Nowoczesne testy molekularne w diagnostyce zapalenia pochvy – NAAT i PCR

Testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) stanowią przełom w diagnostyce zapalenia pochvy, oferując znacznie wyższą czułość i swoistość w porównaniu z tradycyjnymi metodami¹. Te nowoczesne testy molekularne mogą być używane do diagnostyki zapalenia pochvy spowodowanego bakteryjnym zapaleniem pochvy, kandydozą sromu i pochvy oraz rzęsistkowicą¹. Rosnące dowody pokazują, że testy NAAT lepiej ułatwiają dokładne wykrywanie zapalenia pochvy w porównaniu z tradycyjnymi metodami¹.

Podstawy technologii testów molekularnych

Test molekularny to badanie laboratoryjne, które wykorzystuje nukleotydy (DNA lub RNA) do identyfikacji konkretnego organizmu lub patogenu, lub grupy podobnych organizmów². Testy NAAT są zaprojektowane do celowania w mikroorganizmy, które najprawdopodobniej powodują objawy pochvowe³. Celowane testowanie to najbardziej klinicznie odpowiedni wybór testowania dla kobiet z wywiadami wysokiego ryzyka lub objawami³.

Testy molekularne wykorzystujące wymazy pochvowe pobrane przez klinicystów lub pacjentki mogą dokładnie diagnozować najczęstsze bakteryjne, grzybicze i pierwotniakowe infekcje zapalenia pochvy⁴. Testy NAAT oferują czułe i swoiste wykrywanie zapalenia pochvy i zapewniają dokładne diagnozy wielu patogenów, co stanowi postęp w stosunku do wcześniejszych metod testowania zapalenia pochvy⁴. Te testy zapewniają obiektywne narzędzia dla klinicysty do różnicowania między patogenami zapalenia pochvy w celu pewnej diagnozy i leczenia pacjentek⁴.

Zalety testów NAAT w diagnostyce

Testy NAAT mają kilka kluczowych zalet w ocenie zapalenia pochvy. Po pierwsze, umożliwiają testowanie wielu infekcji przy użyciu tej samej próbki. Po drugie, charakteryzują się wysoką czułością i swoistością. Po trzecie, wykazują porównywalną wydajność zarówno w przypadku próbek pobieranych przez klinicystę, jak i samodzielnie przez pacjentki⁵. Dodatkowo, testy NAAT mogą lepiej wykrywać koinfekcje i infekcje mieszane z innymi chorobami przenoszonym drogą płciową⁵.

NAAT może lepiej wykrywać koinfekcje lub wiele infekcji jednocześnie niż inne metody testowania². Wykazano, że NAAT ma 20-25% wyższą dokładność diagnostyczną niż inne metody diagnostyczne². Zastosowanie NAAT prowadzi do dokładniejszej diagnozy, lepszego zarządzania pacjentkami i poprawy zdrowia naszych pacjentek². NAAT wykrywa 3 razy więcej przypadków infekcji mieszanych niż diagnoza kliniczna z preparatem mokrym i kryteriami Amsela⁶.

Dostępne testy molekularne na rynku

Dostępnych jest pięć ilościowych testów multiplex PCR: Max Vaginal Panel (Becton Dickinson), Aptima BV (Hologic), NuSwab VG (LabCorp), OneSwab BV Panel PCR z profilowaniem Lactobacillus przez qPCR (Medical Diagnostic Laboratories) oraz SureSwab BV (Quest Diagnostics)⁷. Dwa z tych testów są zatwierdzone przez FDA (BD Max Vaginal Panel i Aptima BV), a pozostałe trzy to testy opracowane przez laboratoria⁷.

BD MAX Vaginal Panel zapewnia wyniki poprzez algorytmiczną analizę molekularnego wykrywania DNA gatunków Lactobacillus (L. crispatus i L. jensenii) dodatkowo do G. vaginalis, A. vaginae, BVAB2 i Megasphaera typu 1⁷. Ten test ma 90,5% czułości i 85,8% swoistości dla diagnostyki bakteryjnego zapalenia pochvy w porównaniu z kryteriami Amsela i oceną metodą Nugenta⁷. Zapewnia również wyniki dla gatunków Candida i T. vaginalis⁷.

Aptima BV wykrywa G. vaginalis, A. vaginae oraz niektóre gatunki Lactobacillus, w tym L. crispatus, L. jensenii i L. gasseri, z czułością i swoistością wahającą się od 95,0% do 97,3% i od 85,8% do 89,6%, odpowiednio (przy użyciu wymazów pochvowych pobieranych przez klinicystę lub pacjentkę)⁷. Trzy testy opracowane przez laboratoria muszą być wewnętrznie zwalidowane przed użyciem w opiece nad pacjentkami, ale mają dobrą czułość i swoistość, podobną do testów zatwierdzonych przez FDA⁷.

Diagnostyka bakteryjnego zapalenia pochvy metodami molekularnymi

Testy NAAT mogą być używane do wykrywania bakteryjnego zapalenia pochvy, jeśli mikroskopia nie jest dostępna⁸. NAAT umożliwiają wieloorganizmowe podejście do wykrywania bakteryjnego zapalenia pochvy, podobne do oceny metodą Nugenta⁸. Testy bakteryjnego zapalenia pochvy NAAT mierzą względną obfitość gatunków bakteryjnych związanych z bakteryjnym zapaleniem pochvy oraz gatunków negatywnie związanych z bakteryjnym zapaleniem pochvy⁸.

Algorytm może być następnie używany do generowania binarnych wyników jakościowych dla bakteryjnego zapalenia pochvy⁸. Amplifikacja zapośredniczona transkrypcją (TMA), typ NAAT, ma wysoką czułość i swoistość dla bakteryjnego zapalenia pochvy i była bardziej czuła niż testowanie kliniczne (kryteria Amsela) lub diagnoza klinicysty w badaniu porównawczym⁸.

Testy NAAT specyficzne dla diagnostyki bakteryjnego zapalenia pochvy (np. Aptima BV; OneSwab BV Panel PCR z profilowaniem Lactobacillus przez qPCR; SureSwab Advanced BV, TMA) oraz jedno- lub wielocelowe testowanie PCR dla diagnostyki bakteryjnego zapalenia pochvy są uważane za medycznie konieczne⁹. Pomimo dostępności testów NAAT bakteryjnego zapalenia pochvy, tradycyjne metody diagnostyki bakteryjnego zapalenia pochvy, w tym kryteria Amsela, ocena metodą Nugenta i test Affirm VP III, pozostają przydatne do diagnostyki objawowego bakteryjnego zapalenia pochvy ze względu na ich niższy koszt i zdolność zapewnienia szybkiej diagnozy⁷.

Molekularna diagnostyka kandydozy i rzęsistkowicy

W przypadku kandydozy, wytyczne zalecają kliniczną mikroskopię lub hodowlę drożdży (metoda referencyjna) do wykrywania kandydozy sromu i pochvy¹⁰. NAAT mogą być używane jako alternatywa do wykrywania wielu gatunków Candida i są bardziej czułe dla kandydozy sromu i pochvy niż testowanie sond DNA¹⁰. Niezależnie od zastosowanej metody, wykrycie Candida jest zgodne z kandydozą sromu i pochvy u objawowych kobiet¹⁰.

Candida może być obecna w prawidłowej florze pochvowej 10-20% bezobjawowych kobiet¹⁰. Dla rzęsistkowicy wytyczne zalecają wysoce czułe i swoiste testy NAAT do wykrywania rzęsistkowicy¹⁰. Chociaż ruchome rzęsistki mogą być wizualizowane przez mikroskopię, ta metoda ma tylko około 50% czułości dla rzęsistkowicy w porównaniu z NAAT¹⁰. Dlatego negatywne wyniki mikroskopii nie wykluczają infekcji rzęsistkowicy, a zaleca się następcze testowanie molekularne¹⁰.

Diagnoza rzęsistkowicy powinna zawsze być wykonywana przez NAAT². Centrum Kontroli i Prewencji Chorób zaleca testy amplifikacji kwasów nukleinowych do diagnostyki rzęsistkowicy u objawowych kobiet lub kobiet wysokiego ryzyka¹¹. Wśród kobiet, NAAT jest wysoce czuły, często wykrywając trzy do pięciu razy więcej infekcji T. vaginalis niż mikroskopia preparatu mokrego, metoda o słabej czułości (51%-65%)¹².

Testy panelowe i wykrywanie koinfekcji

Testowanie panelowe NAAT zaprojektowane do wykrywania więcej niż jednego typu zapalenia pochvy (kandydoza sromu i pochvy, bakteryjne zapalenie pochvy i/lub rzęsistkowica; np. BD MAX Vaginal Panel, NuSwab VG, Xpert Xpress MVP) jest uważane za medycznie konieczne⁹. Te kompleksowe testy mogą wykrywać główne przyczyny zapalenia pochwy jednocześnie, co znacznie ułatwia proces diagnostyczny.

Panel BD MAX Vaginal wykazuje znaczną przewagę czułości w porównaniu z diagnozą kliniczną w wykrywaniu koinfekcji, z dodatkową korzyścią wymagania jednego testu do osiągnięcia tych wyników¹³. Test zaprojektowany z zastrzeżonym algorytmem opartym na mikrobiomie dla bakteryjnego zapalenia pochvy zapewnia dokładny wynik bakteryjnego zapalenia pochvy zgodny z klinicznym rozumieniem bakteryjnego zapalenia pochvy jako stanu polimikrobiowego¹⁴.

Wykorzystuje wysoce czułą i zalecaną przez CDC technologię diagnostyczną, NAAT do wykrywania rzęsistkowicy¹⁴. Zapewnia oddzielne wyniki dla C. glabrata i C. krusei, dwóch gatunków Candida, które mogą nie odpowiadać na tradycyjne terapie¹³. Czułość BD Vaginal Panel waha się od 90,7% do 96,7%, podczas gdy testy kliniczne w gabinecie mają czułość od 56% do 77%¹³.

Kliniczne zastosowanie i interpretacja wyników

Wyniki testów NAAT muszą być interpretowane w kontekście klinicznym. Pozytywny wynik wskazuje na obecność docelowego RNA i niekoniecznie oznacza obecność żywotnych organizmów¹⁵. Negatywny wynik nie wyklucza możliwej infekcji¹⁵. Testy NAAT bakteryjnego zapalenia pochvy powinny być używane tylko u objawowych kobiet (np. kobiet z wydzieliną pochvową, zapachem lub swędzeniem), ponieważ ich dokładność nie jest dobrze zdefiniowana dla bezobjawowych kobiet⁷.

Zwiększone przyjęcie NAAT do diagnostyki zapalenia pochvy znacznie zwiększyłoby wskaźnik sukcesu w leczeniu zapalenia pochvy². Testy NAAT mają obiecujące dane z wysoką czułością i swoistością oraz zapewniają korzyści kliniczne ze zwiększoną dokładnością nad innymi metodami². Badania konsekwentnie pokazały, że względnie prosta i szybka metoda diagnostyki molekularnej była w stanie potwierdzić lub rozstrzygnąć status bakteryjnego zapalenia pochvy z wyższą dokładnością niż czasochłonna tradycyjna mikroskopia¹⁶.

Przyszłość diagnostyki molekularnej

Nasze rozumienie zapalenia pochvy, jak również technologia molekularna znacznie poprawiły się w ciągu ostatnich 30 lat, a nowsze, zatwierdzone przez FDA testy molekularne są teraz dostępne¹⁷. Kompleksowy test qPCR wykorzystany w badaniach obejmował możliwości alternatywnych diagnoz, ujawniając wyższą częstość występowania patogenów zapalenia pochvy tlenowego niż oczekiwano, co sugeruje, że zapalenie pochvy tlenowe jest prawdopodobnie niedostatecznie zgłaszane obecnie, ponieważ wiarygodne testy nie były komercyjnie dostępne¹⁸.

Ponieważ leczenie bakteryjnego zapalenia pochvy nie jest skuteczne w przypadku zapalenia pochvy tlenowego, badacze zalecają włączenie zapalenia pochvy tlenowego do diagnostyki pacjentek poszukujących opieki medycznej z powodu zapalenia pochvy¹⁸. Rozwój technologii molekularnych otwiera nowe możliwości w diagnostyce różnych typów zapalenia pochvy, które wcześniej mogły pozostawać niezdiagnozowane lub błędnie zdiagnozowane.