Porażenna postać polio – najcięższe objawy choroby Heinego-Medina

Porażenna postać choroby Heinego-Medina to najpoważniejsza forma zakażenia wirusem polio, która rozwija się tylko u niewielkiego odsetka zakażonych – mniej niż 1% wszystkich przypadków¹². Mimo rzadkości występowania, ta postać choroby może prowadzić do trwałej niepełnosprawności lub śmierci.

Początkowe objawy porażennego polio

Porażenna postać polio początkowo rozwija się podobnie jak nieporażenna forma choroby. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle 7-21 dni po zakażeniu i obejmują¹³:

• Wysoką gorączkę przez 5-7 dni⁴
• Silny ból głowy⁵
• Sztywność karku i pleców³
• Głębokie bóle mięśniowe⁶
• Asymetryczne osłabienie różnych mięśni⁵
• Nadwrażliwość na dotyk⁵
• Trudności w połykaniu⁵
• Zaparcia⁵
• Trudności w oddawaniu moczu⁵

Charakterystyczne dla tej fazy są również zaburzenia czucia w postaci mrowienia i uczucia „szpilek i igieł”, szczególnie w nogach⁷⁸. Mogą wystąpić także skurcze i drgania mięśniowe⁷.

Rozwój porażeń

Po początkowej fazie objawów ogólnych następuje gwałtowny rozwój porażeń. Osłabienie mięśni postępuje zwykle od części bliższych do dalszych (porażenie zstępujące) i osiąga maksymalne nasilenie w ciągu 2-4 dni⁹¹⁰. Porażenie rzadko postępuje dalej po ustąpieniu gorączki¹¹.

Kliniczne objawy rozwijających się porażeń obejmują¹²¹³:

• Osłabienie mięśni w całym ciele
• Porażenie pęcherza moczowego
• Zanik mięśni (muscle wasting)
• Osłabienie oddychania
• Słaby kaszel
• Ochrypły głos
• Trudności w połykaniu
• Ślinotok
• Drażliwość i problemy z kontrolą nastroju
• Wzdęcie brzucha

Typy porażennego polio

W zależności od lokalizacji uszkodzeń w układzie nerwowym, porażenne polio dzieli się na trzy główne typy¹⁴¹⁵:

Rdzeniowe polio (spinal polio)

To najczęstsza forma, w której wirus atakuje neurony ruchowe w rdzeniu kręgowym. Powoduje porażenie mięśni szkieletowych zaopatrywanych przez nerwy rdzeniowe, najczęściej kończyn dolnych, rzadziej górnych, tułowia lub przepony²¹⁰.

Opuszkowe polio (bulbar polio)

Ta poważna forma dotyczy 5-35% przypadków porażennego polio i występuje, gdy wirus wpływa na neurony odpowiedzialne za wzrok, smak, połykanie i oddychanie¹⁴¹⁵. Może prowadzić do zaburzeń mowy nosowej, gromadzenia się wydzielin i duszności¹⁶.

Rdzeniowo-opuszkowe polio (bulbospinal polio)

Najcięższa forma łącząca objawy obu poprzednich typów. Wirus powoduje objawy zarówno rdzeniowego, jak i opuszkowego polio¹⁴.

Zagrażające życiu powikłania

Najpoważniejszym powikłaniem porażennego polio jest porażenie mięśni oddechowych. Gdy wirus wpływa na mięśnie potrzebne do oddychania lub części mózgu kontrolujące oddychanie, pacjent może wymagać mechanicznej wentylacji¹⁷¹⁸. W takich przypadkach niektórzy pacjenci są całkowicie niezdolni do samodzielnego oddychania.

Porażenie mięśni połykania może prowadzić do zakrztuszenia się śliną, jedzeniem lub płynami. Czasami płyny mogą przedostawać się do nosa, a głos nabiera nosowego charakteru¹⁸. Te powikłania znacznie zwiększają ryzyko śmierci.

Śmiertelność i rokowanie

Śmiertelność w ostrej postaci porażennego polio jest znaczna i zależy od wieku oraz lokalizacji porażeń. Ogólnie wynosi 5-15%, ale u dzieci jest niższa (2-5%), podczas gdy u dorosłych może osiągać 15-30%¹⁶¹⁸. Gdy polio wpływa na nerwy kontrolujące ciśnienie krwi i oddychanie, śmiertelność wzrasta do 25-75%.

Dla osób, które rozwinęły porażenie, 2-10% umiera z powodu porażenia mięśni oddechowych¹⁹²⁰. Najwyższa śmiertelność występuje u osób z opuszkową postacią choroby ze względu na zaburzenia oddychania i krążenia.

Powrót do sprawności i trwałe następstwa

Pomimo poważnych objawów początkowych, istnieje nadzieja na poprawę. Około 60-67% pacjentów z porażenną postacią polio odzyskuje przynajmniej część funkcji mięśni²¹²². Niektórzy powracają do normalnej sprawności, choć proces ten może trwać miesiące lub lata.

Jednak około dwóch trzecich osób z porażenną postacią polio ma pewien stopień trwałej słabości¹⁸. Po 30 dniach większość odwracalnych uszkodzeń ustępuje, ale pewien powrót funkcji można jeszcze oczekiwać do 9 miesięcy od zachorowania¹⁶.

Im cięższy był przebieg ostrej fazy choroby, tym większe prawdopodobieństwo trwałych deficytów i rozwoju zespołu popopolio w przyszłości²¹. Osoby z pozostałymi porażeniami mogą wymagać długoterminowej rehabilitacji, pomocy ortopedycznej lub wsparcia oddechowego.