Szczepienia odgrywają kluczową rolę w prewencji infekcji u osób z miastenią, ponieważ infekcje stanowią jeden z głównych czynników mogących wywołać pogorszenie objawów choroby lub kryzys miasteniczny1. Dla pacjentów z miastenią szczepienia są nie tylko bezpieczne, ale również szczególnie ważne ze względu na zwiększone ryzyko powikłań infekcyjnych.
Zalecane szczepienia dla osób z miastenią
Osoby z miastenią powinny otrzymywać standardowe szczepienia zgodnie z kalendarzem szczepień, z uwzględnieniem pewnych modyfikacji związanych ze stosowanym leczeniem. Coroczne szczepienie przeciwko grypie jest szczególnie ważne12, ponieważ infekcja grypowa może znacznie pogorszyć objawy miastenii i prowadzić do kryzysu miastenicznego.
Do szczepionek szczególnie zalecanych dla osób z miastenią należą również szczepienia przeciwko COVID-19 z zalecanymi dawkami przypominającymi13. Szczepienie przeciwko pneumokokom jest również zalecane, szczególnie dla osób przyjmujących leki immunosupresyjne, u których ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji pneumokokowych jest zwiększone.
Szczepienia u pacjentów otrzymujących leczenie immunosupresyjne
Pacjenci z miastenią często otrzymują leki immunosupresyjne jako część swojego leczenia, co wpływa na wybór odpowiednich szczepionek. Dla osób z osłabionym układem immunologicznym zaleca się szereg szczepionek nieżywych, które są bezpieczne i skuteczne1.
Do zalecanych szczepionek dla osób immunokompromitowanych należą: szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (zalecane co 10 lat), szczepienie przeciwko zapaleniu wątroby typu B (podawane w serii 2-4 zastrzyków w zależności od preparatu), oraz standardowe szczepienie przeciwko poliomyelitis, które jest zazwyczaj podawane dzieciom, ale może być również podane dorosłym w razie potrzeby.
Szczepienia przeciwko półpaścowi i odrze
Szczególną uwagę należy zwrócić na szczepienie przeciwko półpaścowi. Dla osób z miastenią przyjmujących leki immunosupresyjne zaleca się szczepionkę Shingrix – nieżywą szczepionkę przeciwko półpaścowi1. Jest ona podawana w dwóch dawkach w odstępie od 2 do 6 miesięcy i jest zalecana dla osób immunokompromitowanych w wieku 19 lat i starszych.
W przeciwieństwie do szczepionki przeciwko półpaścowi, żywa szczepionka przeciwko półpaścowi jest zazwyczaj przeciwwskazana u osób przyjmujących leki immunosupresyjne. Decyzja o szczepieniu żywą szczepionką może być rozważana jedynie w szczególnych przypadkach, szczególnie u pacjentów nieotrzymujących leczenia immunosupresyjnego4.
Specjalne wymagania szczepień
W niektórych przypadkach szczepienia mogą być wymagane przed rozpoczęciem określonego leczenia. Na przykład, pacjenci, którzy mają rozpocząć leczenie ekulizumabem (lek immunosupresyjny stosowany w leczeniu miastenii), muszą zostać zaszczepieni przeciwko meningokokom przed rozpoczęciem terapii4. Jest to obowiązkowe wymaganie ze względu na zwiększone ryzyko inwazyjnych infekcji meningokokowych podczas stosowania tego leku.
Szczepienie przeciwko meningokokom musi zostać podane przed pierwszą dawką ekulizumabu, aby zapewnić odpowiednią ochronę immunologiczną. Opóźnienie w szczepieniu może prowadzić do konieczności przesunięcia rozpoczęcia leczenia.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Szczepionki żywe są generalnie przeciwwskazane u osób z miastenią przyjmujących leczenie immunosupresyjne4. Dotyczy to szczepionek takich jak żywa szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka MMR (odra, świnka, różyczka) czy niektóre szczepionki podróżne. Przed każdym szczepieniem pacjent powinien zawsze skonsultować się ze swoim lekarzem specjalistą leczącym miastenię.
Należy również pamiętać, że reakcje poszczepienne są zazwyczaj łagodne i obejmują ból w miejscu wstrzyknięcia, ból głowy lub dreszcze4. Te objawy zazwyczaj ustępują w ciągu jednego lub dwóch dni. Badania naukowe jednoznacznie potwierdzają, że korzyści ze szczepień znacznie przewyższają ryzyko u osób z miastenią.
Planowanie szczepień
Planowanie szczepień u osób z miastenią powinno być zawsze omawiane z zespołem leczącym. Lekarz prowadzący może określić optymalny harmonogram szczepień, uwzględniając aktualny stan zdrowia pacjenta, stosowane leczenie oraz indywidualne czynniki ryzyka. W niektórych przypadkach może być konieczne dostosowanie dawkowania leków immunosupresyjnych w okresie okołoszczepiennym.
Ważne jest również monitorowanie stanu zdrowia po szczepieniu. Chociaż poważne reakcje poszczepienne są rzadkie, pacjenci powinni być świadomi możliwych objawów i wiedzieć, kiedy skontaktować się z lekarzem. Regularne szczepienia zgodnie z zaleceniami znacznie zmniejszają ryzyko infekcji, które mogłyby prowadzić do pogorszenia objawów miastenii.













