Jak dawkować spironolakton? Przegląd najważniejszych zasad
Spironolakton (Spironolactonum) to lek moczopędny, który działa poprzez zwiększanie wydalania sodu i wody z organizmu, jednocześnie zatrzymując potas. Stosuje się go głównie doustnie w postaci tabletek lub kapsułek, a schemat dawkowania różni się w zależności od choroby, wieku pacjenta i stanu jego nerek oraz wątroby123.
Podstawowe zasady dawkowania dla dorosłych
- Niewydolność serca z obrzękami: Zazwyczaj rozpoczyna się leczenie od dawki 100 mg na dobę, którą można podawać jednorazowo lub w dawkach podzielonych. Zakres dawek może wynosić od 25 mg do 200 mg na dobę. Dawka podtrzymująca ustalana jest indywidualnie145.
- Ciężka niewydolność serca (klasa III-IV wg NYHA): Leczenie rozpoczyna się od 25 mg raz na dobę, w połączeniu z innymi lekami. Jeśli jest dobrze tolerowana, dawkę można zwiększyć do 50 mg raz na dobę. W przypadku nietolerancji można ją zmniejszyć do 25 mg co drugi dzień13.
- Obrzęki i wodobrzusze w marskości wątroby: Jeżeli stosunek jonów sodu do potasu w moczu przekracza 1,0 – stosuje się 100 mg na dobę. Jeśli jest poniżej 1,0, dawka wynosi 200–400 mg na dobę15.
- Obrzęki w zespole nerczycowym: Typowa dawka to 100–200 mg na dobę15.
- Wodobrzusze spowodowane nowotworem: Początkowo 100–200 mg na dobę, w ciężkich przypadkach do 400 mg na dobę16.
- Leczenie nadciśnienia tętniczego: Zwykle zaczyna się od 25 mg na dobę, w razie potrzeby zwiększa się do 50 lub 100 mg po kilku tygodniach. Lek stosuje się w połączeniu z innymi lekami na nadciśnienie78.
- Pierwotny hiperaldosteronizm (diagnostyka i leczenie): W testach diagnostycznych stosuje się 400 mg na dobę przez kilka dni lub tygodni. Leczenie długoterminowe wymaga dawki od 100 do 400 mg na dobę, stopniowo zmniejszanej do najmniejszej skutecznej910.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
- Dawka początkowa to zwykle 1–3 mg na kilogram masy ciała na dobę, podzielona na 1–4 dawki w ciągu dnia131415.
- Podczas leczenia podtrzymującego lub przy jednoczesnym stosowaniu innych leków moczopędnych, dawkę można zmniejszyć do 1–2 mg/kg mc. na dobę13.
- Lek jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek1617.
Dawkowanie u osób starszych
U pacjentów w podeszłym wieku zaleca się rozpoczynanie leczenia od najmniejszej możliwej dawki, a następnie stopniowe jej zwiększanie w razie potrzeby. U osób starszych częściej występuje ryzyko zaburzeń gospodarki elektrolitowej oraz czynności nerek, dlatego konieczna jest większa ostrożność i regularne badania kontrolne1810.
Zmiany dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
- Łagodne do umiarkowanych zaburzeń czynności nerek: Zaleca się zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między dawkami. U niektórych pacjentów lek można podawać rzadziej niż codziennie1319.
- Ciężka niewydolność nerek: Stosowanie spironolaktonu jest przeciwwskazane (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min lub przesączanie kłębuszkowe poniżej 10 ml/min w zależności od źródła)1913.
- Zaburzenia czynności wątroby: U pacjentów z niewydolnością wątroby metabolizm i wydalanie spironolaktonu mogą być opóźnione. Zazwyczaj nie ma potrzeby zmiany dawki początkowej, ale konieczna jest ostrożność i regularna kontrola stanu zdrowia20.
Dawkowanie w ciąży i podczas karmienia piersią
Spironolakton nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa. W badaniach na zwierzętach odnotowano działanie niepożądane na płód21.
Podsumowanie dawkowania spironolaktonu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (obrzęki, niewydolność serca) | 100 mg/dobę, zakres 25–200 mg/dobę; w ciężkiej niewydolności serca: 25 mg/dobę, możliwość zwiększenia do 50 mg/dobę lub zmniejszenia do 25 mg co drugi dzień |
| Dorośli (marskość wątroby) | 100 mg/dobę (stosunek Na+/K+ >1,0) lub 200–400 mg/dobę (stosunek <1,0) |
| Dorośli (zespół nerczycowy) | 100–200 mg/dobę |
| Dorośli (nadciśnienie tętnicze) | 25 mg/dobę, w razie potrzeby do 100 mg/dobę |
| Dorośli (pierwotny hiperaldosteronizm) | 400 mg/dobę w testach diagnostycznych; leczenie: 100–400 mg/dobę, stopniowo zmniejszane do najmniejszej skutecznej dawki |
| Dzieci i młodzież | 1–3 mg/kg mc./dobę; w leczeniu podtrzymującym 1–2 mg/kg mc./dobę; przeciwwskazane przy umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności nerek |
| Osoby starsze | Rozpocząć od najmniejszej dawki, zwiększać stopniowo; ostrożność przy zaburzeniach nerek/wątroby |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek | Zmniejszyć dawkę lub wydłużyć odstępy między dawkami przy klirensie 10–30 ml/min; przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności nerek |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Nie zaleca się stosowania |













