Indeks substancji czynnych
strona nr 96
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Symetykon skutecznie usuwa nadmiar gazów z przewodu pokarmowego, łagodząc wzdęcia, uczucie pełności i bóle brzucha. Stosowany u dorosłych, dzieci i niemowląt poprawia komfort trawienny.
- surowce roślinne
Symplocos racemosa (Lodhra) to ayurwedyjska roślina lecznicza zawierająca glikozydy fenolowe, triterpenoidy, flawonoidy i taniny. Wyciąg z kory wykazuje działanie ściągające, hemostatyczne i przeciwzapalne potwierdzone w badaniach przedklinicznych. Stosowana tradycyjnie w zaburzeniach menstruacyjnych, biegunkach i schorzeniach skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Symwastatyna to lek obniżający cholesterol LDL o 26–47%, stosowany przy hipercholesterolemii i w profilaktyce chorób serca. Wymaga wieczornego dawkowania, regularnych badań i ostrożności przy łączeniu z wieloma innymi lekami.
- SYN-TACKS
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Synefryna z gorzkiej pomarańczy wspiera utlenianie tłuszczów i zwiększa spoczynkowy metabolizm bez wyraźnego wpływu na ciśnienie krwi. Ponad 30 badań klinicznych potwierdza jej bezpieczeństwo przy typowych dawkach, jednak osoby z chorobami układu krążenia powinny zachować ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Syrolimus to substancja o działaniu immunosupresyjnym, stosowana w profilaktyce odrzucenia przeszczepów oraz leczeniu wybranych chorób rzadkich, dostępna w różnych formach podania.
- syntetyczne i biologiczne
Syrop glukozowo-fruktozowy (HFCS) to substancja pomocnicza w syropach, eliksirach i tabletkach do żucia – maskuje gorzki smak leków, zapobiega krystalizacji i stabilizuje preparat. Osoby z cukrzycą lub nietolerancją fruktozy powinny sprawdzać skład przyjmowanych preparatów.
- syntetyczne i biologiczne
Syrop glukozowy to substancja pomocnicza w lekach – nadaje lepkość, poprawia smak i stabilizuje preparaty płynne oraz tabletki. Klasa farmaceutyczna musi spełniać normy farmakopealne dotyczące czystości. Osoby z cukrzycą powinny sprawdzać jego obecność w składzie leku.
- Syrop z Yacon
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Szafran (Crocus sativus) – przyprawa bogata w krocynę, krocketynę i safranol. Ekstrakt ze znamion wykazuje działanie antydepresyjne, antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne. Typowa dawka w badaniach to 30 mg/dobę. Należy unikać go w ciąży i zachować ostrożność przy lekach na ciśnienie i cukier.
- surowce roślinne
Szakłak amerykański to ziołowy środek przeczyszczający z kory Rhamnus purshiana. Działa poprzez antrachinozyglikozydy (kaskarozydy), które pobudzają perystaltykę jelita grubego. Stosuje się go krótkoterminowo – maks. 7 dni, w dawce 20–30 mg aktywnych składników dziennie. Nie wolno go stosować w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci.
- surowce roślinne
Szalotka dostarcza flawonoidów (kwercetyna, izoramnetyna), allicyny i unikatowych saponinów. Badania przedkliniczne sugerują właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, a jej skórka zawiera wyjątkowo dużo polifenoli. Większość danych pochodzi z badań na zwierzętach i in vitro.
- surowce roślinne
Szałwia czerwona (Salvia miltiorrhiza, Danshen) to zioło tradycyjnej medycyny chińskiej bogate w tanshinony i kwasy salwianolowe. Wykazuje potencjalne właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i kardioprotekcyjne – głównie w badaniach na zwierzętach. Przed stosowaniem skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe lub chemioterapeutyki.
- surowce roślinne
Nasiona chia (szałwia hiszpańska) są bogate w kwas ALA (omega-3), błonnik pokarmowy, kompletne białko oraz flawonoidy i kwasy fenolowe. Badania sugerują korzystny wpływ na ciśnienie krwi i glikemię, jednak jakość dowodów jest umiarkowana. Mogą wchodzić w interakcje z lekami na ciśnienie, cukrzycę i krzepliwość krwi.
- surowce roślinne
Szałwia lekarska (Salvia officinalis) wspiera higienę jamy ustnej, łagodzi niestrawność i nadmierne pocenie, a ekstrakt z liści może poprawiać pamięć i profil lipidowy. Olejku szałwiowego nie wolno połykać – tujony są neurotoksyczne w dużych dawkach. Przeciwwskazana w ciąży i laktacji.
- surowce roślinne
Szałwia muszkatołowa (Salvia sclarea) to zioło z rodziny jasnotowatych, którego olejek eteryczny jest bogaty w octan linalilu, linalool i sklarol. Stosowana w aromaterapii przy bólach menstruacyjnych, objawach menopauzy i stresie. Wstępne badania sugerują działanie hipotensyjne i kortyzolowe, choć dowody są ograniczone. Przeciwwskazana w ciąży i przy stosowaniu leków nasennych.
- surowce roślinne
Szanta biała (Equisetum arvense) to roślina bogata w krzem (do 25% suchej masy), flawonoidy i minerały. Wspiera zdrowie kości, włosów, paznokci i tkanki łącznej, działa łagodnie moczopędnie. Wymaga ostrożności przy długotrwałym stosowaniu ze względu na tiaminazę oraz liczne interakcje lekowe.
- surowce roślinne
Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare) zawiera marrubiin – związek wykrztuśny, rozkurczowy i gorzki, który pobudza wydzielanie śluzu w drogach oddechowych i soków trawiennych. Komisja E i EMA uznają ją za tradycyjny środek na kaszel i niestrawność. Wymaga ostrożności przy lekach na cukrzycę i nadciśnienie; przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Szarłat wyniosły to roślina bogata w flawonoidy, kwasy fenolowe, skwalen i peptydy bioaktywne. Badania laboratoryjne wskazują na działanie antyoksydacyjne i potencjalne wsparcie metabolizmu glukozy oraz cholesterolu. Dane kliniczne są wstępne i wymagają potwierdzenia.
- surowce roślinne
Szarotka alpejska (Leontopodium alpinum) to alpejska roślina lecznicza bogata w kwasy leontopoiczne, flawonoidy, kwas chlorogenowy i garbniki. Jej ekstrakt wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne (RPF 286), przeciwzapalne i fotoochronne, a w tradycyjnej medycynie alpejskiej był stosowany przy dolegliwościach żołądkowych i oddechowych.
- surowce roślinne
Szczaw kanadyjski to roślina zawierająca antrachinony, flawonoidy i kwas szczawiowy. Stosowany głównie w preparatach złożonych na zapalenie zatok i oskrzeli. Duże dawki mogą powodować kamicę nerkową i uszkodzenie nerek – konieczna ostrożność u osób z chorobami nerek i kobiet w ciąży.
- surowce roślinne
Szczaw kędzierzawy (Rumex crispus) to roślina zielarska z tradycją w ziołolecznictwie europejskim i rdzennoamerykańskim. Korzeń zawiera antrachinony i garbniki działające łagodnie przeczyszczająco i ściągająco. Liście zawierają kwas szczawiowy, który w nadmiarze zagraża nerkom. Nie stosować w ciąży, podczas karmienia piersią ani przy chorobach nerek i wątroby.
- surowce roślinne
Szczaw lancetowaty (rodzaj Rumex) zawiera antrachinony i garbniki o działaniu na układ trawienny. Tradycyjnie stosowany przy zaparciach i problemach skórnych. Brak solidnych badań klinicznych; wymaga ostrożności u osób z chorobami nerek, kobiet w ciąży i karmiących.
- surowce roślinne
Szczaw żółty (Rumex crispus) to zioło tradycyjnie stosowane przy zaparciach, problemach trawiennych i przeciążeniu wątroby. Korzeń zawiera antrachinony, garbniki i flawonoidy; brak potwierdzonych badań klinicznych u ludzi. Nie stosować w ciąży i przy chorobach nerek.
- surowce roślinne
Szczaw zwyczajny (Rumex acetosa) dostarcza flawonoidów, tanin, kwasu szczawiowego i witaminy C. Tradycyjnie używany przy zapaleniu zatok, jako środek moczopędny i przy zaparciach. Duże dawki grożą kamicą nerkową i interakcjami z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Szczeć pospolita to roślina zielarska stosowana tradycyjnie przy bólach stawów, mięśni i kości. Korzeń zawiera glikozydy irydoidowe, saponiny i flawonoidy. Dowody kliniczne są ograniczone – przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem, szczególnie w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka BCG to żywa atenuowana bakteria Mycobacterium bovis chroniąca przed ciężkimi postaciami gruźlicy i stosowana jako immunoterapia wczesnego raka pęcherza moczowego. Pobudza odporność komórkową i mechanizm wyuczonej odporności wrodzonej. Podawana śródskórnie noworodkom w krajach endemicznych oraz dopęcherzowo w onkologii.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka pneumokokowa jest preparatem, który chroni przed chorobami wywołanymi przez bakterie pneumokoki. Jest to szczepionka skuteczna i bezpieczna, zalecana szczególnie dla dzieci i osób starszych.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw błonicy zapewnia skuteczną ochronę przed ciężką chorobą zakaźną, wspiera odporność populacyjną i jest kluczowym elementem profilaktyki zdrowotnej, szczególnie u dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi zawiera inaktywowane toksyny (toksoid błoniczy i tężcowy), które pobudzają układ odpornościowy do produkcji ochronnych przeciwciał. Skuteczność pełnej serii wynosi ok. 97–100%. Odporność wygasa po ok. 10 latach, co uzasadnia dawki przypominające. Miejscowe reakcje po szczepieniu są częste, ale łagodne.
Szczepionka przeciw cholerze zapobiega zakażeniom wywołanym przez Vibrio cholerae, stymulując układ odpornościowy do produkcji przeciwciał. Stosowana głównie u podróżnych i osób w rejonach endemicznych, wymaga przestrzegania schematu dawkowania i zasad higieny.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw grypie zawiera osłabione wirusy grypy. Szczepionka przeciw grypie pobudza układ odpornościowy do produkcji przeciwciał.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw Hib to koniugat polisacharydowy chroniący dzieci przed bakterią Haemophilus influenzae typu B – przyczyną zapalenia opon mózgowych i nagłośni. Po pełnym cyklu szczepień ochronne poziomy przeciwciał wytwarza ponad 95% niemowląt.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu zawiera osłabione wirusy, które pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał. Dzięki temu organizm jest chroniony przed chorobą.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw meningokokom grupy C to skoniugowana szczepionka profilaktyczna chroniąca przed bakteryjnym zapaleniem opon mózgowych wywołanym przez Neisseria meningitidis serogrupy C. Działa poprzez stymulację układu odpornościowego do produkcji swoistych przeciwciał. Po jej wprowadzeniu liczba zachorowań spadła o ponad 90%.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw ospie wietrznej to skuteczna metoda ochrony przed tą chorobą zakaźną, która może powodować poważne powikłania. Dowiedz się więcej o szczepionce i jej działaniu na naszej stronie.
- syntetyczne i biologiczne
Żywa szczepionka przeciw ospie wietrznej (szczep Oka) w schemacie dwudawkowym zapewnia ponad 98% skuteczność przez co najmniej 10 lat. Podana w ciągu 72 godzin po ekspozycji zapobiega chorobie w ok. 90% przypadków. Nie stosuje się jej w ciąży ani przy ciężkich niedoborach odporności.
- syntetyczne i biologiczneSzczepionka przeciw półpaścowi
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B jest skuteczną metodą ochrony przed chorobą. Jest to substancja, która pobudza układ odpornościowy do produkcji przeciwciał przeciwko wirusowi HBV.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka przeciw WZW A i B to preparat rekombinowany i adsorbowany, chroniący jednocześnie przed wirusami HAV i HBV. Po pełnym cyklu szczepień ponad 90% szczepionych wytwarza ochronne przeciwciała, a odporność może trwać kilkadziesiąt lat. Stosuje się ją zarówno profilaktycznie, jak i po narażeniu na zakażenie.
