Badanie kliniczne piersi stanowi podstawę diagnostyki każdego podejrzanego guza i jest pierwszym etapem w podejściu potrójnej oceny1. Pomimo że samo badanie kliniczne ma ograniczoną wartość predykcyjną w określeniu, czy guzek piersi jest nowotworowy, niektóre cechy guzów mogą pomóc w rozróżnieniu między zmianami łagodnymi a złośliwymi2.
Technika badania klinicznego
Podczas badania fizykalnego lekarz sprawdza piersi, ścianę klatki piersiowej, pachy i szyję3. Badanie przeprowadza się w dwóch pozycjach – siedzącej wyprostowanej oraz leżącej na plecach3. Systematyczne badanie piersi musi być przeprowadzone zgodnie z ustalonymi protokołami4.
Dokładne badanie obu piersi wykonuje specjalista medyczny i powinno również obejmować badanie pach oraz okolicy wokół obojczyka w pobliżu szyi w celu sprawdzenia powiększonych węzłów chłonnych5. Badanie kliniczne guza piersi jest pierwszym etapem podejścia potrójnej oceny1.
Charakterystyczne cechy podejrzanych guzów
Guzek piersi, który jest bezbolesny, twardy, ma nieregularne brzegi i różni się od otaczającej go tkanki piersiowej, może być rakiem piersi6. Skóra pokrywająca guzek może pogrubiać się, zmieniać kolor lub czerwienić6. Mogą również wystąpić zmiany skórne, takie jak wgłębienia lub obszary przypominające skórkę pomarańczy6.
Niektóre cechy guzów piersi, które zwiększają podejrzenie o raka, obejmują masę o twardej lub ziarnistej konsystencji, która jest nieruchoma lub unieruchomiona, ma nieregularne granice i nie zmienia się w rozmiarze podczas cyklu miesiączkowego7. Większość złośliwych nowotworów pojawia się najpierw jako POJEDYNCZE, TWARDE GUZY LUB ZGRUBIENIA, które często, ale nie zawsze, są bezbolesne8.
Ograniczenia badania klinicznego
Czułość badania klinicznego piersi waha się od 49% do 69%, a specyficzność wynosi 86% do 99%2. Wykrywanie złośliwości znacząco wzrasta, gdy do oceny dodaje się badania obrazowe2. Ze względu na niedoskonałą czułość i specyficzność badania klinicznego i obrazowania, pacjentki powinny być kierowane na pobieranie próbek tkanek, jeśli podejrzane zmiany zostaną zauważone na dowolnym etapie oceny2.
Bardzo podejrzany guzek piersi stwierdzony podczas badania klinicznego powinien zostać poddany biopsji niezależnie od wyników obrazowania, a podejrzane masy na obrazowaniu powinny być poddane biopsji, nawet jeśli badanie kliniczne sugerowało łagodne zmiany2. Badanie fizykalne samo w sobie nie może wiarygodnie rozróżnić łagodnego guza w piersi od podejrzanego, dlatego uzasadniona jest ocena za pomocą badań obrazowych10.
Znaczenie w kontekście wieku pacjentki
Ocena kliniczna wyczuwalnych guzów piersi polega głównie na dokładnym wywiadzie dotyczącym cech objawowych związanych ze zmianą, czynników ryzyka raka piersi oraz badania klinicznego piersi11. Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka piersi jest nadmierne narażenie na estrogeny11. Dlatego lekarze powinni pytać o całożyciowe narażenie na estrogeny u wszystkich pacjentek zgłaszających się z nowym guzkiem piersi11.
Zalecenia dotyczące postępowania z guzkami piersi sklasyfikowanymi jako BI-RADS 2 do 5 są podobne u kobiet w każdym wieku1. Dominujący guzek piersi powinien zostać definitywnie zdiagnozowany w odpowiednim czasie, nawet jeśli dominujący guzek u kobiety w okresie przedmenopauzalnym jest najprawdopodobniej łagodny12.
Integracja z innymi metodami diagnostycznymi
Ocena zazwyczaj rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania klinicznego piersi, a następnie obrazowania u prawie wszystkich pacjentek11. W zależności od wieku pacjentki, różne modalności obrazowe są preferowane do wstępnej oceny diagnostycznej wyczuwalnego guza11.
Dokładne badanie kliniczne u pacjentki z objawami może ukierunkować poziom niepokoju klinicznego i pomóc w określeniu kolejnego kroku w postępowaniu13. Chociaż badanie kliniczne ma słabą wartość predykcyjną w określeniu, czy guzek piersi jest nowotworowy, niektóre cechy guzów piersi mogą pomóc w rozróżnieniu między zmianami łagodnymi a złośliwymi2.
Rola w monitorowaniu i obserwacji
Jeśli badania wykażą, że guzek nie jest nowotworem, mogą być konieczne wizyty kontrolne3. W ten sposób lekarz może sprawdzić, czy guzek rośnie, zmienia się lub znika3. Wszystkie zmiany, które nie zostają wycięte, wymagają obserwacji poprzez regularne badanie kliniczne co 6 miesięcy i USG w celu udokumentowania stabilności przez co najmniej dwa lata14.













