Leczenie farmakologiczne niesztowicy nie jest rutynowo stosowane u pacjentów z prawidłową odpornością immunologiczną, jednak w określonych sytuacjach może być konieczne zastosowanie specjalistycznych terapii1. Szczególnie dotyczy to pacjentów z osłabioną odpornością, u których zmiany mogą osiągać znaczne rozmiary i być długotrwałe2.
Imikwimod – modyfikator odpowiedzi immunologicznej
Imikwimod jest jednym z najczęściej opisywanych w literaturze leków stosowanych w leczeniu niesztowicy1. Ten modyfikator odpowiedzi immunologicznej wykazał skuteczność zarówno u pacjentów z prawidłową, jak i osłabioną odpornością1. Schemat stosowania może różnić się od aplikacji co drugi dzień do dwukrotnego stosowania dziennie, bezpośrednio na zmianę1.
Mechanizm działania imikwimodu polega na indukcji wydzielania interferonu alfa i innych cytokin, co wzmacnia lokalną odpowiedź immunologiczną3. W niektórych przypadkach opisano szybkie ustąpienie zarówno zmian pierwotnych, jak i reakcji immunologicznych po zastosowaniu imikwimodu wyłącznie na zmiany pierwotne4.
Cydofowir – terapia antywirusowa
Cydofowir, analog nukleotydowy, znalazł szerokie zastosowanie jako terapia antywirusowa pierwszego wyboru w leczeniu niesztowicy5. Lek ten działa poprzez selektywne hamowanie wirusowej produkcji DNA, blokując specyficzną dla wirusów z rodziny Orfviridae polimerazę RNA zależną od DNA2.
Cydofowir wykazał aktywność przeciwko wielu wirusom z grupy orthopox i parapox6. W modelach zwierzęcych udowodniono jego skuteczność w redukcji rozwoju zmian niesztowicowych u jagniąt oraz w leczeniu myszy z zmianami niesztowicowymi6. U ludzi lek był stosowany głównie w przypadkach opornych na leczenie, szczególnie u pacjentów z osłabioną odpornością6.
Cydofowir może być stosowany zarówno miejscowo w postaci kremu, jak i dożylnie w ciężkich przypadkach3. Pomimo braku kontrolowanych badań klinicznych potwierdzających jego skuteczność, liczne opisy przypadków wskazują na jego potencjalną korzyść terapeutyczną3.
Interferony – immunomodulacja systemowa
Interferony alfa-2a i alfa-2b były stosowane w przypadkach opornych, gigantycznych zmian niesztowicowych u pacjentów z osłabioną odpornością1. Interferony działają jako modyfikatory odpowiedzi immunologicznej o właściwościach antywirusowych, antyproliferacyjnych i antyangiogennych3.
Interferon alfa może być stosowany systemowo u pacjentów z osłabioną odpornością7. Mechanizm jego działania polega na stymulacji mechanizmów obrony immunologicznej organizmu, co może przyspieszyć proces gojenia zmian3.
Antybiotykoterapia w zakażeniach wtórnych
Wtórne zakażenia bakteryjne zmian niesztowicowych nie są rzadkością i wymagają odpowiedniego leczenia antybiotykowego1. Mogą być stosowane antybiotyki miejscowe lub systemowe, w zależności od nasilenia zakażenia1.
W przypadku powierzchownych wtórnych zakażeń bakteryjnych u jagniąt dobry efekt wykazuje penicylina prokainowa lub oksytetracyklina podawane domięśniowo wraz z miejscowym sprayem oksytetracyklinowym przez 3-5 kolejnych dni8. U ludzi antybiotyki powinny być stosowane tylko w przypadku potwierdzonego wtórnego zakażenia bakteryjnego9.
Inne opcje farmakologiczne
W literaturze opisano również inne potencjalne opcje terapeutyczne, choć ich skuteczność wymaga dalszych badań. Do nich należą środki hamujące nukleozyd oraz różne kombinacje terapeutyczne2. W niektórych przypadkach opisano skuteczne zastosowanie kombinacji różnych leków, takich jak PAPILEND™ w kremie, iwermektyna i AlquermoldTM w postaci proszku10.
Ważne jest, aby pamiętać, że większość opisanych terapii farmakologicznych nie jest oficjalnie zatwierdzona do leczenia niesztowicy i jest stosowana w oparciu o opisy przypadków lub niewielkie serie przypadków. Decyzja o wdrożeniu takiej terapii powinna być zawsze podjęta po starannej ocenie korzyści i ryzyka przez doświadczonego klinicystę.













