Reklama

Empagliflozyna – charakterystyka działań niepożądanych

Empagliflozyna, znana także jako Empagliflozinum, to substancja czynna szeroko stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, a także niewydolności serca i przewlekłej choroby nerek. W większości przypadków działania niepożądane pojawiają się rzadko i mają łagodny lub umiarkowany charakter, choć w niektórych sytuacjach mogą być poważniejsze12. Profil skutków ubocznych może się różnić w zależności od tego, czy empagliflozyna stosowana jest samodzielnie, czy w połączeniu z innymi lekami, np. metforminą, insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika12. Warto pamiętać, że nie u każdego pacjenta pojawią się niepożądane objawy – ryzyko ich wystąpienia zależy m.in. od indywidualnych predyspozycji, wieku, dawki oraz innych przyjmowanych leków3.

Każda decyzja o stosowaniu empagliflozyny powinna być podjęta po rozważeniu korzyści i potencjalnych zagrożeń. Skutki uboczne mogą różnić się także w zależności od drogi podania, postaci leku oraz kombinacji z innymi substancjami czynnymi34.

Najczęstsze działania niepożądane – podział według częstości

Bardzo często (≥1/10)

  • Hipoglikemia – najczęściej występuje przy stosowaniu empagliflozyny razem z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. Objawia się uczuciem głodu, drżeniem rąk, poceniem się, osłabieniem, rozdrażnieniem, a w ciężkich przypadkach może prowadzić do utraty przytomności. W monoterapii lub w połączeniu z metforminą, ryzyko hipoglikemii jest niskie356.

56

Często (≥1/100 do <1/10)

  • Zakażenia narządów płciowych – takie jak kandydoza pochwy, zapalenie pochwy i sromu, zapalenie żołędzi oraz inne infekcje narządów płciowych. Są one szczególnie częste u kobiet i zazwyczaj mają łagodny lub umiarkowany przebieg. Objawiają się świądem, pieczeniem, zaczerwienieniem oraz upławami76.
  • Zakażenia dróg moczowych – mogą obejmować również odmiedniczkowe zapalenie nerek i posocznicę moczopochodną. Objawy to m.in. pieczenie przy oddawaniu moczu, częstsze oddawanie moczu, ból w podbrzuszu czy gorączka. Infekcje te występują częściej u kobiet78.
  • Zaparcia – uczucie zatwardzenia, trudności w wypróżnianiu76.
  • Świąd (uogólniony), wysypka – mogą występować reakcje skórne, takie jak swędzenie czy pojawienie się wysypki76.
  • Zwiększone oddawanie moczu – częstsze oddawanie moczu, także w nocy, co jest wynikiem działania leku zwiększającego wydalanie glukozy przez nerki76.
  • Pragnienie – uczucie suchości w ustach i zwiększonego pragnienia76.
  • Zwiększenie stężenia lipidów we krwi – obserwuje się niewielki wzrost poziomu cholesterolu i trójglicerydów910.
  • Zwiększenie wartości hematokrytu – niewielki wzrost liczby krwinek czerwonych, który zazwyczaj nie powoduje objawów910.

768

Ważne: Występowanie skutków ubocznych może być uzależnione od innych stosowanych leków, szczególnie insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika. W takich przypadkach ryzyko hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu cukru we krwi) znacząco wzrasta. Objawy hipoglikemii mogą być groźne, dlatego pacjent powinien umieć je rozpoznać i odpowiednio zareagować. W przypadku nasilonych działań niepożądanych zawsze należy skontaktować się z lekarzem511.

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Kwasica ketonowa – groźne powikłanie, które może objawiać się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, trudnościami w oddychaniu i dezorientacją. Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej78.
  • Dyzuria – ból lub dyskomfort przy oddawaniu moczu76.
  • Pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy – reakcje alergiczne mogą objawiać się obrzękiem twarzy, ust, języka, trudnościami w oddychaniu oraz wysypką76.
  • Zmniejszenie objętości płynów – objawy takie jak zawroty głowy przy wstawaniu, uczucie osłabienia, suchość w ustach, a nawet omdlenia. Ryzyko jest większe u osób starszych78.
  • Zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi oraz zmniejszenie współczynnika filtracji kłębuszkowej – może świadczyć o pogorszeniu funkcji nerek, zwykle jest to odwracalne po odstawieniu leku910.

768

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera) – bardzo poważne, ale niezwykle rzadkie zakażenie tkanek okolic krocza. Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, objawia się bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem w okolicy narządów płciowych76.
  • Cukrzycowa kwasica ketonowa – stan zagrożenia życia, objawiający się głównie nudnościami, bólami brzucha, trudnościami w oddychaniu6.
  • Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek – bardzo rzadko zgłaszane powikłanie, mogące prowadzić do upośledzenia pracy nerek76.

76

Bardzo rzadko (<1/10 000) i częstość nieznana

  • Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby – bardzo rzadkie przypadki zaburzeń czynności wątroby lub zapalenia wątroby, objawiające się żółtaczką, ciemnym moczem, bólem brzucha6.
  • Rumień – rzadkie zmiany skórne o charakterze zaczerwienienia6.

6

Empagliflozyna w połączeniu z innymi substancjami czynnymi

Empagliflozyna jest często stosowana w lekach złożonych, np. z metforminą lub linagliptyną. W takich przypadkach działania niepożądane mogą obejmować zarówno skutki uboczne empagliflozyny, jak i dodatkowych substancji czynnych. Dla przykładu, połączenie z metforminą może zwiększać ryzyko objawów ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunka, ból brzucha, utrata apetytu), a w bardzo rzadkich przypadkach prowadzić do kwasicy mleczanowej612. Połączenie z linagliptyną może powodować np. zapalenie trzustki lub wysypkę skórną8.

Ważne: Działania niepożądane empagliflozyny mogą być inne u osób starszych, u pacjentów z chorobami nerek lub serca oraz u dzieci. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, gdyż są one bardziej narażone na odwodnienie i spadki ciśnienia. U dzieci i młodzieży najczęściej pojawia się hipoglikemia, jednak zwykle ma łagodny przebieg i nie wymaga interwencji1314.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane, nawet jeśli wydaje się niegroźne lub rzadkie, powinno być zgłoszone do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub producenta leku. Zgłaszanie skutków ubocznych pozwala na lepsze monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leków i ochronę pacjentów141516.

Podsumowanie: Empagliflozyna – skutki uboczne, na które warto zwrócić uwagę

Empagliflozyna jest na ogół dobrze tolerowana i najczęściej powoduje łagodne działania niepożądane, takie jak zwiększone oddawanie moczu, infekcje dróg moczowych czy narządów płciowych, a także hipoglikemię – zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi12. Poważniejsze skutki uboczne, takie jak kwasica ketonowa czy martwicze zapalenie powięzi krocza, są bardzo rzadkie, ale wymagają natychmiastowej reakcji. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów należy jak najszybciej poinformować lekarza. Odpowiednie monitorowanie oraz szybka reakcja pozwalają zminimalizować ryzyko poważnych powikłań i zapewnić bezpieczeństwo terapii1415.

Tabela: Działania niepożądane empagliflozyny według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Kandydoza pochwy, zapalenie pochwy i sromu, zapalenie żołędzi, inne zakażenia narządów płciowych, zakażenie dróg moczowych (w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek i posocznica moczopochodna) Martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera)
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hipoglikemia (przy stosowaniu z insuliną lub pochodną sulfonylomocznika) Pragnienie Kwasica ketonowa Cukrzycowa kwasica ketonowa
Zaburzenia żołądka i jelit Zaparcie
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd (uogólniony), wysypka Pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy Rumień
Zaburzenia naczyniowe Zmniejszenie objętości płynów
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zwiększone oddawanie moczu Dyzuria Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek
Badania diagnostyczne Zwiększenie stężenia lipidów w surowicy Zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi i/lub zmniejszenie współczynnika filtracji kłębuszkowej, zwiększenie hematokrytu
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, zapalenie wątroby

768

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze skutki uboczne empagliflozyny?

Najczęściej występujące skutki uboczne to infekcje narządów płciowych, zakażenia dróg moczowych, zwiększone oddawanie moczu i hipoglikemia (zwłaszcza w połączeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika)76.

Czy empagliflozyna powoduje hipoglikemię?

Tak, zwłaszcza gdy jest stosowana razem z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. W monoterapii ryzyko hipoglikemii jest niskie511.

Czy działania niepożądane empagliflozyny różnią się u osób starszych?

U osób starszych częściej występuje odwodnienie i spadki ciśnienia krwi, dlatego ta grupa powinna być szczególnie monitorowana podczas leczenia17.

Czy empagliflozyna jest bezpieczna w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi?

Empagliflozyna jest stosowana w połączeniu z innymi lekami, ale w takich przypadkach mogą pojawić się dodatkowe działania niepożądane charakterystyczne dla tych leków, np. objawy ze strony przewodu pokarmowego przy metforminie6.

Jak zgłosić działanie niepożądane empagliflozyny?

Działania niepożądane należy zgłaszać do URPL lub producenta leku, co pomaga w monitorowaniu bezpieczeństwa terapii14.

Reklama
Reklama