Testy molekularne i genetyczne w diagnostyce raka piersi

Testy molekularne i genetyczne stanowią kluczowy element nowoczesnej diagnostyki raka piersi, dostarczając szczegółowych informacji o charakterystyce biologicznej nowotworu¹. Te zaawansowane badania laboratoryjne pozwalają na precyzyjne zaklasyfikowanie raka piersi do określonego podtypu molekularnego, co ma bezpośredni wpływ na wybór optymalnej strategii leczenia i określenie rokowania².

Badania receptorów hormonalnych

Wszystkie przypadki raka piersi są badane pod kątem obecności receptorów hormonalnych – białek, które wiążą się z hormonami żeńskimi¹. Konkretnie, nowotwór jest testowany pod kątem receptora estrogenowego (ER) i receptora progesteronowego (PR). Obecność tych receptorów oznacza, że komórki nowotworowe mogą wykorzystywać estrogen i progesteron do swojego wzrostu i rozwoju.

Receptory estrogenowe i progesteronowe są słabymi markerami prognostycznymi, ale silnymi markerami predykcyjnymi³. Nowotwór, który wyraża ER i PR, nazywany jest „ER i PR dodatnim”, a pacjentki z takimi nowotworami mają korzystniejsze rokowanie niż w przypadku nowotworów „ER i PR ujemnych”. Terapia hormonalna jest wysoce skuteczna w przypadku nowotworów ER i PR dodatnich.

Badanie receptorów hormonalnych jest generalnie zalecane dla wszystkich nowotworów piersi, w tym dla raka przewodowego in situ (DCIS)⁴. Jeśli lekarz zleca to badanie, może poprosić o zaprzestanie przyjmowania przepisanych hormonów przez określony czas przed pobraniem próbki tkanki piersi. Informacja o statusie receptorów hormonalnych ma kluczowe znaczenie dla określenia, czy pacjentka będzie mogła skorzystać z terapii hormonalnej.

Status HER2 – kluczowy marker terapeutyczny

Wszystkie przypadki inwazyjnego raka piersi są testowane pod kątem białka HER2, aby sprawdzić, czy produkowane jest go za dużo⁵. Nadekspresja HER2 występuje w około 15-20% inwazyjnych nowotworów piersi i stanowi przykład zarówno silnego markera prognostycznego, jak i predykcyjnego³. Nowotwory HER2-dodatnie charakteryzują się bardziej agresywnym przebiegiem, ale jednocześnie doskonale odpowiadają na specjalistyczne terapie celowane.

Test HER2/neu może odkryć, czy próbka jest prawidłowa, czy ma za dużo białka HER2/neu lub nadmierną liczbę kopii jego genu⁴. Jeśli zostanie zdiagnozowany inwazyjny rak piersi lub nastąpi nawrót raka piersi, lekarz może zalecić ten test. Pomoże to zespołowi onkologicznemu określić rokowanie, charakterystykę guza, w tym prawdopodobną agresywność nowotworu, oraz najlepsze opcje leczenia.

Status HER2 można ocenić za pomocą immunohistochemii lub hybrydyzacji in situ⁶. Dokładne oznaczenie statusu HER2 jest niezwykle istotne, ponieważ pacjentki z nowotworami HER2-dodatnimi mogą być leczone specjalistycznymi lekami celowanymi, takimi jak trastuzumab (Herceptin), które znacznie poprawiają wyniki leczenia.

Rak piersi potrójnie ujemny

Gdy wszystkie trzy testy – receptory progesteronowe, estrogenowe i HER2 – dają wynik ujemny, może zostać postawiona diagnoza potrójnie ujemnego raka piersi⁴. Około 15% nowotworów piersi nie wyraża receptora estrogenowego, receptora progesteronowego ani HER2⁷. Ten podtyp raka piersi charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem i ograniczonymi opcjami terapii celowanej.

Pacjentki z zaawansowanym lub przerzutowym potrójnie ujemnym rakiem piersi mogą mieć badaną tkankę nowotworową pod kątem białka PD-L1⁵. Może to pokazać, czy nowotwór z większym prawdopodobieństwem odpowie na leczenie określonymi lekami immunoterapeutycznymi w połączeniu z chemioterapią. To badanie otwiera nowe możliwości terapeutyczne dla tej trudnej do leczenia grupy nowotworów.

Zaawansowane testy genomowe

W niektórych przypadkach lekarze mogą testować specyficzne zmiany genowe w komórkach raka piersi, które mogą oznaczać, że określone leki celowane lub immunoterapeutyczne mogą pomóc w leczeniu nowotworu⁵. Te testy molekularne (znane również jako testy genomowe lub biomarkery) można wykonywać na tkance pobranej podczas biopsji lub operacji raka piersi.

Test Oncotype DX (nazywany również testem 21 genów) służy do określenia, czy chemioterapia raka piersi prawdopodobnie przyniesie korzyści kobietom z wczesnym stadium raka piersi⁸. Test analizuje aktywność grupy genów, które wpływają na zachowanie się nowotworu, i dostarcza informacji o prawdopodobieństwie nawrotu oraz potencjalnych korzyściach z chemioterapii.

Testy genomowe MammaPrint i BluePrint służą do dekodowania unikalnych cech guza piersi, aby pomóc w opracowaniu celowanego planu leczenia dostosowanego do indywidualnych potrzeb każdej pacjentki⁸. Test Prosigna analizuje aktywność 50 genów znanych jako sygnatura genowa PAM50, w połączeniu z kluczowymi informacjami klinicznymi, aby dostarczyć wynik prognostyczny wskazujący na potencjał nawrotu nowotworu w ciągu najbliższych 10 lat⁹.

Badania krwi w diagnostyce raka piersi

Badania krwi nie są używane do diagnozowania raka piersi, ale mogą pomóc w ocenie ogólnego stanu zdrowia osoby⁵. Morfologia krwi (CBC) sprawdza, czy krew ma prawidłową liczbę różnych typów komórek krwi. Badania biochemiczne krwi oraz testy funkcji wątroby i nerek pomagają ocenić, czy pacjentka jest w stanie tolerować planowane leczenie.

Komórki raka piersi czasami wytwarzają substancje nazywane markerami nowotworowymi, które można znaleźć we krwi¹⁰. W przypadku raka piersi, który rozprzestrzenił się na inne narządy, markery nowotworowe, które mogą być sprawdzane, obejmują antygen karcinoembrionalny (CEA), antygen nowotworowy 15-3 (CA 15-3) i antygen nowotworowy 27-29 (CA 27-29). Jednak badania krwi dla tych markerów nowotworowych nie są używane samodzielnie do diagnozowania lub śledzenia raka piersi.

Krążące komórki nowotworowe (CTC) mogą być również mierzone za pomocą badania krwi¹¹. CTC są niezwykle rzadkie u zdrowych osób i pacjentów z chorobami niezłośliwymi, ale często występują u osób z rakiem przerzutowym. Test CA 27.29 we krwi mierzy poziom białka zwanego antygenem CA 27.29, którego poziom teoretycznie rośnie wraz ze wzrostem ilości raka piersi w organizmie.

Testy genetyczne i poradnictwo genetyczne

Testy genetyczne to badanie medyczne, które analizuje DNA, aby sprawdzić, czy osoba urodziła się ze zmianami (mutacjami lub wariantami) w genach¹². Te zmiany zwiększają szanse zachorowania na raka piersi, a czasami na inne nowotwory. Prosty test krwi wykorzystuje analizę DNA do identyfikacji mutacji w genach BRCA1 lub BRCA2¹³.

Panel BRCA Plus firmy Quest Diagnostics testuje geny głównie związane z rakiem piersi, w tym BRCA1 i BRCA2¹⁴. Te testy są dostępne dla dorosłych w każdym wieku, ale najlepiej jest porozmawiać z lekarzem lub doradcą genetycznym, aby zdecydować, czy testy genetyczne są odpowiednie. Uzyskanie wyników testów może również dostarczyć ważnych informacji rodzinie, które mogą pomóc członkom rodziny zrozumieć ich ryzyko zachorowania na nowotwór.

Jeśli dowiesz się, że masz raka piersi, zalecamy natychmiastowe uzyskanie drugiej opinii¹⁵. Potwierdzi to, że otrzymujesz dokładną diagnozę i szczegółowe informacje o nowotworze. Informacje zawarte w diagnozie opisują ważne szczegóły dotyczące typu raka piersi. Lekarze używają tych informacji do stworzenia najlepszego planu opieki.

Znaczenie testów molekularnych dla leczenia spersonalizowanego

Testy molekularne umożliwiają medycynę precyzyjną lub spersonalizowaną, ponieważ są precyzyjne (lub specyficzne) dla cech nowotworu¹. Wyniki tych testów są opisane w raporcie patologicznym, który jest zazwyczaj dostępny w ciągu tygodnia lub dwóch. Testy te mogą również pomóc w wyborze określonych leków, które mogą działać lepiej na konkretny nowotwór.

Zdolność do rozróżniania między różnymi podtypami raka piersi doprowadziła do bardziej wyrafinowanych metod leczenia, pozwalając lekarzom przepisywać leczenie, które prawdopodobnie przyniesie korzyści, i zmniejszać stosowanie terapii, które mogą nie być tak skuteczne². Jest to ważne względem jakości życia pacjentek, ponieważ pozwala uniknąć niepotrzebnych toksycznych terapii u kobiet, które prawdopodobnie nie odniosłyby z nich korzyści.

Testy na ekspresję genów dostarczają więcej informacji o komórkach nowotworowych i pomagają dostosować spersonalizowane leczenie¹⁶. Przewidują, które pacjentki najprawdopodobniej odniosą korzyści z chemioterapii w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu nowotworu po operacji piersi. Testy oceny genów mogą pomóc przewidzieć możliwe korzyści z leczenia chemioterapią, identyfikując pacjentki z wczesnym rakiem piersi, które mogą zostać oszczędzone adjuwantowej chemioterapii.