Leczenie samotnego guza włóknistego – metody terapii i postępowanie

Leczenie samotnego guza włóknistego wymaga indywidualnego podejścia ze względu na rzadkość tego schorzenia i różnorodność lokalizacji anatomicznych¹. Optymalne rezultaty terapeutyczne osiąga się dzięki ścisłej współpracy zespołu wielodyscyplinarnego, obejmującego patomorfologa, radiologa, chirurga onkologa, onkologa radiacyjnego oraz onkologa medycznego zaznajomionego z niuansami tej choroby². Każdy przypadek powinien być omawiany w specjalistycznym zespole onkologicznym w celu określenia najlepszej zindywidualizowanej strategii terapeutycznej.

Leczenie chirurgiczne – złoty standard

Całkowita resekcja en bloc z ujemnymi marginesami (R0) stanowi złoty standard leczenia zlokalizowanej choroby²³. Dziesięcioletnie przeżycie całkowite u pacjentów z samotnym guzem włóknistym usuniętym z ujemnymi marginesami waha się od 54% do 89%². Chirurgia pozostaje najskuteczniejszą metodą terapeutyczną, szczególnie w przypadku guzów zlokalizowanych¹.

Rodzaj operacji zależy od lokalizacji guza w organizmie. W przypadku małych guzów (poniżej 5 cm) stosuje się podejście torakoskopowe, podczas gdy większe guzy często wymagają torakotomii z resekcją klinową, pneumonektomią, segmentektomią lub lobektomią⁴. W zależności od granic przylegania guza może być konieczna dodatkowa resekcja ściany klatki piersiowej lub osierdzia. W przypadku guzów kończyn chirurdzy wykonują operacje oszczędzające kończynę, aby zachować jej prawidłowe funkcjonowanie⁵.

Radioterapia w leczeniu samotnego guza włóknistego

Radioterapia odgrywa istotną rolę w kontroli lokalnej, szczególnie w guzach o wysokim ryzyku nawrotu⁶. Może być stosowana przed operacją w celu zmniejszenia guza, co ułatwia jego usunięcie, lub po operacji w celu zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych⁵⁷. Radioterapia wykorzystuje wiązki energii o dużej mocy do zabijania komórek nowotworowych.

Pooperacyjna radioterapia może poprawić wskaźniki kontroli lokalnej, szczególnie w przypadku podejrzenia makroskopowej choroby resztkowej lub dodatnich marginesów⁸. Standardowa dawka pooperacyjna wynosi 60 Gy w 30 frakcjach. W niektórych przypadkach stosuje się intensywnie modulowaną radioterapię (IMRT), która pozwala na precyzyjne dostarczenie dawki promieniowania przy jednoczesnym oszczędzeniu zdrowych tkanek⁹.

Chemioterapia i terapie systemowe

Chemioterapia jest tradycyjnie wykorzystywana w leczeniu zaawansowanych lub przerzutowych samotnych guzów włóknistych, chociaż prospektywne dowody dotyczące jej skuteczności są ograniczone⁶. Pacjenci z przerzutowymi guzami są rutynowo leczeni w podobny sposób jak inne mięsaki tkanek miękkich, stosując antracykliny jako terapię pierwszej linii, podczas gdy ifosfamid, dakarbazyna i trabektedyna stanowią opcje drugiej linii i kolejnych¹⁰.

Skuteczność konwencjonalnej chemioterapii w samotnych guzach włóknistych pozostaje skromna. Standardowe schematy chemioterapii nie działają, chyba że guz uległ odróżnicowaniu w jawnego mięsaka¹¹. W przypadku zaawansowanej lub przerzutowej choroby, gdzie sama chirurgia jest niewystarczająca, leczenie systemowe staje się krytycznym komponentem terapii¹² Zobacz więcej: Leczenie systemowe samotnego guza włóknistego – chemioterapia i terapie.

Nowoczesne terapie antyangiogenne

Leki antyangiogenne wyłoniły się jako obiecujące opcje terapeutyczne dla typowych samotnych guzów włóknistych, wykazując lepszą aktywność niż tradycyjna chemioterapia⁶. Samotne guzy włókniste są wysoce unaczynionym guzami z wysokim wskaźnikiem ekspresji białek zaangażowanych w szlaki angiogenezy, takich jak receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR) i receptor naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGFR)¹³.

Długotrwałą kontrolę choroby do 30 miesięcy odnotowano przy stosowaniu leków antyangiogennych (sunitynib, sorafenib, pazopanib, temozolomid-bewacyzumab) w opisach przypadków, badaniach retrospektywnych oraz badaniach I i II fazy¹⁰¹³. Pazopanib może stanowić opcję leczenia pierwszej linii w przypadku typowego samotnego guza włóknistego¹⁰ Zobacz więcej: Terapie celowane w leczeniu samotnego guza włóknistego – pazopanib.

Terapie celowane i immunoterapia

Badacze studiują leczenie zwane terapiami celowanymi i immunoterapią w samotnych guzach włóknistych¹⁴. Terapia celowana to leczenie, które zatrzymuje wzrost i rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych poprzez ukierunkowanie na specyficzne charakterystyki wewnątrz komórek. Immunoterapia to leczenie, które pomaga układowi odpornościowemu zabijać komórki nowotworowe.

Badania kliniczne wykazały, że niektóre terapie celowane i immunoterapie działają dobrze w przypadku samotnego guza włóknistego, jednak potrzebne są dalsze badania i próby kliniczne, zanim te leczenia zostaną zatwierdzone¹⁴. Identyfikowano potencjalne cele terapeutyczne, w tym mutację IDH1p.R132S, wysoką ekspresję PD-L1 i przeważającą infiltrację makrofagów, sugerując potencjalne korzyści z kombinowanej immunoterapii i terapii celowanej¹⁵.

Obserwacja i postępowanie pooperacyjne

U pacjentów z ujemnymi marginesami (R0) bez cech histologicznych wysokiego ryzyka zaleca się obserwację³. Większość pacjentów ma dobre wyniki po chirurgicznym usunięciu guza, jednak w rzadkich przypadkach guz może powrócić po leczeniu i stać się złośliwy¹⁶. Z tego powodu konieczne jest długoterminowe monitorowanie, ponieważ nawroty w miejscu operacji lub przerzuty w odległych miejscach były zgłaszane wiele lat po operacji, nawet w przypadku guzów o łagodnym przebiegu¹⁷.

Po leczeniu pacjenci będą mieć regularne wizyty kontrolne przez kilka lat¹⁴. Jeśli nowotwór pojawi się ponownie, należy jak najszybciej rozpocząć leczenie. Plan leczenia może obejmować kolejną operację lub radioterapię, w zależności od potrzeb pacjenta. Nawracający guz częściej rozwija się w kierunku złośliwości, dlatego zaleca się częstsze badania obrazowe w celu sprawdzenia nawrotu guza i ochrony zdrowia¹⁶.

Rokowanie i czynniki prognostyczne

Rokowanie jest doskonałe dla guzów, które są całkowicie wycięte. Z przypadków opisanych w literaturze około 75% samotnych guzów włóknistych wykazuje łagodny przebieg, a 25% wykazuje inwazję do sąsiednich tkanek, nawrót lub odległe przerzuty¹⁸. Guzy o niższym ryzyku mają tendencję do bycia mniejszymi (poniżej 10 cm) i występują u młodszych osób, zazwyczaj mając korzystny wynik przy samej resekcji chirurgicznej¹⁹.

W przeciwieństwie do tego, guzy wysokiego ryzyka są zazwyczaj większe w momencie diagnozy (powyżej 10 cm), częściej spotykane u starszych osób i mają oczekiwane cechy histologiczne, takie jak zwiększona komórkowość, zwiększona aktywność mitotyczna, pleomorfizm jądrowy oraz martwica i miejscowa infiltracja. Te mają gorsze rokowanie, szczególnie jeśli są niecałkowicie usunięte¹⁹.