Epidemiologia zawału mięśnia sercowego – częstość występowania i trendy

Zawał mięśnia sercowego, nazywany także zawałem serca, stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego na świecie¹. Dane epidemiologiczne pokazują, że choroby serca są główną przyczyną śmierci mężczyzn, kobiet oraz osób z większości grup rasowych i etnicznych¹. Skala problemu jest ogromna – szacuje się, że choroby sercowo-naczyniowe zabierają około 17,9 miliona żyć rocznie na całym świecie²³.

Częstość występowania zawału serca na świecie

Statystyki dotyczące zawału mięśnia sercowego przedstawiają się dramatycznie. W Stanach Zjednoczonych co 40 sekund ktoś doświadcza zawału serca¹⁴. Rocznie około 805 000 Amerykanów ma zawał serca, z czego 605 000 to pierwszy zawał, a 200 000 dotyczy osób, które już wcześniej przeszły zawał¹⁵. Szczególnie niepokojący jest fakt, że około jedna piąta zawałów przebiega „cicho” – dochodzi do uszkodzenia serca, ale pacjent nie zdaje sobie z tego sprawy¹.

Globalnie więcej niż 3 miliony ludzi rocznie doświadcza zawału z uniesieniem odcinka ST (STEMI), a 4 miliony ma zawał bez uniesienia ST (NSTEMI)⁷. Zawały typu STEMI występują około dwa razy częściej u mężczyzn niż u kobiet⁷. Dane pokazują również znaczące różnice geograficzne – najwyższe wskaźniki występowania chorób serca odnotowuje się w Ameryce Północnej, Europie Środkowej, Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie⁸.

Trendy śmiertelności i rokownicze

Pomimo że choroby serca pozostają główną przyczyną śmierci, obserwuje się pozytywne trendy w niektórych regionach świata. W krajach wysokodochodowych wskaźniki śmiertelności z powodu chorób niedokrwiennych serca stabilizują się lub spadają⁷. Na przykład w Stanach Zjednoczonych wskaźniki śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych spadły o prawie jedną trzecią między 2001 a 2011 rokiem⁷.

Liczba osób umierających z powodu zawału serca w USA spadła z 1 na 2 w latach 50. XX wieku do obecnie 1 na 8,5⁹. Od 1950 roku wskaźniki śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych spadły o 60%, chociaż w ostatnich latach obserwuje się niewielki wzrost⁹. Te pozytywne zmiany przypisuje się lepszemu leczeniu, zwiększonej świadomości społecznej oraz poprawie stylu życia w populacji Zobacz więcej: Trendy czasowe w epidemiologii zawału mięśnia sercowego.

Różnice demograficzne i geograficzne

Epidemiologia zawału serca wykazuje znaczące różnice w zależności od wieku, płci, rasy i lokalizacji geograficznej. Mężczyźni są dwa razy bardziej narażeni na zawał serca niż kobiety¹⁰. Występowanie chorób serca zwiększa się znacząco z wiekiem – ogólna częstość występowania choroby niedokrwiennej serca w wieku 65-95 lat jest dwukrotnie wyższa u mężczyzn i trzykrotnie wyższa u kobiet w porównaniu z grupą wiekową 35-64 lata¹¹.

Znaczące różnice geograficzne obserwuje się także w obrębie poszczególnych krajów. W Wielkiej Brytanii najwyższe wskaźniki śmiertelności z powodu choroby niedokrwiennej serca odnotowuje się w Szkocji i północnej Anglii¹⁴¹⁵. Przedwczesna śmiertelność mężczyzn mieszkających w Szkocji jest o 67% wyższa niż w południowo-zachodniej Anglii, a u kobiet o 84% wyższa¹⁴ Zobacz więcej: Różnice demograficzne i geograficzne w epidemiologii zawału serca.

Prognozy epidemiologiczne i wyzwania przyszłości

Prognozy epidemiologiczne wskazują na rosnące wyzwania w zakresie zawału mięśnia sercowego. Szacuje się, że do 2030 roku ponad 23 miliony ludzi rocznie będzie umierać z powodu chorób sercowo-naczyniowych¹⁶. Szczególnie niepokojące są prognozy dla regionu Azji Południowej, gdzie przewiduje się, że 60% światowego obciążenia chorobami sercowo-naczyniowymi będzie występować pomimo tego, że region ten stanowi tylko 20% światowej populacji¹⁶.

W krajach rozwijających się choroba niedokrwienna serca staje się coraz częstszą przyczyną śmierci. Na przykład w Indiach do 2004 roku choroba niedokrwienna serca stała się główną przyczyną śmierci, odpowiadając za 1,46 miliona zgonów (14% wszystkich zgonów)¹⁷. Przewiduje się, że liczba zgonów z powodu choroby niedokrwiennej serca w Indiach podwoi się w latach 1985-2015¹⁷.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Zawał mięśnia sercowego stanowi ogromne obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Choroby serca były główną przyczyną śmierci w Stanach Zjednoczonych przez 100 lat z rzędu, od 1921 roku¹⁸. W 2021 roku choroby serca wraz z udarem, który jest piątą główną przyczyną śmierci, spowodowały więcej zgonów w USA niż wszystkie formy nowotworów i przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych razem wzięte¹⁸.

Pomimo powszechności problemu, badania pokazują, że ponad połowa (51%) dorosłych Amerykanów w 2023 roku nie wiedziała, że choroby serca są główną przyczyną śmierci w USA¹⁸. Ten brak świadomości jest potencjalnie śmiertelny, szczególnie że prawie połowa wszystkich Amerykanów (48,6%) ma jakąś formę choroby sercowo-naczyniowej⁹. Dane te podkreślają konieczność intensyfikacji działań edukacyjnych i prewencyjnych w społeczeństwie.