Objawy defektu przegrody międzyprzedsionkowej – jak rozpoznać ASD

Defekt przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) to wrodzona wada serca, która charakteryzuje się obecnością otworu w ściance dzielącej górne komory serca. Objawy tej wady mogą znacznie różnić się w zależności od rozmiaru defektu, wieku pacjenta oraz czasu, przez który wada pozostaje nieleczona¹².

Charakterystyka objawów w zależności od wieku

Większość niemowląt urodzonych z defektem przegrody międzyprzedsionkowej nie wykazuje objawów w pierwszych miesiącach życia³⁴. Wiele dzieci z ASD wydaje się zdrowych i rozwija się normalnie, szczególnie gdy defekt jest niewielki⁵⁶. Objawy mogą pojawić się dopiero w wieku dorosłym, często po 30. roku życia²⁷.

Objawy u niemowląt i małych dzieci

U niemowląt z większymi defektami mogą wystąpić charakterystyczne objawy już w pierwszych miesiącach życia. Najczęściej obserwowane symptomy to szybkie oddychanie, szczególnie podczas karmienia, oraz nadmierne pocenie się⁸⁹. Dzieci mogą również wykazywać problemy z karmieniem, co przekłada się na słaby przyrost masy ciała i opóźniony wzrost⁴⁵.

Charakterystyczne dla małych dzieci z ASD są również częste infekcje dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc czy oskrzeli³¹⁰. Dzieci z większymi defektami mogą szybko się męczyć podczas zabawy lub aktywności fizycznej²¹¹. Zobacz więcej: Objawy ASD u dzieci – wczesne oznaki defektu przegrody

Objawy u starszych dzieci i młodzieży

W miarę dorastania dzieci z nieleczonym ASD mogą rozwijać się bardziej wyraźne objawy. Najczęściej występuje zmęczenie podczas wysiłku fizycznego oraz duszność wysiłkowa⁸¹⁰. Młodzież może skarżyć się na szybkie męczenie się podczas uprawiania sportu czy innych aktywności fizycznych.

U starszych dzieci mogą również wystąpić zaburzenia rytmu serca (arytmie), które objawiają się jako nieregularne bicie serca lub kołatania²¹². Niektóre dzieci mogą doświadczać omdleń, szczególnie po wysiłku fizycznym¹³.

Objawy u dorosłych

U dorosłych objawy defektu przegrody międzyprzedsionkowej zwykle pojawiają się po 30-40 roku życia i mogą być bardziej nasilone niż u dzieci²¹⁴. Najczęstszymi objawami są duszność wysiłkowa, zmęczenie oraz kołatania serca¹¹⁰.

Dorośli z ASD często skarżą się na obrzęki kończyn dolnych, stóp oraz brzucha, które są wynikiem niewydolności prawej strony serca¹². Mogą również wystąpić zaburzenia rytmu serca, w tym migotanie przedsionków czy trzepotanie przedsionków¹⁵¹⁶. Zobacz więcej: Objawy defektu przegrody międzyprzedsionkowej u dorosłych

Szmer sercowy jako pierwszy objaw

Często pierwszym i jedynym objawem defektu przegrody międzyprzedsionkowej jest szmer sercowy – charakterystyczny dźwięk słyszalny podczas osłuchiwania serca stetoskopem²³. Ten „szmerzący” dźwięk powstaje w wyniku nieprawidłowego przepływu krwi przez otwór w przegrodzie międzyprzedsionkowej.

Szmer sercowy jest często wykrywany podczas rutynowych badań lekarskich, nawet u pacjentów, którzy nie odczuwają żadnych innych objawów⁴¹⁷. W przypadku większych defektów szmer może być jedynym nieprawidłowym objawem wykrywanym podczas badania fizycznego.

Powikłania nieleczonego ASD

Nieleczony defekt przegrody międzyprzedsionkowej może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie gdy defekt jest duży. Do najczęstszych powikłań należą niewydolność prawostronnej części serca, nadciśnienie płucne oraz zaburzenia rytmu serca¹¹⁵.

Pacjenci z nieleczonym ASD mają również zwiększone ryzyko udaru mózgu, ponieważ skrzep krwi może przedostać się z prawej strony serca do lewej i dotrzeć do mózgu¹⁵¹⁸. W najcięższych przypadkach może rozwinąć się zespół Eisenmengera – stan zagrażający życiu, charakteryzujący się nieodwracalnym uszkodzeniem naczyń płucnych¹⁵¹⁹.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Należy skontaktować się z lekarzem, gdy u dziecka lub dorosłego wystąpią objawy takie jak: duszność (szczególnie podczas wysiłku), szybkie męczenie się, obrzęki kończyn dolnych, stóp lub brzucha, oraz kołatania serca lub nieregularne bicie serca²²⁰. W przypadku bólu w klatce piersiowej należy natychmiast wezwać pomoc medyczną².

Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie defektu przegrody międzyprzedsionkowej znacznie poprawia rokowanie i jakość życia pacjentów. Większość dzieci, u których ASD zostanie zdiagnozowany i leczony wcześnie, może prowadzić normalne, zdrowe życie bez dalszych powikłań¹⁸²¹.