Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na kontakt z alergenem znajdującym się w żywności. Charakteryzuje ją zespół powtarzalnych objawów u pacjentów podatnych na dany składnik pożywienia. Ten sam składnik u osób zdrowych jest całkowicie tolerowany i nie powoduje żadnych przykrych symptomów. Za wystąpienie reakcji alergicznej odpowiedzialne są przeciwciała IgE, które są skierowane przeciwko konkretnemu alergenowi. Ich zadaniem jest unieszkodliwienie go i usunięcie z organizmu [1,2].

Alergia, nietolerancja, nadwrażliwość — czym się różnią?

Garść statystyk

Alergia pokarmowa to termin często mylony z nietolerancją pokarmową. Nie są to jednak swoje synonimy i nie można stosować ich zamiennie. U podstaw tych dwóch zjawisk leżą zupełnie odmienne zjawiska. Alergia pokarmowa to stan chorobowy, za który odpowiada aktywność układu immunologicznego. Alergen jest rozpoznawany przez układ odpornościowy jako „obcy”, a nasz organizm skutecznie próbuje się go pozbyć, wyzwalając tym samym szereg symptomów alergicznych. Nietolerancja pokarmowa nie ma podłoża immunologicznego. Zazwyczaj wynika z „niedoskonałości” naszego układu pokarmowego, np. z niedoboru wyspecjalizowanych enzymów, trawiących dany składnik pożywienia (np. nietolerancja laktozy i niedobór enzymu — laktazy) (czytaj także: Nietolerancja laktozy — jak żyć z tą dolegliwością?).

REKLAMA
REKLAMA

O ile nietolerancja jest faktycznie bardzo powszechna, o tyle alergia już mniej. Chociaż około 30% populacji przypisuje sobie różnego rodzaju nadwrażliwości, to zdiagnozowaną alergię pokarmową posiada 4-8% dzieci i 2-4% dorosłych. Alergia pokarmowa jest chorobą o podłożu dziedzicznym. Pojawienie się jej u dziecka, najczęściej jest zapowiedzią rozwoju alergicznego nieżytu nosa oraz astmy oskrzelowej w późniejszym okresie życia [1].

Alergia pokarmowa — co nas uczula?

Natychmiastowa reakcja alergiczna jest zazwyczaj związana z uczuleniem na grupę tzw. najczęstszych alergenów. Niemniej, zdarzają się sytuacje, gdy objawy alergii pojawiają się również po pokarmach spoza tej listy (Czytaj także: Leki na alergie – podział i przegląd leków przeciwhistaminowych).

Alergenami, które najczęściej uczulają dzieci, są:

  • mleko krowie,
  • jaja.

Co ważne, liczba uczulających pokarmów zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka, a łagodzenie objawów alergii pokarmowej następuje po wyeliminowaniu z codziennego menu uczulającego pokarmu (np. nabiału) [1,2].

Z kolei u dorosłych najczęstsze alergeny to:

  • owoce morza i ryby,
  • orzechy,
  • seler,
  • pomidor,
  • zboża,
  • soja,
  • cytrusy.

Chorzy muszą dokładnie czytać etykiety i składy kupowanych produktów, a w restauracjach i stołówkach pytać o szczegółową recepturę. Nie zdajemy sobie sprawy, w ilu produktach na rynku znajduje się, tak często uczulające, mleko czy śladowe ilości orzechów. Ich spożycie przez osobę cierpiącą na alergię pokarmową, może być opłakane w skutkach [1].

Jakie są objawy alergii pokarmowej? 

Zjedzenie pokarmu, zawierającego alergen, nie powoduje żadnych przykrych dolegliwości u osoby zdrowej. Natomiast chorzy, cierpiący na alergię pokarmową mogą uskarżać się na:

Każdy pacjent może indywidualnie reagować na ten sam alergen. U jednego wywoła on wyłącznie biegunkę, zaś u drugiego będą dominowały objawy skórne. Nie ma żadnego „klucza” do przewidzenia, jakie symptomy chorobowe wywoła dany alergen [1,2].

Alergia pokarmowa — czy da się ją wyleczyć?

Specjaliści oszacowują, że niespełna 30% chorych „wyzbywa się” alergii pokarmowej w ciągu 1-2 lat. Nie dzieje się to jednak samoistnie. Konieczne jest odstawienie wszelkich uczulających pokarmów — nie można zatem mówić o „wyleczeniu” alergii, a wyłącznie o jej wyciszeniu. Alergia pokarmowa na białko mleka krowiego zanika u niemal 85% dzieci przed ukończeniem 3. roku życia. Tymczasem alergia na orzechy arachidowe w 80% z czasem w ogóle nie mija. Nie ma na to jednej skutecznej recepty. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej, należy unikać alergenu do końca życia [1,3].

Przed alergią pokarmową nie da się uchronić. Jest to choroba o podłożu dziedzicznym, na której pojawienie się nie mamy wpływu. Jedynym rozwiązaniem, ułatwiającym funkcjonowanie z tym schorzeniem, jest unikanie ekspozycji na alergen, co w tym przypadku oznacza wyeliminowanie z diety określonych, uczulających składników.