Czynniki ryzyka zespołu złamanego serca – kto jest najbardziej narażony

Identyfikacja czynników ryzyka zespołu złamanego serca ma kluczowe znaczenie dla wczesnego rozpoznania i potencjalnej prewencji tego schorzenia. Współczesne badania epidemiologiczne pozwoliły na wyodrębnienie grup pacjentów szczególnie narażonych na rozwój kardiomiopatii Takotsubo oraz czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo jej wystąpienia.

Wiek jako główny czynnik ryzyka

Wiek stanowi jeden z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju zespołu złamanego serca. Badania jednoznacznie wskazują, że osoby powyżej 50. roku życia są znacznie bardziej narażone na to schorzenie¹². Szczególnie wysokie ryzyko dotyczy kobiet w wieku 50-75 lat, które są nawet 10 razy częściej diagnozowane z zespołem złamanego serca niż młodsze kobiety czy mężczyźni w każdym wieku³.

Interesujące jest to, że ryzyko nie wzrasta liniowo z wiekiem. Badania wykazały, że u kobiet powyżej 75. roku życia ryzyko rozwoju zespołu złamanego serca paradoksalnie się zmniejsza⁴. To zjawisko zaskoczyło badaczy i wymaga dalszych analiz w celu zrozumienia jego mechanizmów.

Płeć i hormony jako czynniki ryzyka

Płeć żeńska stanowi najsilniejszy czynnik ryzyka rozwoju zespołu złamanego serca. Kobiety są 8,5 razy bardziej narażone na to schorzenie niż mężczyźni⁵, przy czym szczególnie wysokie ryzyko dotyczy kobiet po menopauzie⁶⁷. Uważa się, że kobiety po menopauzie są bardziej podatne na zespół złamanego serca ze względu na niższy poziom estrogenów⁷.

Estrogeny prawdopodobnie chronią serce przed szkodliwym wpływem hormonów stresowych. Po menopauzie, gdy poziom tych hormonów znacznie spada, serce staje się bardziej wrażliwe na nagłe uwolnienie adrenaliny i innych hormonów stresu podczas silnych emocji czy traumatycznych wydarzeń⁸.

Zaburzenia psychiczne jako czynnik ryzyka

Zaburzenia zdrowia psychicznego stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju zespołu złamanego serca. Badania wykazały, że osoby z historią depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD) mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju kardiomiopatii Takotsubo¹²⁹.

Szczególnie interesujące są wyniki badań finansowanych przez American Heart Association, które wykazały, że kobiety z historią lęku, objawami PTSD oraz te doświadczające powtarzających się stresujących wydarzeń w niedawnej przeszłości są bardziej narażone na rozwój zespołu złamanego serca⁹. Związek między zaburzeniami psychicznymi a zespołem złamanego serca jest na tyle silny, że w największym reprezentatywnym badaniu krajowym stwierdzono pozytywną korelację między zaburzeniami zdrowia psychicznego a występowaniem tego schorzenia¹⁰.

Choroby współistniejące

Pewne choroby współistniejące zwiększają ryzyko rozwoju zespołu złamanego serca. Szczególnie wysokie ryzyko wykazują pacjenci z nowotworami – częstość występowania zespołu złamanego serca w tej grupie wynosi 12-17% w niektórych rejestrach¹¹. Historia choroby nowotworowej lub aktywne leczenie onkologiczne może być związane ze zwiększonym ryzykiem niepomyślnych zdarzeń w przebiegu zespołu złamanego serca.

Zaburzenia funkcji tarczycy również zwiększają ryzyko rozwoju tego schorzenia¹². Nieprawidłowe poziomy hormonów tarczycy mogą wpływać na funkcję serca i zwiększać jego wrażliwość na hormony stresowe.

U pacjentów z guzem chromochłonnym ryzyko nawrotu zespołu złamanego serca jest szczególnie wysokie i wynosi 17,7%, co prawdopodobnie wynika z niezdiagnozowanego guza, gdzie czynnik wyzwalający pozostaje aktywny¹³.

Czynniki socjoekonomiczne i środowiskowe

Badania wskazują na istotną rolę czynników socjoekonomicznych w rozwoju zespołu złamanego serca. Osoby doświadczające przemocy domowej, znacznych strat finansowych, problemów z hazardem czy innych trudnych sytuacji życiowych wykazują podwyższone ryzyko¹⁴. Śmierć bliskich, poważne wypadki, diagnozy ciężkich chorób oraz klęski żywiołowe to inne ważne czynniki ryzyka środowiskowego.

Interesujące jest to, że zespół złamanego serca może być wywołany nie tylko negatywnymi, ale także pozytywnymi wydarzeniami życiowymi – tak zwanym „syndromem szczęśliwego serca”. Jednak u kobiet dominują smutne emocje jako czynnik wyzwalający, podczas gdy u mężczyzn częściej występują pozytywne emocje, takie jak wygrana na loterii¹⁵.

Różnice rasowe w czynnikach ryzyka

Badania nad różnicami rasowymi w występowaniu zespołu złamanego serca są ograniczone, jednak dostępne dane sugerują pewne różnice. Afroamerykanie mogą doświadczać więcej powikłań związanych z zespołem złamanego serca, w tym zatrzymania krążenia, konieczności mechanicznej wentylacji, uszkodzeń nerek i dłuższych pobytów w szpitalu w porównaniu z osobami rasy białej i Latynosami¹⁶.

Jednak różnice te mogą być związane z innymi czynnikami, takimi jak status socjoekonomiczny, dostęp do opieki zdrowotnej i choroby współistniejące, a nie z samą przynależnością rasową¹⁶.

Historia rodzinna i czynniki genetyczne

Choć zespół złamanego serca nie jest chorobą dziedziczną w klasycznym znaczeniu¹⁷, niektóre badania sugerują, że historia rodzinna może zwiększać ryzyko. Osoby, których członkowie rodziny doświadczyli zespołu złamanego serca, mogą być bardziej narażone na jego rozwój¹⁸.

Badacze z Imperial College London zidentyfikowali podwyższone poziomy dwóch cząsteczek, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia zespołu złamanego serca¹⁷. Odkrycie to może w przyszłości pomóc w identyfikacji osób szczególnie narażonych na to schorzenie.

Ważne jest podkreślenie, że tradycyjne czynniki ryzyka zawału serca, takie jak palenie tytoniu, nie odgrywają roli w rozwoju zespołu złamanego serca¹⁸. To kolejna cecha odróżniająca tę jednostkę chorobową od klasycznego zawału mięśnia sercowego.