aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

, , ,

Czym jest alergia pokarmowa?

Alergia pokarmowa — narastający problem przyszłych pokoleń?

Alergia pokarmowa to problem, z którym boryka się coraz szersze grono pacjentów. Dotyczy ona głównie społeczeństw, zamieszkujących kraje wysoko rozwinięte. Chociaż postęp dzisiejszej medycyny jest imponujący, to wciąż nie mamy odpowiedniej i całkowicie skutecznej recepty na alergie pokarmowe. Jak można zatem łagodzić jej objawy?

Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na kontakt z alergenem znajdującym się w żywności. Charakteryzuje ją zespół powtarzalnych objawów u pacjentów podatnych na dany składnik pożywienia. Ten sam składnik u osób zdrowych jest całkowicie tolerowany i nie powoduje żadnych przykrych symptomów. Za wystąpienie reakcji alergicznej odpowiedzialne są przeciwciała IgE, które są skierowane przeciwko konkretnemu alergenowi. Ich zadaniem jest unieszkodliwienie go i usunięcie z organizmu [1,2].

Garść statystyk

Alergia pokarmowa to termin często mylony z nietolerancją pokarmową. Nie są to jednak swoje synonimy i nie można stosować ich zamiennie. U podstaw tych dwóch zjawisk leżą zupełnie odmienne zjawiska. Alergia pokarmowa to stan chorobowy, za który odpowiada aktywność układu immunologicznego. Alergen jest rozpoznawany przez układ odpornościowy jako „obcy”, a nasz organizm skutecznie próbuje się go pozbyć, wyzwalając tym samym szereg symptomów alergicznych. Nietolerancja pokarmowa nie ma podłoża immunologicznego. Zazwyczaj wynika z „niedoskonałości” naszego układu pokarmowego, np. z niedoboru wyspecjalizowanych enzymów, trawiących dany składnik pożywienia (np. nietolerancja laktozy i niedobór enzymu — laktazy) (czytaj także: Nietolerancja laktozy — jak żyć z tą dolegliwością?).

O ile nietolerancja jest faktycznie bardzo powszechna, o tyle alergia już mniej. Chociaż około 30% populacji przypisuje sobie różnego rodzaju nadwrażliwości, to zdiagnozowaną alergię pokarmową posiada 4-8% dzieci i 2-4% dorosłych. Alergia pokarmowa jest chorobą o podłożu dziedzicznym. Pojawienie się jej u dziecka, najczęściej jest zapowiedzią rozwoju alergicznego nieżytu nosa oraz astmy oskrzelowej w późniejszym okresie życia [1].

Alergia pokarmowa — co nas uczula?

Natychmiastowa reakcja alergiczna jest zazwyczaj związana z uczuleniem na grupę tzw. najczęstszych alergenów. Niemniej, zdarzają się sytuacje, gdy objawy alergii pojawiają się również po pokarmach spoza tej listy (Czytaj także: Leki na alergie – podział i przegląd leków przeciwhistaminowych).

Alergenami, które najczęściej uczulają dzieci, są:

  • mleko krowie,
  • jaja.

Co ważne, liczba uczulających pokarmów zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka, a łagodzenie objawów alergii pokarmowej następuje po wyeliminowaniu z codziennego menu uczulającego pokarmu (np. nabiału) [1,2].

Z kolei u dorosłych najczęstsze alergeny to:

  • owoce morza i ryby,
  • orzechy,
  • seler,
  • pomidor,
  • zboża,
  • soja,
  • cytrusy.

Chorzy muszą dokładnie czytać etykiety i składy kupowanych produktów, a w restauracjach i stołówkach pytać o szczegółową recepturę. Nie zdajemy sobie sprawy, w ilu produktach na rynku znajduje się, tak często uczulające, mleko czy śladowe ilości orzechów. Ich spożycie przez osobę cierpiącą na alergię pokarmową, może być opłakane w skutkach [1].

Jakie są objawy alergii pokarmowej? 

Zjedzenie pokarmu, zawierającego alergen, nie powoduje żadnych przykrych dolegliwości u osoby zdrowej. Natomiast chorzy, cierpiący na alergię pokarmową mogą uskarżać się na:

Każdy pacjent może indywidualnie reagować na ten sam alergen. U jednego wywoła on wyłącznie biegunkę, zaś u drugiego będą dominowały objawy skórne. Nie ma żadnego „klucza” do przewidzenia, jakie symptomy chorobowe wywoła dany alergen [1,2].

Alergia pokarmowa: jakie badania warto wykonać?

Częste dolegliwości żołądkowe mogą być związane z występowaniem alergii pokarmowej. Warto udać się do lekarza alergologa, który wykona odpowiednie testy. W jego obecności ze względu na możliwość wystąpienia gwałtownych reakcji mogą być przeprowadzone testy skórne, w których alergeny są nakładane na skórę, w następnie wykonywane jest nacięcie. Wystąpienie mocnego zaczerwienienia i obrzęku może świadczyć o alergii. 

Inną metodą jest diagnostyka w kierunku poszukiwania przeciwciał przeciwko odpowiednim alergenom we krwi. Pakiet diagnostyczny dobiera się na podstawie wywiadu z pacjentem, lub na jego życzenie można rozszerzyć diagnostykę i sprawdzić możliwie jak najwięcej przeciwciał skierowanych przeciwko różnego rodzaju produktom spożywczym [4]. 

Jak wygląda alergia pokarmowa u niemowląt?

Alergie pokarmowe znacznie częściej występują u niemowląt niż u starszych dzieci i dorosłych. To właśnie w okresie niemowlęcym następuje rozszerzenie diety u najmłodszych, a reakcje organizmu mogą być gwałtowne. Najczęściej występującą alergią pokarmową jest alergia na białka mleka krowiego i jaja kurze. U niemowląt występują objawy typowe dla alergii takie jak dolegliwości żołądkowe, czy wysypka. Może też dojść do pojawienia się zapalenia jelita grubego i cienkiego. Wtedy zwykle dostrzegamy krew w stolcu, wymioty, nieprawidłowy przyrost masy ciała. 

Po wykluczeniu alergenów z diety objawy ustępują [5].

Alergia pokarmowa — czy da się ją wyleczyć?

Specjaliści oszacowują, że niespełna 30% chorych „wyzbywa się” alergii pokarmowej w ciągu 1-2 lat. Nie dzieje się to jednak samoistnie. Konieczne jest odstawienie wszelkich uczulających pokarmów — nie można zatem mówić o „wyleczeniu” alergii, a wyłącznie o jej wyciszeniu. Alergia pokarmowa na białko mleka krowiego zanika u niemal 85% dzieci przed ukończeniem 3. roku życia. Tymczasem alergia na orzechy arachidowe w 80% z czasem w ogóle nie mija. Nie ma na to jednej skutecznej recepty. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej, należy unikać alergenu do końca życia [1,3].

Przed alergią pokarmową nie da się uchronić. Jest to choroba o podłożu dziedzicznym, na której pojawienie się nie mamy wpływu. Jedynym rozwiązaniem, ułatwiającym funkcjonowanie z tym schorzeniem, jest unikanie ekspozycji na alergen, co w tym przypadku oznacza wyeliminowanie z diety określonych, uczulających składników.

Bibliografia

  1. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/57574,alergia-pokarmowa
  2. T. Czarnecki, Z. Targoński, Alergeny i alergie pokarmowe, Żywność 2002,1(30):19-33.
  3. N. Ukleja-Sokołowska, Z. Bartuzi, Alergia pokarmowa — sytuacja społeczna i prawna, Alergia Astma Immunologia 2015,20(2):88-93.
  4. I. Butrym, S. Płaczkowska, L. Pawlik-Sobecka, S. Smolińska, Podstawowe testy wykorzystywane w diagnostyce alergii IgE-zależnej i alergii kontaktowej, Diagnostyka Laboratoryjna, 2017, 53(3), 169-174
  5. Agnieszka Krauze. Alergia pokarmowa. Forum Pediatrii Praktycznej. 1 czerwca 2018.

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Alergia

    Alergia jest chorobą układu odpornościowego, która powoduje nadwrażliwość na określone substancje zwane alergenami. Objawy alergii mogą obejmować kichanie, swędzenie, łzawienie oczu, wysypki skórne, trudności w oddychaniu i w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , .