Wykrywanie i monitorowanie osób wysokiego ryzyka cukrzycy typu 1

Wczesne wykrywanie osób wysokiego ryzyka rozwoju cukrzycy typu 1 stanowi fundament skutecznej prewencji¹. Badania przesiewowe umożliwiają identyfikację wczesnych stadiów cukrzycy typu 1 na lata przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów, co otwiera możliwości interwencji terapeutycznej¹. Ta unikalna metoda badań przesiewowych pomaga również badaczom dowiedzieć się więcej o tym, jak rozwija się cukrzyca typu 1, i planować nowe badania eksplorujące sposoby jej zapobiegania¹.

Znaczenie autoprzeciwciał w diagnostyce

Najlepszym predyktorem progresji w kierunku cukrzycy typu 1 u osób predysponowanych genetycznie, ale także w populacji ogólnej, jest obecność autoprzeciwciał². Gdy atak na komórki produkujące insulinę się rozpoczyna, organizm produkuje autoprzeciwciała, które można wykryć za pomocą próbki krwi³. Organizacje takie jak Breakthrough T1D, Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne i Towarzystwo Endokrynologiczne klasyfikują obecnie posiadanie dwóch lub więcej z tych autoprzeciwciał jako wczesne stadium cukrzycy typu 1¹.

Badania przesiewowe pod kątem ryzyka cukrzycy typu 1 wykryją, czy znajdujesz się we wczesnych stadiach choroby¹. Niemal wszystkie osoby, które mają pozytywny wynik na dwa lub więcej przeciwciał związanych z cukrzycą, rozwiną chorobę¹. Osoby, które mają dwa lub więcej autoprzeciwciał, znajdują się już we wczesnym stadium cukrzycy typu 1, gdzie układ odpornościowy rozpoczął atak na komórki beta produkujące insulinę¹.

Programy badań przesiewowych

Type 1 Diabetes TrialNet oferuje badania przesiewowe w ramach programu „Pathway to Prevention” (Ścieżka do Prewencji)¹. Badania przesiewowe są oferowane bezpłatnie uprawnionym osobom w celu oceny ich osobistego ryzyka rozwoju choroby¹. Program ten stanowi pierwszy krok dla wszystkich badań prewencyjnych TrialNet¹.

Badania przesiewowe obejmują głównie krewnych pierwszego stopnia osób z cukrzycą typu 1, ponieważ mają oni 15-krotnie wyższe ryzyko zachorowania niż populacja ogólna⁵. Jeśli masz rodzeństwo, dziecko lub rodzica z cukrzycą typu 1, możesz chcieć wykonać test na autoprzeciwciała⁶. Te testy mogą pomóc wykryć cukrzycę typu 1 w jej najwcześniejszych fazach⁶.

Obecność autoprzeciwciał, nawet bez objawów cukrzycy, oznacza, że prawdopodobnie rozwiniesz cukrzycę typu 1⁶. Type 1 Diabetes TrialNet, międzynarodowa sieć badawcza, oferuje również testowanie autoprzeciwciał członkom rodzin osób z cukrzycą typu 1⁶.

Stadia rozwoju cukrzycy typu 1

Przyjęcie klasyfikacji stadiowania patogenetycznego cukrzycy typu 1 według Eisenbartha i Insela zapewniło nie tylko ustandaryzowaną taksonomię, ale także możliwość identyfikacji osób zagrożonych rozwojem cukrzycy typu 1, torując tym samym drogę do jej prewencji⁴. Rozwój cukrzycy typu 1 następuje wzdłuż spektrum progresywnej destrukcji komórek beta, rozpoczynając się od utraty tolerancji, odzwierciedlonej przez pojawienie się autoprzeciwciał przeciwko wyspom trzustkowym⁷.

Stadium 1 charakteryzuje się obecnością dwóch lub więcej autoprzeciwciał przeciwko wyspom trzustkowym z prawidłową glikemią⁸. Stadium 2 obejmuje autoprzeciwciała przeciwko wyspom trzustkowym z dysglicemią⁸. W stadium 3 występuje już kliniczna diagnoza cukrzycy z objawami hiperglikemii⁷.

Testy diagnostyczne i monitorowanie

Osoby z pozytywnym wynikiem badania przesiewowego są zapraszane na wizytę badawczą, która będzie obejmować test tolerancji glukozy doustnej (OGTT)¹. Test ten pokaże, czy masz nieprawidłowe poziomy cukru we krwi i pomoże określić, czy kwalifikujesz się do badania prewencyjnego lub dalszego ścisłego monitorowania pod kątem rozwoju cukrzycy typu 1¹.

Standardowymi biomarkerami są obecnie markery genetyczne i autoprzeciwciała⁹. Jednak potrzebne są solidne i niezawodne biomarkery do wykrycia cukrzycy typu 1 we wczesnych fazach przedobjawowych w celu zachowania funkcjonalnej masy komórek beta². Znalezienie lepszych biomarkerów jest priorytetem na drodze do prewencji lub leczenia cukrzycy typu 1².

Korzyści wczesnego wykrywania

Wczesne wykrycie i diagnoza mogą przynieść szereg korzyści³. Przede wszystkim daje ludziom i ich rodzinom więcej czasu na przygotowanie się, zadawanie pytań i przystosowanie się do życia z autoimmunologiczną cukrzycą typu 1³. Może również zmniejszyć prawdopodobieństwo poważnych powikłań, takich jak kwasica ketonowa (DKA) przy diagnozie³¹¹.

Wczesne wykrycie i leczenie cukrzycy może zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań zarówno w momencie diagnozy, jak i w przyszłości¹². Poprzez poznanie i rozpoznawanie objawów można dowiedzieć się, czy masz cukrzycę typu 1 wcześnie i uniknąć powikłań, takich jak cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA)¹².

Dodatkowo, wczesna identyfikacja umożliwia zapisanie się do badań klinicznych dotyczących terapii modyfikujących przebieg choroby³. Badania przesiewowe pod kątem cukrzycy typu 1 pozwalają na wczesne wykrycie i mogą pomóc zapobiec cukrzycowej kwasicy ketonowej, potencjalnie zmniejszając przedłużone hospitalizacje i emocjonalne obciążenie opieki nad chorym dzieckiem¹¹.

Czynniki ryzyka genetycznego

Największy wkład w predyspozycję genetyczną do cukrzycy typu 1 wnoszą allele obecne w głównym kompleksie zgodności tkankowej (MHC), znanym jako region ludzkich antygenów leukocytarnych (HLA) na krótkim ramieniu chromosomu 6¹³. Badania przesiewowe pierwotnej prewencji prowadzone są w kohortach noworodków identyfikowanych przez badania genetyczne pod kątem haplotypów HLA wysokiego ryzyka, takich jak DR3 i DR4⁸.

Globalna Platforma Prewencji Autoimmunologicznej Cukrzycy (GPPAD) prowadzi testowanie w celu identyfikacji noworodków i niemowląt, które mają zwiększone ryzyko cukrzycy typu 1¹⁴. GPPAD to konsorcjum kilku europejskich instytucji badawczych zapewniające międzynarodową infrastrukturę, która umożliwia badania pierwotnej prewencji cukrzycy typu 1¹⁴.

Badania obserwacyjne i długoterminowe

Celem badania naturalnej historii rozwoju cukrzycy typu 1 prowadzonego przez TrialNet jest lepsze zrozumienie demograficznych, immunologicznych i metabolicznych charakterystyk osób zagrożonych rozwojem cukrzycy typu 1¹⁵. TrialNet będzie identyfikować dorosłych i dzieci zagrożonych rozwojem cukrzycy poprzez testowanie obecności tych przeciwciał we krwi¹⁵.

Długoterminowym celem badania TEDDY było zidentyfikowanie czynników infekcyjnych, dietetycznych lub innych czynników środowiskowych, w tym czynników psychospołecznych, które mogłyby wywołać lub chronić przed cukrzycą typu 1 u osób podatnych genetycznie⁴. Takie badania długoterminowe są kluczowe dla zrozumienia pełnego spektrum czynników wpływających na rozwój choroby.

Programy kliniczne i dostęp do terapii

Specjalistyczne ośrodki tworzą kompleksowe programy kliniczne do badań przesiewowych, określania stadium i opóźniania cukrzycy typu 1¹⁶. Program SIT Down T1D jest dostępny za pośrednictwem programu opartego na telemedycynie dla dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia, którzy są zagrożeni rozwojem cukrzycy typu 1¹⁶. Te osoby zwykle mają członka rodziny z cukrzycą typu 1, którym w większości przypadków będzie rodzeństwo¹⁶.

Cele tych programów to opóźnienie cukrzycy typu 1, zapobieganie cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA) i służenie jako cenne źródło informacji dla pacjentów i rodzin¹⁶. Tzield (teplizumab) jest lekiem zatwierdzonym przez FDA, dostępnym obecnie dla pacjentów w wieku 8 lat i starszych, który wykazał, że opóźnia wystąpienie cukrzycy typu 1 wymagającej insuliny średnio o około 2 lata¹⁰.