne zapalenie stawów10
  • Nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby11
  • Ból mięśniowo-szkieletowy11

Bardzo rzadko (< 1/10000)

  • Gruźlica ośrodkowego układu nerwowego10
  • Kryptokokowe zapalenie opon mózgowych10
  • Martwicze zapalenie powięzi10
  • Zapalenie mózgu10
  • Bakteriemia gronkowcowa10
  • Zakażenia wywołane przez Mycobacterium avium complex i mykobakterioza atypowa10

Częstość nieznana

  • Nadwrażliwość (alergia), obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka10

Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku i grupy pacjentów

Profil działań niepożądanych tofacytynibu jest podobny niezależnie od postaci leku (tabletki, roztwór doustny), jednak niektóre objawy mogą występować częściej u dzieci i młodzieży. U najmłodszych pacjentów, poza typowymi zakażeniami, częściej obserwowano ból brzucha, nudności, wymioty, gorączkę, ból głowy i kaszel1213. W przypadku równoczesnego stosowania z metotreksatem (MTX) mogą nasilić się niektóre działania niepożądane, zwłaszcza dotyczące wątroby14.

Wybrane poważne działania niepożądane – kiedy zachować szczególną ostrożność?

  • Ciężkie zakażenia – np. zapalenie płuc, półpasiec, zakażenia układu moczowego, zapalenie tkanki łącznej. Występują częściej u osób starszych, z dodatkowymi czynnikami ryzyka lub przy wyższych dawkach leku7815
  • Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – ryzyko rośnie wraz z dawką i obecnością czynników ryzyka, takich jak unieruchomienie, otyłość czy choroby serca16
  • Nowotwory – w tym rak płuca i chłoniaki, szczególnie u osób w podeszłym wieku i palących papierosy10
  • Zaburzenia krwi – limfopenia, leukopenia i neutropenia zwiększają podatność na infekcje17
  • Zaburzenia czynności wątroby – zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, czasem wymagające zmiany dawki lub przerwania leczenia18
  • Zaburzenia lipidowe – podwyższenie cholesterolu i trójglicerydów, co może wymagać leczenia dodatkowymi lekami19
Wskazówka: Zgłaszanie działań niepożądanych po zastosowaniu tofacytynibu jest niezwykle ważne. Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa terapii. Każde podejrzewane działanie niepożądane można zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych lub bezpośrednio do producenta leku. Nawet objawy uznawane za łagodne warto odnotować, aby lekarz mógł ocenić bezpieczeństwo i skuteczność leczenia9.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każdy pacjent, który zauważy u siebie niepokojące objawy podczas stosowania tofacytynibu, może i powinien zgłosić je do odpowiednich instytucji. Zgłoszenia przyjmują m.in. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz producent leku. Pozwala to na bieżącą ocenę korzyści i ryzyka związanego ze stosowaniem tej substancji czynnej9.

Tabela działań niepożądanych tofacytynibu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia Zapalenie płuc, grypa, półpasiec, zakażenie dróg moczowych, zapalenie zatok, oskrzeli, gardła, jamy nosowo-gardłowej Gruźlica, zapalenie uchyłków, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie tkanki łącznej, opryszczka, wirusowe zakażenia, zakażenie żołądka i jelit Posocznica, posocznica moczowa, gruźlica rozsiana, bakteriemia, bakteryjne i pneumokokowe zapalenie płuc, zakażenie cytomegalią, bakteryjne zapalenie stawów Gruźlica OUN, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, martwicze zapalenie powięzi, zapalenie mózgu, bakteriemia gronkowcowa, zakażenia Mycobacterium avium complex
Nowotwory Rak płuca, nowotwory skóry Chłoniak
Krew i układ chłonny Limfopenia, niedokrwistość Leukopenia, neutropenia
Immunologia Nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka
Metabolizm Dyslipidemia, hiperlipidemia, odwodnienie
Układ nerwowy Ból głowy Parestezje
Układ sercowo-naczyniowy Nadciśnienie tętnicze Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zawał mięśnia sercowego
Układ oddechowy Kaszel Duszność, niedrożność zatok
Układ pokarmowy Ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, niestrawność
Wątroba i drogi żółciowe Stłuszczenie wątroby, wzrost enzymów wątrobowych, aminotransferaz, gamma-GT Nieprawidłowe testy czynności wątroby
Skóra Wysypka Rumień, świąd
Mięśnie i stawy Ból stawów Obrzęk stawów, zapalenie ścięgien Ból mięśniowo-szkieletowy
Ogólne Obrzęk obwodowy Gorączka, zmęczenie
Badania diagnostyczne Wzrost kinazy kreatynowej Wzrost kreatyniny, cholesterolu, LDL, masy ciała
Urazy Naciągnięcie więzadła, nadwyrężenie mięśni

10112021

Tofacytynib – bezpieczeństwo i czujność podczas terapii

Tofacytynib, stosowany zgodnie z zaleceniami, pozwala wielu pacjentom na kontrolę objawów przewlekłych chorób zapalnych. Jednak ze względu na możliwość wystąpienia zarówno łagodnych, jak i poważniejszych działań niepożądanych, terapia powinna być prowadzona pod stałą kontrolą lekarza, z regularną oceną stanu zdrowia oraz wyników badań laboratoryjnych. Wczesne zgłaszanie niepokojących objawów pozwala na szybkie wdrożenie odpowiednich działań i zwiększa bezpieczeństwo pacjenta9.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane tofacytynibu?

Najczęściej występują bóle głowy, infekcje górnych dróg oddechowych, biegunka, nudności, nadciśnienie tętnicze oraz wysypka1.

Czy tofacytynib może powodować poważne powikłania?

Tak, mogą wystąpić ciężkie zakażenia (np. zapalenie płuc, półpasiec), zaburzenia krwi, powikłania zakrzepowo-zatorowe i zaburzenia czynności wątroby23.

Czy działania niepożądane tofacytynibu są zależne od wieku?

Tak, osoby powyżej 65. roku życia są bardziej narażone na ciężkie zakażenia i inne powikłania4.

Czy działania niepożądane tofacytynibu są odwracalne?

W większości przypadków po przerwaniu leczenia objawy ustępują, np. zmiany w lipidogramie czy podwyższone enzymy wątrobowe5.

Czy można zgłaszać działania niepożądane po tofacytynibie?

Tak, każde podejrzewane działanie niepożądane można zgłosić do URPL lub producenta leku6.

Reklama
Reklama