Reklama

Odewiksybat i maraliksybat to nowoczesne leki stosowane u dzieci z PFIC i zespołem Alagille’a, działające poprzez hamowanie wychwytu kwasów żółciowych.

Podobieństwa i różnice – odewiksybat i maraliksybat

Obie substancje czynne – odewiksybat oraz maraliksybat – należą do nowoczesnej grupy leków przeznaczonych do leczenia rzadkich chorób wątroby u dzieci i młodzieży12. Zostały zaprojektowane z myślą o pacjentach cierpiących na postępującą rodzinną cholestazę wewnątrzwątrobową (PFIC) oraz zespół Alagille’a. Ich wspólną cechą jest hamowanie działania tzw. transportera kwasów żółciowych w jelicie krętym (IBAT), co prowadzi do zmniejszenia poziomu kwasów żółciowych w organizmie34.

Odewiksybat i maraliksybat mają podobny mechanizm działania i oba są stosowane przede wszystkim u dzieci, choć różnią się nieco szczegółami dotyczącymi wskazań, wieku rozpoczęcia leczenia oraz drogą podania12. Odewiksybat dostępny jest w postaci kapsułek twardych, które można otwierać i podawać dzieciom również w płynach lub półpłynnych pokarmach, natomiast maraliksybat to roztwór doustny, co ułatwia jego podanie nawet najmłodszym pacjentom56.

  • Obie substancje są selektywnymi inhibitorami IBAT34.
  • Są przeznaczone do leczenia dzieci i młodzieży z określonymi schorzeniami wątroby12.
  • Ich działanie polega na zmniejszeniu wchłaniania kwasów żółciowych w jelicie34.
  • Obie substancje dostępne są w formie umożliwiającej łatwe podanie dzieciom56.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się odewiksybat, a kiedy maraliksybat?

Odewiksybat jest wskazany do leczenia postępującej rodzinnej cholestazy wewnątrzwątrobowej (PFIC) od 6. miesiąca życia oraz świądu cholestatycznego w zespole Alagille’a (ALGS) także od 6. miesiąca życia17. Maraliksybat natomiast można stosować u dzieci już od 2. miesiąca życia w ALGS i od 3. miesiąca życia w PFIC2. Oznacza to, że maraliksybat daje możliwość wcześniejszego rozpoczęcia leczenia u najmłodszych pacjentów.

Wskazania te częściowo się pokrywają, ale nie są identyczne – oba leki wykorzystywane są głównie w terapii świądu związanego z cholestazą, jednak wiek, od którego można rozpocząć leczenie, oraz szczegóły dotyczące dawkowania są różne12.

  • Odewiksybat: PFIC od 6 miesięcy, zespół Alagille’a od 6 miesięcy17.
  • Maraliksybat: zespół Alagille’a od 2 miesięcy, PFIC od 3 miesięcy2.

Dodatkowo, u pacjentów z określonymi typami PFIC (np. PFIC2 z brakiem białka BSEP), zarówno odewiksybat, jak i maraliksybat mogą być nieskuteczne89.

Ważne informacje o stosowaniu u dzieci:

  • Obie substancje mogą być stosowane już u bardzo małych dzieci, ale maraliksybat pozwala na wcześniejsze rozpoczęcie leczenia.
  • W obu przypadkach należy zachować szczególną ostrożność przy wyborze dawki u dzieci najmłodszych oraz z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek.
  • Wskazania do leczenia mogą się różnić w zależności od typu schorzenia i wieku dziecka.

Mechanizm działania i wpływ na organizm

Zarówno odewiksybat, jak i maraliksybat są inhibitorami transportera kwasów żółciowych IBAT, co prowadzi do ograniczenia wchłaniania tych związków w jelicie i zmniejszenia ich stężenia w surowicy krwi34. Dzięki temu zmniejsza się nasilenie świądu i poprawiają się wyniki badań czynności wątroby u pacjentów z PFIC i ALGS.

Obie substancje działają głównie miejscowo w przewodzie pokarmowym i mają minimalne wchłanianie do krwi, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych1011. Warto jednak zaznaczyć, że maraliksybat podawany jest w formie roztworu, natomiast odewiksybat jako kapsułki, które można otwierać i podawać z pokarmem, co ułatwia dostosowanie sposobu podania do potrzeb dziecka56.

Właściwości farmakokinetyczne (czyli sposób, w jaki lek jest wchłaniany, rozprowadzany i wydalany z organizmu) są bardzo podobne w obu przypadkach – leki są wydalane głównie z kałem, nie wymagają istotnej modyfikacji dawki u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek czy wątroby, ale wymagają szczególnej ostrożności u osób z ciężkimi zaburzeniami tych narządów1213.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co trzeba uważać?

Najważniejszym przeciwwskazaniem dla obu substancji jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik pomocniczy leku1415.

W przypadku maraliksybatu dodatkowo należy zachować ostrożność u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, zwłaszcza z powodu zawartości glikolu propylenowego w preparacie – u tych osób lek może być przeciwwskazany lub wymagać zmniejszenia dawki15. U pacjentów z PFIC poniżej 5. roku życia stosowanie maraliksybatu wiąże się z dodatkowymi ograniczeniami dawkowania16.

U pacjentów z określonymi podtypami PFIC (np. PFIC2 z całkowitym brakiem białka BSEP) obie substancje mogą nie być skuteczne89.

Typowe działania niepożądane obu leków to biegunka, która może prowadzić do odwodnienia – pacjenci powinni być monitorowani pod kątem odpowiedniego nawodnienia179. Oba leki mogą też wpływać na wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego zaleca się kontrolę ich poziomu i ewentualną suplementację1819.

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

Obie substancje można stosować u dzieci i młodzieży, choć maraliksybat jest dopuszczony dla młodszych pacjentów16. W obu przypadkach nie zaleca się stosowania u dzieci młodszych niż wskazano w charakterystyce produktu.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny unikać stosowania zarówno odewiksybatu, jak i maraliksybatu – brakuje odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa w tych grupach, a badania na zwierzętach wskazują na możliwość szkodliwego wpływu na płód (odewiksybat)2021. W przypadku maraliksybatu, ze względu na zawartość glikolu propylenowego, również zaleca się ostrożność w okresie karmienia piersią21.

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek i wątroby nie jest konieczne dostosowanie dawki dla obu leków, jednak u osób z ciężkimi zaburzeniami funkcji tych narządów leki mogą być przeciwwskazane lub wymagać szczególnej kontroli1213.

Zarówno odewiksybat, jak i maraliksybat nie mają wpływu lub wywierają nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn2223.

O czym warto pamiętać przy stosowaniu inhibitorów IBAT?

  • Przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć poziom witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i regularnie je kontrolować.
  • Oba leki mogą powodować biegunkę, która wymaga nawodnienia i obserwacji pacjenta.
  • Przeciwwskazania i środki ostrożności mogą różnić się w zależności od wieku dziecka, stanu nerek i wątroby oraz innych chorób współistniejących.
  • Bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały potwierdzone u dzieci młodszych niż wskazano w ulotkach.

Podsumowanie – odewiksybat i maraliksybat w leczeniu rzadkich chorób wątroby u dzieci

Poniżej znajduje się tabela porównująca najważniejsze cechy obu substancji czynnych:

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Odewiksybat PFIC (od 6 mies.), zespół Alagille’a (od 6 mies.) Od 6 miesiąca życia Nie zaleca się Brak przeciwwskazań
Maraliksybat PFIC (od 3 mies.), zespół Alagille’a (od 2 mies.) Od 2 lub 3 miesiąca życia (zależnie od wskazania) Nie zaleca się Brak przeciwwskazań

17220212223

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się odewiksybat od maraliksybatu?

Obie substancje mają podobny mechanizm działania, ale różnią się wskazaniami, minimalnym wiekiem rozpoczęcia leczenia oraz formą podania12.

Który lek można stosować u młodszych dzieci?

Maraliksybat można stosować od 2. miesiąca życia w ALGS i od 3. miesiąca w PFIC, odewiksybat od 6. miesiąca życia12.

Czy oba leki powodują biegunkę?

Tak, zarówno odewiksybat, jak i maraliksybat mogą powodować biegunkę, co wymaga monitorowania nawodnienia179.

Czy leki te można stosować w ciąży?

Nie zaleca się stosowania odewiksybatu ani maraliksybatu w okresie ciąży z powodu braku odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa2021.

Czy oba leki mogą być podawane razem z innymi lekami?

Tak, ale należy zachować ostrożność ze względu na możliwość interakcji i wpływ na wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach1819.

Reklama
Reklama