Jak działa iwakaftor?
Iwakaftor jest lekiem modulującym białko CFTR, które tworzy kanały chlorkowe na powierzchni komórek nabłonka. U pacjentów z mukowiscydozą niektóre mutacje powodują, że kanały te działają nieprawidłowo lub są mniej aktywne, co prowadzi do zaburzeń transportu jonów chlorkowych i gęstego śluzu w organizmie. Iwakaftor zwiększa prawdopodobieństwo otwarcia tych kanałów, co poprawia przepływ jonów chlorkowych i pomaga przywrócić prawidłową funkcję komórek12.
Wskazania do stosowania iwakaftoru
Iwakaftor jest stosowany w leczeniu mukowiscydozy u pacjentów z określonymi mutacjami genu CFTR. Wskazania różnią się w zależności od postaci leku, wieku pacjenta oraz schematu leczenia (monoterapia lub leczenie skojarzone z innymi modulatorami CFTR).
U dorosłych i dzieci w wieku 6 lat i starszych
Iwakaftor jest wskazany w monoterapii u pacjentów z mukowiscydozą posiadających mutacje bramkowania (klasy III) genu CFTR, takie jak G551D, G1244E, G1349D, G178R, G551S, S1251N, S1255P, S549N, S549R oraz mutację R117H (o ile spełnione są odpowiednie kryteria wiekowe i masy ciała). Ponadto iwakaftor stosuje się w leczeniu skojarzonym z tezakaftorem lub z tezakaftorem i eleksakaftorem u pacjentów z mutacją F508del w genie CFTR, zarówno homozygotycznych, jak i heterozygotycznych z określonymi mutacjami drugiego allelu34.
- Monoterapia u pacjentów z mutacjami bramkowania klasy III i mutacją R117H35
- Leczenie skojarzone z tezakaftorem u pacjentów z mutacją F508del4
- Leczenie skojarzone z tezakaftorem i eleksakaftorem u pacjentów z mutacją F508del3
U dzieci od 1 miesiąca do poniżej 6 lat
Iwakaftor w postaci granulatu jest zatwierdzony do stosowania u niemowląt od 1 miesiąca życia, małych dzieci i dzieci o masie ciała od 3 do poniżej 25 kg z mutacjami bramkowania genu CFTR (klasy III) lub mutacją R117H. Ponadto w schemacie leczenia skojarzonego z tezakaftorem i eleksakaftorem jest stosowany u dzieci od 2 do poniżej 6 lat z mutacją F508del56.
Bezpieczeństwo i monitorowanie leczenia
Stosowanie iwakaftoru może wiązać się z podwyższeniem aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaz) i uszkodzeniem wątroby, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby. W takich przypadkach leczenie powinno być stosowane ostrożnie, a pacjenci powinni być ściśle monitorowani. Zaleca się wykonywanie badań czynności wątroby przed rozpoczęciem leczenia, co 3 miesiące przez pierwszy rok terapii oraz co najmniej raz w roku w kolejnych latach. W przypadku istotnego wzrostu aktywności aminotransferaz należy rozważyć przerwanie leczenia78.
U niektórych pacjentów zgłaszano również objawy depresji, w tym myśli samobójcze, które zwykle pojawiały się w ciągu pierwszych trzech miesięcy leczenia. Wymaga to uważnego monitorowania stanu psychicznego pacjentów i zgłaszania niepokojących objawów lekarzowi910.
Dzieci i młodzież leczone iwakaftorem powinny mieć wykonywane badania okulistyczne przed rozpoczęciem terapii i podczas leczenia, ze względu na zgłaszane przypadki zmętnienia soczewki (zaćmy) bez wpływu na ostrość widzenia1112.
Podsumowanie skuteczności iwakaftoru
Leczenie iwakaftorem, zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych z tezakaftorem i eleksakaftorem, znacząco poprawia funkcję płuc u pacjentów z mukowiscydozą z określonymi mutacjami CFTR. Badania kliniczne wykazały istotne zwiększenie wartości FEV1 (objętość powietrza wydychanego w pierwszej sekundzie), zmniejszenie stężenia jonów chlorkowych w pocie oraz poprawę jakości życia pacjentów. Efekty te obserwuje się u dorosłych, młodzieży oraz dzieci, w tym u niemowląt od 1 miesiąca życia131415.













