Leczenie chirurgiczne w chorobie Pageta kości jest zazwyczaj zarezerwowane dla przypadków, w których farmakoterapia nie jest wystarczająca lub gdy wystąpią powikłania wymagające interwencji operacyjnej12. Chociaż większość pacjentów z chorobą Pageta może być skutecznie leczona farmakologicznie, około 5-10% chorych wymaga w pewnym momencie leczenia chirurgicznego3.
Główne wskazania do leczenia chirurgicznego
Istnieje kilka głównych wskazań do interwencji chirurgicznej w chorobie Pageta. Najczęstsze z nich obejmują złamania kości pagetowskich, które mogą wymagać specjalistycznego podejścia ze względu na zmienioną strukturę kości45. Złamania te często gorzej się zrastają i mogą wymagać stabilizacji chirurgicznej, aby zapewnić prawidłowe gojenie w odpowiedniej pozycji1.
Ciężkie zmiany zwyrodnieniowe stawów przylegających do kości pagetowskich stanowią kolejne ważne wskazanie do operacji16. Gdy farmakoterapia i fizjoterapia nie przynoszą ulgi w bólu stawowym i znacznie ograniczają funkcjonowanie pacjenta, może być konieczna endoprotezoplastyka stawu4. Znaczne deformacje kości, szczególnie kości nośnych, które powodują ból lub zaburzenia chodu, również mogą wymagać korekcji chirurgicznej1.
Kompresja nerwów spowodowana powiększeniem kości, szczególnie w obrębie kręgosłupa czy czaszki, stanowi pilne wskazanie do dekompresji chirurgicznej24. Zwężenie kanału kręgowego z uciskiem rdzenia kręgowego może wymagać laminektomii lub innych procedur dekompresyjnych7.
Endoprotezoplastyka stawów
Endoprotezoplastyka stawu biodrowego i kolanowego to najczęściej wykonywane zabiegi chirurgiczne u pacjentów z chorobą Pageta56. Wskazaniem do tego typu operacji jest ciężka choroba zwyrodnieniowa stawów, która nie odpowiada na leczenie farmakologiczne i fizjoterapię8. Pacjenci z chorobą Pageta często rozwijają przedwczesne zmiany zwyrodnieniowe w stawach przylegających do zajętych kości ze względu na zmienioną biomechanikę i przeciążenie struktur stawowych9.
Endoprotezoplastyka u pacjentów z chorobą Pageta wiąże się z pewnymi wyzwaniami technicznymi. Zmieniona anatomia kości, ich zwiększona twardość oraz wzmożone unaczynienie mogą komplikować przebieg operacji10. Szczególnie istotne jest ryzyko znacznego krwawienia podczas zabiegu, co wynika ze zwiększonej vaskularyzacji kości pagetowskich10.
Wyniki endoprotezoplastyki u pacjentów z chorobą Pageta są na ogół dobre, choć mogą być nieco gorsze niż u pacjentów bez tej choroby. Większość chorych uzyskuje znaczną ulgę w bólu i poprawę funkcjonowania stawu2. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie przedoperacyjne oraz doświadczenie zespołu chirurgicznego9.
Osteotomie korekcyjne
Osteotomie korekcyjne są wykonywane w celu poprawy osi mechanicznej kończyn u pacjentów ze znacznymi deformacjami kości pagetowskich510. Najczęściej dotyczą one kości goleniowej i udowej, gdzie deformacje mogą prowadzić do zaburzeń chodu, bólu oraz przeciążenia stawów kolanowych5.
Celem osteotomii jest przywrócenie prawidłowej osi kończyny, co może znacznie zmniejszyć ból i poprawić funkcjonowanie11. Zabieg polega na przecięciu kości w odpowiednim miejscu, jej reorientacji i stabilizacji za pomocą płyt lub innych implantów12. Osteotomie mogą być również wykonywane profilaktycznie w przypadku zagrażających złamań patologicznych długich kości z deformacjami12.
Gojenie się kości po osteotomii u pacjentów z chorobą Pageta może być wydłużone w porównaniu do osób zdrowych13. Dlatego konieczna jest dłuższa immobilizacja i intensywna rehabilitacja pooperacyjna13. Wyniki osteotomii korekcyjnych są zazwyczaj dobre, pod warunkiem właściwego doboru pacjentów i techniki operacyjnej11.
Leczenie złamań w chorobie Pageta
Złamania kości pagetowskich wymagają szczególnego podejścia ze względu na zmienione właściwości mechaniczne kości4. Kości dotknięte chorobą Pageta są bardziej kruche i podatne na złamania, które często przebiegają w sposób nietypowy2. Złamania mogą występować samoistnie lub po niewielkich urazach, szczególnie w kościach długich z deformacjami4.
Leczenie złamań u pacjentów z chorobą Pageta często wymaga stabilizacji chirurgicznej410. Używane są różne metody osteosynthesis, w tym gwoździowanie śródszpikowe, płyty i śruby, w zależności od lokalizacji i charakteru złamania14. W przypadku złamań kości długich często stosuje się pręty śródszpikowe wprowadzane przez jamę szpikową14.
Gojenie się złamań u pacjentów z chorobą Pageta może być opóźnione i wymagać dłuższej immobilizacji13. Kluczowe znaczenie ma odpowiednia rehabilitacja pooperacyjna oraz monitorowanie procesu gojenia za pomocą badań obrazowych13. W niektórych przypadkach może być konieczne ponowne leczenie chirurgiczne z powodu opóźnionego gojenia lub powikłań4.
Przygotowanie przedoperacyjne
Właściwe przygotowanie przedoperacyjne ma kluczowe znaczenie dla powodzenia zabiegów chirurgicznych u pacjentów z chorobą Pageta. Najważniejszym elementem jest przedoperacyjne leczenie bisfosfonianami, które powinno być wdrożone na co najmniej 2-3 miesiące przed planowanym zabiegiem39.
Celem przedoperacyjnego leczenia farmakologicznego jest zmniejszenie aktywności choroby i redukcja vaskularyzacji kości pagetowskich115. Pozwala to znacznie ograniczyć ryzyko nadmiernego krwawienia podczas operacji, które jest jednym z głównych problemów w chirurgii kości pagetowskich1316.
Skuteczność przedoperacyjnego leczenia można monitorować poprzez oznaczanie poziomu fosfatazy alkalicznej10. Spadek wartości tego markera świadczy o zmniejszeniu aktywności choroby i lepszym przygotowaniu do zabiegu10. W niektórych przypadkach może być konieczne przedłużenie okresu przygotowania, aby osiągnąć optymalną kontrolę choroby przed operacją3.
Powikłania i rokowanie
Zabiegi chirurgiczne u pacjentów z chorobą Pageta wiążą się z pewnym ryzykiem powikłań, które może być wyższe niż u pacjentów bez tej choroby2. Najczęstszym powikłaniem jest zwiększone krwawienie podczas operacji, które wynika ze wzmożonej vaskularyzacji kości pagetowskich1016.
Inne możliwe powikłania obejmują opóźnione gojenie się kości, infekcje pooperacyjne oraz problemy związane z implantami13. W przypadku endoprotezoplastyki może wystąpić przedwczesne obluzowanie implantów ze względu na zmienione właściwości kości10. Dlatego konieczne jest długoterminowe monitorowanie pacjentów po zabiegach chirurgicznych2.
Pomimo potencjalnych powikłań, rokowanie po zabiegach chirurgicznych u pacjentów z chorobą Pageta jest zazwyczaj dobre2. Większość pacjentów uzyskuje znaczną poprawę w zakresie bólu i funkcjonowania17. Kluczowe znaczenie ma odpowiedni dobór pacjentów, właściwe przygotowanie przedoperacyjne oraz doświadczenie zespołu chirurgicznego w leczeniu tej specyficznej grupy chorych9.













