Wywiad medyczny w diagnostyce bolesnego współżycia – kluczowe pytania

Szczegółowy wywiad medyczny stanowi fundament procesu diagnostycznego bolesnego współżycia¹. Lekarz rozpoczyna od stworzenia kompletnej historii medycznej i seksualnej¹, co pozwala na identyfikację czynników inicjujących i podtrzymujących dolegliwości².

Podczas oceny pacjentki z dyspareunia należy zebrać dokładne informacje medyczne, chirurgiczne, reprodukcyjne, psychiatryczne, seksualne i społeczne³. Ponieważ ból jest uważany za subiektywny, najczęściej mierzy się go za pomocą samoopisów pacjentów³.

Podstawowe pytania dotyczące charakterystyki bólu

Lekarz pyta o początek dolegliwości – kiedy ból się rozpoczął, gdzie dokładnie jest odczuwany, jaki ma charakter i czy występuje z każdym partnerem seksualnym oraz w każdej pozycji seksualnej⁴. Istotne jest również ustalenie, czy pacjentka doświadcza podrażnienia pochwy, świądu lub pieczenia⁴.

Wywiad powinien zawierać opis bólu według następujących kryteriów: czas trwania, intensywność, lokalizacja, czynniki nasilające i łagodzące oraz wszelkie towarzyszące komponenty fizyczne lub psychologiczne⁵. Lekarz pyta również o to, czy ból pojawił się niedawno, czy występował zawsze wcześniej⁶.

Kluczowe jest ustalenie, czy dyspareunia pojawiła się po porodzie⁶, gdzie jest odczuwany ból (powierzchowny, głęboki czy oba)⁶, oraz kiedy jest odczuwany (przed, podczas czy po współżyciu lub kombinacja tych momentów)⁶.

Historia seksualna i ginekologiczna

Lekarz może zapytać o historię seksualną, historię chirurgiczną i historię porodów⁷. Nie pozwól, aby zakłopotanie powstrzymało Cię od szczerych odpowiedzi – te pytania dostarczają wskazówek dotyczących przyczyny bólu⁷.

Lekarz rozróżnia między pierwotną a wtórną dyspareunia na podstawie tego, czy kobieta miała kiedykolwiek w historii udane doświadczenia seksualne⁸. Pierwotna dyspareunia charakteryzuje się bólem związanym ze współżyciem od początku aktywności seksualnej⁹, podczas gdy wtórna dyspareunia rozwija się w ciągu życia seksualnego pacjentki⁹.

Istotne jest również zapytanie o to, czy kiedykolwiek zdiagnozowano schorzenie ginekologiczne lub czy pacjentka przeszła zabieg ginekologiczny⁴. Wywiad powinien również obejmować pytania o wcześniejsze doświadczenia przemocy seksualnej, wykorzystywania czy złych doświadczeń¹⁰.

Szczegółowe pytania dotyczące objawów

Lekarz pyta o dokładne umiejscowienie bólu i jego charakterystykę czasową. Czy ból trwa po współżyciu i jak długo⁶? Czy występuje w różnych pozycjach¹⁰? Czy istnieją inne czynności powodujące ból¹⁰?

Ważne jest również ustalenie, czy partner próbuje pomagać¹⁰ oraz czy występują inne dolegliwości towarzyszące bólowi¹⁰. Lekarz może również zapytać o stan stresu, depresji, lęku oraz status związku z partnerem¹⁰.

Historia farmakologiczna i medyczna

Należy zebrać historię używania leków, ponieważ wiele przepisywanych medykamentów może mieć poważne skutki uboczne natury seksualnej¹¹. Niektóre leki mogą wpływać na pożądanie seksualne lub pobudzenie, co może zmniejszać nawilżenie i czynić seks bolesnym¹².

Lekarz może zapytać o przyjmowane obecnie leki, suplementy i witaminy¹³. Do leków, które mogą wpływać na funkcje seksualne, należą antydepresanty, leki na wysokie ciśnienie krwi, środki uspokajające, antyhistaminiki oraz niektóre tabletki antykoncepcyjne¹².

Istotne jest również zebranie informacji o schorzeniach systemowych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca, nowotwory, zapalne choroby jelit czy zaburzenia tarczycy, które mogą pośrednio powodować dysfunkcje seksualne¹⁴.

Ocena czynników psychologicznych i emocjonalnych

Lekarz może zadawać pytania mające na celu ocenę stanu emocjonalnego oraz innych problemów, które mogą wpływać na zdrowie seksualne, takich jak stres¹⁵. Emocje są głęboko powiązane z aktywnością seksualną, dlatego mogą odgrywać rolę w bólu seksualnym¹⁶.

Lęk, depresja, obawy dotyczące wyglądu fizycznego, strach przed intymności lub problemy w związku mogą przyczyniać się do niskiego poziomu pobudzenia i wynikającego z tego dyskomfortu lub bólu¹⁷. Historia bolesnego doświadczenia, związku, który spowodował negatywne doświadczenia w przeszłości, badania ginekologicznego, a nawet historia używania tamponów może pozostawić ślad na przyszłych doświadczeniach¹⁸.

Problemy psychiczne, takie jak strach, wstyd lub poczucie winy związane z seksem, mogą uniemożliwiać relaksację podczas współżycia¹⁸. Myśl o niewiedzeniu, co robić przy braku doświadczenia seksualnego, również uniemożliwia relaksację¹⁸.