Reklama

Pegfilgrastym, filgrastym i lipegfilgrastym to czynniki stymulujące wzrost kolonii granulocytów. Różnią się długością działania, wskazaniami i możliwością stosowania u dzieci.

Podobieństwa i różnice – Pegfilgrastym, Filgrastym, Lipegfilgrastym

Pegfilgrastym, filgrastym i lipegfilgrastym to substancje czynne, które należą do tej samej grupy leków – czynników stymulujących tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF)123. Ich głównym zadaniem jest pobudzanie organizmu do produkcji białych krwinek (neutrofilów), co ma kluczowe znaczenie zwłaszcza u osób leczonych chemioterapią, narażonych na powikłania związane z obniżoną odpornością456. Wszystkie trzy substancje mają podobny mechanizm działania i należą do leków immunostymulujących13.

Wspólne cechy tych leków to:

  • Pobudzanie produkcji neutrofilów w szpiku kostnym123.
  • Stosowanie w celu skrócenia czasu trwania neutropenii (niedoboru neutrofilów) oraz zmniejszenia ryzyka powikłań infekcyjnych podczas chemioterapii456.
  • Podawanie w formie wstrzyknięć podskórnych789.

Jednak między tymi substancjami występują istotne różnice, przede wszystkim dotyczące długości działania i zakresu wskazań.

Ważne: Pegfilgrastym i lipegfilgrastym to substancje o przedłużonym działaniu, co oznacza, że wystarczy jedno podanie leku w każdym cyklu chemioterapii. Filgrastym natomiast wymaga codziennych wstrzyknięć przez kilka do kilkunastu dni w każdym cyklu. Wybór odpowiedniej substancji zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, indywidualna reakcja na leczenie oraz planowana chemioterapia.

Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się te leki?

Wszystkie trzy substancje są stosowane przede wszystkim w celu skrócenia czasu trwania neutropenii i zmniejszenia ryzyka wystąpienia gorączki neutropenicznej u pacjentów poddawanych chemioterapii z powodu nowotworów złośliwych456. Jednak zakres wskazań nieco się różni:

  • Pegfilgrastym – stosowany głównie u dorosłych, w celu skrócenia czasu neutropenii po chemioterapii. Nie jest zalecany do stosowania u dzieci, ponieważ nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej7.
  • Filgrastym – ma szerszy zakres wskazań. Oprócz chemioterapii, może być stosowany także u dzieci, w mobilizacji komórek progenitorowych, w leczeniu ciężkich wrodzonych, cyklicznych lub idiopatycznych neutropenii, a także u pacjentów z neutropenią w przebiegu zakażenia HIV5.
  • Lipegfilgrastym – podobnie jak pegfilgrastym, stosowany jest w celu skrócenia neutropenii u dorosłych i dzieci od 2. roku życia leczonych chemioterapią. Wskazania obejmują także dzieci, co odróżnia go od pegfilgrastymu6.

Warto również zaznaczyć, że filgrastym można stosować u pacjentów poddawanych przeszczepieniu szpiku oraz do mobilizacji komórek macierzystych do krwi obwodowej5, podczas gdy pegfilgrastym i lipegfilgrastym nie mają takich wskazań.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje działają poprzez pobudzanie szpiku kostnego do produkcji białych krwinek (neutrofilów), ale różnią się długością działania i sposobem eliminacji z organizmu132.

  • Pegfilgrastym to filgrastym połączony z cząsteczką glikolu polietylenowego (PEG), co powoduje, że lek działa dłużej i utrzymuje się w organizmie nawet do kilku dni. Dzięki temu wystarczy podać jedną dawkę w każdym cyklu chemioterapii1.
  • Filgrastym ma krótszy czas działania i dlatego wymaga codziennych wstrzyknięć przez kilka do kilkunastu dni w każdym cyklu chemioterapii10. Jego eliminacja z organizmu następuje w ciągu kilku godzin11.
  • Lipegfilgrastym jest podobny do pegfilgrastymu, ale różni się budową chemiczną. Jest to również substancja o przedłużonym działaniu, podawana raz na cykl3.

W badaniach klinicznych wykazano, że pegfilgrastym i filgrastym mają porównywalną skuteczność w skracaniu czasu trwania ciężkiej neutropenii i zmniejszaniu ryzyka gorączki neutropenicznej1213. Lipegfilgrastym również wykazuje podobną skuteczność14.

Porównanie działania w organizmie

  • Pegfilgrastym i lipegfilgrastym mają dłuższy okres półtrwania i powolniej są usuwane z organizmu, co pozwala na rzadsze podawanie1516.
  • Filgrastym działa krócej i szybciej jest usuwany, dlatego wymaga codziennych wstrzyknięć11.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co warto wiedzieć?

Wszystkie trzy leki mają podobne przeciwwskazania. Nie powinny być stosowane u osób z nadwrażliwością na daną substancję czynną lub składniki pomocnicze171819.

Wspólne środki ostrożności obejmują:

  • Nie stosować w przewlekłej białaczce szpikowej i zespołach mielodysplastycznych202122.
  • Uwaga na ryzyko powiększenia śledziony i jej pęknięcia – w razie bólu w lewym nadbrzuszu lub barku należy natychmiast zgłosić się do lekarza232425.
  • Ryzyko zespołu przesiąkania włośniczek, kłębuszkowego zapalenia nerek oraz śródmiąższowego zapalenia płuc262728.
  • Ryzyko przełomów sierpowatokrwinkowych u osób z niedokrwistością sierpowatokrwinkową293031.

Nieco różnią się zalecenia dotyczące stosowania u dzieci – pegfilgrastym nie jest zalecany dla dzieci, natomiast filgrastym i lipegfilgrastym mogą być stosowane także u młodszych pacjentów756.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Stosowanie tych leków u dzieci, kobiet w ciąży, matek karmiących, osób starszych czy z zaburzeniami nerek lub wątroby wymaga szczególnej uwagi:

  • Dzieci: Pegfilgrastym nie ma ustalonego bezpieczeństwa stosowania u dzieci, natomiast filgrastym i lipegfilgrastym mogą być stosowane u młodszych pacjentów, z odpowiednią modyfikacją dawki756.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy leki nie są zalecane w ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na brak wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo323334.
  • Prowadzenie pojazdów: Pegfilgrastym i lipegfilgrastym nie wpływają lub mają nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. Filgrastym może powodować zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność353637.
  • Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: Nie ma konieczności modyfikowania dawki tych leków u osób z niewydolnością nerek lub wątroby73839.
Warto wiedzieć: Filgrastym to lek o najszerszym zakresie zastosowań, dostępny także dla dzieci, osób z ciężkimi wrodzonymi neutropeniami oraz pacjentów z zakażeniem HIV. Pegfilgrastym i lipegfilgrastym są wygodniejsze w stosowaniu ze względu na jednorazowe podanie na cykl chemioterapii, ale mają bardziej ograniczone wskazania i nie są zalecane dla wszystkich grup pacjentów.

Tabela porównawcza najważniejszych cech substancji czynnych

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Pegfilgrastym Skrócenie czasu neutropenii i zmniejszenie ryzyka gorączki neutropenicznej po chemioterapii Nie zaleca się Nie zaleca się Brak przeciwwskazań
Filgrastym Skrócenie neutropenii po chemioterapii, mobilizacja komórek macierzystych, leczenie ciężkich neutropenii, wsparcie w zakażeniu HIV Można stosować (z modyfikacją dawki) Nie zaleca się Zachować ostrożność (możliwe zawroty głowy)
Lipegfilgrastym Skrócenie neutropenii i zmniejszenie ryzyka gorączki neutropenicznej po chemioterapii Można stosować u dzieci od 2. roku życia Nie zaleca się Brak przeciwwskazań

Pegfilgrastym, Filgrastym i Lipegfilgrastym – co wybrać?

Podsumowując, pegfilgrastym, filgrastym i lipegfilgrastym mają podobny mechanizm działania i skuteczność w profilaktyce powikłań po chemioterapii, jednak różnią się długością działania, zakresem wskazań i wygodą stosowania123. Pegfilgrastym i lipegfilgrastym są wygodniejsze, bo wymagają tylko jednej iniekcji na cykl, ale nie są zalecane dla dzieci i mają bardziej ograniczone wskazania. Filgrastym wymaga codziennych iniekcji, ale można go stosować u dzieci i w innych szczególnych przypadkach, np. w mobilizacji komórek macierzystych czy leczeniu neutropenii w przebiegu HIV5. Ostateczny wybór leku zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, wieku, rodzaju choroby oraz planowanego leczenia onkologicznego.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się pegfilgrastym od filgrastymu?

Pegfilgrastym działa dłużej, wymaga jednego wstrzyknięcia na cykl chemioterapii, filgrastym podaje się codziennie przez kilka dni.12

Czy pegfilgrastym można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania pegfilgrastymu u dzieci – nie określono bezpieczeństwa i skuteczności.7

Który lek wybrać: filgrastym czy lipegfilgrastym?

Lipegfilgrastym działa dłużej i wystarczy jedna dawka na cykl, filgrastym można stosować w szerszym zakresie wskazań, także u dzieci.65

Czy te leki są bezpieczne dla kobiet w ciąży?

Nie zaleca się stosowania pegfilgrastymu, filgrastymu ani lipegfilgrastymu w ciąży ze względu na brak wystarczających danych.323334

Reklama
Reklama