Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeWspółczesne badania nad patogenezą FND coraz częściej wskazują na znaczącą rolę zaburzeń neurotransmisyjnych i procesów immunologicznych. U pacjentów z FND zgłaszano nieprawidłowości w neuroprzekaźnikach takich jak dopamina, serotonina i kwas gamma-aminomasłowy (GABA)1. Ponadto obecność markerów zapalnych i aktywacji mikrogleju u pacjentów z FND sugeruje możliwy mechanizm immunologiczny generowania objawów1.
Dysfunkcja układu glutaminergicznego
Najnowsze badania dostarczają szczególnie silnych dowodów na zaangażowanie układu glutaminergicznego w patogenezę FND. Pierwsze dowody wykazały, że w porównaniu ze zdrowymi kontrolami, pacjenci z FND prezentowali zwiększone poziomy glutaminianu+glutaminy (Glx) w przedniej korze zakrętu obręczy/przyśrodkowej korze przedczołowej2. W kolejnym badaniu stwierdzono znacząco niższe poziomy glutaminianu w płynie mózgowo-rdzeniowym pacjentów z FND w porównaniu z kontrolami2.
Mechanizmy dysfunkcji glutaminergicznej
Wyniki te prowadzą do hipotezy, że dysregulacja szlaku glutaminergicznego byłaby obecna u pacjentów z FND, potencjalnie stanowiąc biomarker choroby2. Glutaminian jest głównym neuroprzekaźnikiem pobudzającym w mózgu, a jego zaburzenia mogą mieć daleko idące konsekwencje dla funkcjonowania układu nerwowego. Teoria zaproponowana przez Komagamine i współpracowników sugeruje, że pacjenci z zaburzeniami konwersyjnymi i pacjenci pod hipnozą mogą również mieć hipofunkcję układu glutaminergicznego3.
- Zwiększone poziomy glutaminianu+glutaminy w korze przedczołowej
- Zmniejszone poziomy glutaminianu w płynie mózgowo-rdzeniowym
- Nieprawidłowości w układach dopaminergicznym i serotoninergicznym
- Zaburzenia równowagi GABA (głównego neuroprzekaźnika hamującego)
Procesy zapalne i aktywacja mikrogleju
Nie ma definitywnie znanej patofizjologii FND, z kilkoma odnotowanymi kategoriami zaangażowania obejmującymi układ immunologiczny, zapalenie i zmiany neuronalne4. Każdy system i mechanizm może być postrzegany jako bezpośredni mechanizm działania lub pośredni efekt dalszego nieznanego mechanizmu działania4. Możliwość, że zapalenie odgrywa rolę w patofizjologii tej choroby, mogłaby być odpowiedzią na to, jak trauma i nieprzyjazne zdarzenia mają tak szkodliwy wpływ na zdrowie dorosłego5.
Markery zapalne w FND
Przy ocenie przewlekłego zapalenia niskiego stopnia, często mierzy się wysokoczuły białko C-reaktywne (hsCRP), aby uzyskać bezpośredni odczyt zapalenia i aktywacji układu immunologicznego5. Badania wykazały, że tylko dwie trzecie uczestników ma podwyższony poziom CRP6. To podkreśla złożoność stanu, ponieważ gdyby była to prosta patologia, gdzie zapalenie było jedyną przyczyną, oczekiwałoby się znacznie wyższej większości pacjentów z FND z podwyższonym poziomem CRP6.
Dysfunkcja układu autonomicznego
Dysregulacja układu autonomicznego została dobrze udokumentowana w tej populacji6. Nadregulacja układu współczulnego i podregulacja układu przywspółczulnego mogłyby powodować stan zapalny w organizmie6. Badanie teoretyzowało przez Kozlowską wskazywało, że jedną z przyczyn FND mogłaby być autonomiczna modulacja układu nerwowego odpowiedzi immunologicznej obwodowej w kierunku stanu zapalnego7.
- Nadaktywność układu współczulnego
- Hipoaktywność układu przywspółczulnego
- Przewlekły stan zapalny spowodowany dysregulacją autonomiczną
- Nieprawidłową modulację odpowiedzi immunologicznej
Oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa
Układ neuroendokrynny jest istotny w kontrolowaniu zapalenia zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym, jak i dalej, a komórki gleju są bardzo wrażliwe na zmiany w osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (HPA), głównym producencie glikokortykoidów7. To może oznaczać, że komórki gleju są zaangażowane w patofizjologię FND7. Dysregulacja osi HPA może prowadzić do nieprawidłowej odpowiedzi na stres i zaburzeń w procesach przeciwzapalnych.
Rola mikrogleju i neuroplastyczności
Hipotezy sformułowane przez Kozlowską wskazywały, że istnieje możliwa patologia FND, która obejmowała zmiany w aktywności komórek gleju mózgu6. Mikroglej to komórki immunologiczne mózgu, które odgrywają kluczową rolę w odpowiedzi zapalnej i procesach neuroplastyczności. FND może również być spowodowane nieprawidłowościami w neuroplastyczności, w tym plastyczności synaptycznej i reorganizacji korowej, które wpływają na zdolność mózgu do adaptacji do stresorów środowiskowych i utrzymania normalnej funkcji neuronalnej8.
Zmiany w plastyczności synaptycznej
Rola mikrogleju i neuroimmunomodulacji oraz zmieniona kontrola plastyczności synaptycznej mają teoretyczne wyjaśnienia. Te procesy mogłyby wyjaśnić dysfunkcje motoryczne związane z FND9. Plastyczność synaptyczna jest fundamentalnym mechanizmem, który pozwala mózgowi na adaptację i uczenie się. Jej zaburzenia mogą prowadzić do nieprawidłowych wzorców aktywacji neuronalnej, charakterystycznych dla FND.
Biomarkery i czynnik neurotroficzny BDNF
Obecnie istnieje kolekcja białek i struktur, które wydają się być zaangażowane w ogólną patogenezę FND, w tym BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego), czynniki zapalne i układ limbiczny7. Obecnie nie ma bezpośredniego związku między wszystkimi tymi różnymi czynnikami bez wyjaśnienia, jak są zaangażowane w patofizjologię, czy nawet jeśli są bezpośrednio zaangażowane, czy jedynie zmianą, która występuje z powodu różnych procesów mających efekty kaskadowe7.
BDNF jako potencjalny biomarker
BDNF jest kluczowym białkiem regulującym wzrost, różnicowanie i przeżywalność neuronów. Zmiany w jego poziomach mogą odzwierciedlać zaburzenia w procesach neuroplastyczności charakterystyczne dla FND. Badania nad BDNF jako potencjalnym biomarkerem FND są w toku i mogą w przyszłości przyczynić się do lepszej diagnostyki i monitorowania skuteczności terapii.
Różnorodność mechanizmów zapalnych
Obecny poziom badań sugeruje korelację między zapaleniem a nieprzyjemnymi zdarzeniami z dzieciństwa, z powiązaniami między zapaleniem a FND7. Interesujące jest to, że wydają się występować trendy w objawach FND, gdzie tylko niektóre objawy są spowodowane przez określone czynniki zapalne7. To sugeruje, że różne podtypy FND mogą mieć różne mechanizmy patogenezy, co ma istotne implikacje dla przyszłych strategii terapeutycznych.
Implikacje terapeutyczne
Zrozumienie roli zaburzeń neurotransmisyjnych i procesów zapalnych w FND otwiera nowe możliwości terapeutyczne. Terapie celujące w układ glutaminergiczny, takie jak antagoniści receptorów NMDA (np. ketamina), mogą być obiecujące w leczeniu FND3. Dodatkowo, strategie przeciwzapalne i modulacja układu autonomicznego mogą stanowić uzupełnienie tradycyjnych metod terapeutycznych.
