Prefibrotyczna mielofibroza (pre-PMF) stanowi odrębną jednostkę chorobową wśród przewlekłych nowotworów mieloproliferacyjnych, diagnozowaną zgodnie z poprawioną klasyfikacją WHO z 2016 roku1. Kompleksowe zarządzanie pacjentami z pre-PMF powinno być ukierunkowane zarówno na poprawę przewidywanej długości życia, jak i zapobieganie powikłaniom naczyniowym2.
Ocena ryzyka naczyniowego u pacjentów z pre-PMF
Każdy pacjent z prefibrotyczną mielofibrozą powinien być oceniany pod kątem ryzyka krwawień i zakrzepów, a interwencje należy dostosowywać do tego ryzyka1. Obecnie nie są dostępne specyficzne skale prognostyczne do przewidywania ryzyka krwawień i zakrzepów u pacjentów z mielofibrozą2.
System prognostyczny IPSET-T, który jest obecnie zalecanym systemem prognostycznym dla zakrzepów w nadpłytkowości samoistnej, specjalnie wykluczył z analizy pacjentów reklasyfikowanych jako pre-PMF zgodnie z kryteriami WHO2. Z tego powodu konieczne jest zastosowanie pragmatycznego podejścia do oceny ryzyka.
Strategie zapobiegania powikłaniom naczyniowym
Pragmatyczne podejście do zapobiegania ryzyku krwawień i zakrzepów obejmuje różne strategie w zależności od profilu ryzyka pacjenta1:
Pacjenci bezobjawowi bez wcześniejszych incydentów
U pacjentów z pre-PMF bez wcześniejszej historii krwawień lub zakrzepów, brak leczenia jest pierwszą opcją2. Alternatywnie, u takich pacjentów można rozważyć stosowanie kwasu acetylosalicylowego w małej dawce1.
Pacjenci z przebytymi incydentami naczyniowymi
U pacjentów z wcześniejszymi incydentami naczyniowymi zaleca się12:
- Kwas acetylosalicylowy w przypadku przebytych zakrzepów tętniczych
- Doustne leczenie przeciwzakrzepowe w przypadku przebytych zakrzepów żylnych
Terapia cytoredukcyjna
Leczenie cytoredukcyjne powinno być dodane w obecności nadpłytkowości lub leukocytozy, przy czym hydroksymocznik jest lekiem pierwszego wyboru12.
Szczególne sytuacje kliniczne
Pacjenci z wysokim ryzykiem krwawień
U pacjentów z wcześniejszymi krwawieniami lub wysokim ryzykiem krwawień, takim jak skrajna nadpłytkowość z nabytą chorobą von Willebranda, należy unikać kwasu acetylosalicylowego, a hydroksymocznik jest zalecanym leczeniem2.
Pacjenci z bezobjawową chorobą niskiego ryzyka
U pacjentów bezobjawowych z chorobą niskiego ryzyka i przewidywanym długim przeżyciem zaleca się jedynie obserwację12. Nie ma dowodów wspierających wartość jakiejkolwiek interwencji terapeutycznej u takich pacjentów, dlatego zwykle zaleca się samą obserwację2.
Różnicowanie strategii według grup ryzyka
W przypadkach skumulowanego ryzyka pośredniego-1 i -2, gdzie mediana przeżycia przewidywana jest na ponad 10 lat, leczenie opiera się na objawach1. W przypadkach wysokiego ryzyka, z medianą przeżycia poniżej 5 lat, wymagane jest intensywne zarządzanie1.
Monitorowanie i kontrola
Pacjenci z prefibrotyczną mielofibrozą wymagają regularnego monitorowania parametrów hematologicznych oraz oceny objawów klinicznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- Liczbę płytek krwi i ryzyko związane z nadpłytkowością
- Liczbę leukocytów i konieczność cytoredukcji
- Objawy konstytucyjne mogące wskazywać na progresję choroby
- Pojawienie się nowych objawów naczyniowych
Rola leczenia wspomagającego
Oprócz specyficznych interwencji przeciwzakrzepowych, ważne jest również ogólne leczenie wspomagające, które ma na celu poprawę jakości życia pacjentów i zapobieganie powikłaniom związanym z niskimi parametrami krwi czy powiększoną śledzioną3.
Leczenie wspomagające może obejmować profilaktykę i leczenie infekcji za pomocą antybiotyków u pacjentów z obniżoną odpornością4. Celem takiego postępowania jest zapobieganie lub leczenie objawów mielofibrozy oraz powikłań, które mogą wyniknąć z choroby lub jej leczenia3.













