Epidemiologia choroby zwyrodnieniowej stawów – statystyki występowania

Choroba zwyrodnieniowa stawów, znana również pod nazwą artroza, stanowi najczęstsze schorzenie stawów na całym świecie i jest główną przyczyną niepełnosprawności wśród osób starszych¹². Według najnowszych danych epidemiologicznych, w 2019 roku około 528 milionów ludzi na świecie cierpiało na chorobę zwyrodnieniową stawów, co oznacza wzrost o 113% w porównaniu z rokiem 1990³.

Globalne trendy występowania

Analiza danych z różnych regionów świata pokazuje, że choroba zwyrodnieniowa stawów stanowi poważny problem zdrowia publicznego o rosnącej skali. W 2021 roku na całym świecie odnotowano 607 milionów osób cierpiących na tę chorobę, z 46,6 milionami nowych przypadków rocznie⁴. Przewidywania na najbliższe dziesięciolecia wskazują na dalszy wzrost obciążenia chorobą – szacuje się, że do 2040 roku liczba przypadków wzrośnie do 38,8 miliona, przy czym szczególnie duży wzrost przewidywany jest wśród kobiet⁵.

Rozkład geograficzny choroby pokazuje znaczne różnice regionalne. Najwyższe obciążenie obserwuje się w Azji Wschodniej, Azji Południowej i Europie Zachodniej, przy czym Chiny, Indie i Stany Zjednoczone to trzy kraje z największą liczbą przypadków⁴. W Europie prevalencja wynosi średnio 12,59%, podczas gdy w Afryce jedynie 1,20%⁶.

Różnice demograficzne

Jednym z najważniejszych czynników epidemiologicznych jest wiek pacjentów. Około 73% osób z chorobą zwyrodnieniową stawów ma więcej niż 55 lat³. Częstość występowania wzrasta dramatycznie po 50. roku życia, przy czym typowy początek objawów przypada na późne lata czterdzieste lub połowę lat pięćdziesiątych³. W grupie osób powyżej 65. roku życia radiologiczne cechy choroby stwierdza się u ponad 50% badanych, a wśród osób powyżej 75 lat odsetek ten wzrasta do około 80%⁷.

Płeć stanowi kolejny istotny czynnik epidemiologiczny. Kobiety są znacznie częściej dotknięte chorobą zwyrodnieniową stawów – stanowią około 60% wszystkich przypadków³. Szczególnie wyraźna przewaga kobiet obserwowana jest w chorobie zwyrodnieniowej stawów dłoni i kolan. W przypadku stawów kolanowych stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 1,7:1⁸. Różnice płciowe stają się szczególnie widoczne po 55. roku życia⁸.

Występowanie w różnych stawach

Choroba zwyrodnieniowa stawów może dotknąć różne stawy, ale największe znaczenie kliniczne mają zmiany w stawach kolanowych, biodrowych i dłoni Zobacz więcej: Występowanie choroby zwyrodnieniowej w różnych stawach. Stawy kolanowe są najczęściej dotknięte przez chorobę i stanowią ponad 56% wszystkich przypadków⁴. Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych odpowiada za prawie cztery piąte całkowitego obciążenia chorobą na świecie⁹.

Trendy czasowe i prognozy

Analiza trendów epidemiologicznych z lat 1990-2021 pokazuje stały wzrost globalnego obciążenia chorobą zwyrodnieniową stawów. Liczba przypadków w populacji osób w wieku produkcyjnym wzrosła z 16,4 miliona w 1990 roku do 35,5 miliona w 2021 roku, co oznacza wzrost o 116%⁵. Przewiduje się, że do 2030 roku około 20% Amerykanów (około 70 milionów ludzi) przekroczy 65. rok życia i będzie narażonych na zwiększone ryzyko rozwoju choroby¹¹.

Prognozy na przyszłość wskazują na dalszy wzrost problemu Zobacz więcej: Prognozy epidemiologiczne i trendy przyszłościowe choroby zwyrodnieniowej stawów. Główne czynniki napędzające ten trend to starzenie się społeczeństwa oraz rosnące wskaźniki otyłości na całym świecie¹². Szczególnie niepokojący jest fakt, że choroba zwyrodnieniowa stawów coraz częściej dotyka młodszych dorosłych – w 2018 roku wśród amerykańskich dorosłych z rozpoznaną chorobą 57% było młodszych niż 65 lat¹³.

Wpływ na systemy opieki zdrowotnej

Choroba zwyrodnieniowa stawów stanowi znaczące obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. W Stanach Zjednoczonych szacunkowy koszt ekonomiczny związany z chorobą wynosi 136,8 miliarda dolarów rocznie¹⁴. Ta liczba więcej niż podwoiła się w ciągu ostatniej dekady, co odzwierciedla rosnące obciążenie chorobą¹⁴.

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do lat życia z niepełnosprawnością wśród schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego³. W badaniach Global Burden of Disease choroba ta konsekwentnie plasuje się wśród głównych przyczyn globalnego obciążenia niepełnosprawnością².

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Rosnąca prevalencja choroby zwyrodnieniowej stawów ma głębokie implikacje dla systemów zdrowia publicznego. Szybki wzrost częstości występowania tej już powszechnej choroby sugeruje, że będzie miała coraz większy wpływ na systemy opieki zdrowotnej i zdrowia publicznego w przyszłości¹. Wraz ze starzeniem się populacji i epidemią otyłości, przewiduje się dalszy wzrost liczby osób dotkniętych objawową chorobą zwyrodnieniową stawów¹.

Dane epidemiologiczne podkreślają pilną potrzebę opracowania i wdrożenia skutecznych strategii prewencji i leczenia. Szczególnie ważne jest skoncentrowanie się na modyfikowalnych czynnikach ryzyka, takich jak otyłość i urazy stawów, które mogą być przedmiotem interwencji na poziomie klinicznym i zdrowia publicznego¹⁵.