Różeniec górski i jego prozdrowotne właściwości

Różeniec górski jest uprawiany w Polsce od 1980 roku. W celach leczniczych wykorzystuje się korzenie i kłącza, które są zbierane w czasie kwitnienia rośliny. Prozdrowotne właściwości różeńca górskiego wynikają z obecności rozawin, związków fenolowych, flawonoidów, mono- i triterpenów, a także kwasów organicznych i olejków eterycznych. Pełna gama związków chemicznych czynnych biologicznie działa adaptogennie, a to oznacza, że uodparnia organizm na różnego rodzaju czynniki stresogenne.

Wpływ stresu na organizm człowieka

Mechanizm działania adaptogennego nie został jeszcze dokładnie poznany. Jednakże uważa się, że kluczowym czynnikiem jest wpływ na oś HPA (podwzgórzowo-przysadkową), a także układ sympatyczny (współczulny). Czynnik stresogenny doprowadza zwykle do zwiększenia wydzielania kortyzolu (tzw. hormonu stresu), dopaminy, noradrenaliny oraz beta-endorfin. Godnym uwagi jest fakt, że jednocześnie mamy do czynienia ze spadkiem stężenia serotoniny w mózgu.

Sporadyczny kontakt z czynnikami stresogennymi zwykle nie wywiera negatywnego wpływu na organizm. Problem pojawia się wtedy, gdy mamy do czynienia ze stresem przewlekłym, który znacznie zwiększa ryzyko rozwoju różnego rodzaju chorób obejmujących układ pokarmowy, krwionośny, a nawet mózg (trudności w uczeniu się i zapamiętywaniu) [1] (czytaj także: Rośliny adaptogenne – pomoc w walce ze stresem i zmęczeniem).

Kiedy warto sięgnąć po preparaty z różeńcem górskim?

W organizmie, który jest stale narażony na stres, dochodzi do zaburzenia stanu homeostazy, czyli równowagi wewnętrznej. Ma to z kolei ogromny wpływ na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, immunologicznego, hormonalnego, nerwowego oraz pokarmowego. Takie warunki „sprzyjają” rozwojowi ostrych i przewlekłych dolegliwości, w tym tzw. chorób cywilizacyjnych (np. osteoporozy, cukrzycy). Działanie prewencyjne jest więc jednym z powodów, dla których warto sięgnąć po rośliny adaptogenne.

Jak wspomniałam wcześniej, różeniec górski jest bogaty w fenylopropanoidy (rozawina, rozyna, rozaryna) oraz związki fenolowe (głównie salidrozyd z p-tyrozolem). Dzięki temu łagodzi odpowiedź organizmu na czynniki stresogenne, a jego działanie manifestuje się poprzez ochronę tkanki mózgowej i sercowej. Ekstrakt z różeńca górskiego zabezpiecza układ nerwowy w wyniku ograniczenia produkcji kortyzolu, zwiększenia stężenia serotoniny w śródmózgowiu i podwzgórzu oraz wzrostu stężenia beta-endorfin we krwi. Co więcej, działa antyoksydacyjnie, a to sprawia, że chroni mięsień sercowy przed uszkodzeniami i miejscowym niedokrwieniem [1, 2].

Jaki preparat z różeńcem górskim wybrać?

Wybierając odpowiedni preparat zawierający wyciąg z substancji roślinnej zwróćmy uwagę na to czy jest on standaryzowany. Dzięki temu będziemy mieć pewność, że produkt zawiera określoną ilość związków, które wywierają oczekiwany efekt leczniczy. Preparaty na bazie wyciągu z różeńca górskiego powinny być więc standaryzowane na obecność salindrozydów i/lub rozawin, ponieważ właśnie te związki odpowiadają za jego działanie adaptogenne. Jednocześnie pamiętajmy, że optymalna dzienna dawka ekstraktu z korzenia różeńca wynosi 200-400 mg [3].

Poniżej przedstawię przykładowe preparaty, które zawierają standaryzowany wyciąg z korzenia różeńca górskiego:

• Pharmovit Różeniec górski – standaryzowany na obecność 1% salindrozydów i 0,5% rozawin (1 kapsułka zawiera 140 mg ekstraktu, dawkowanie: 1 x dziennie);
• Różeniec premium Yango – standaryzowany na obecność min. 3% salindrozydów i 1% rozawin (1 kapsułka zawiera 150 mg ekstraktu oraz substancje dodatkowe, dawkowanie: 1 x dziennie);
• Solgar Rhodiola Różeniec Górski – standaryzowany na obecność 1% salindrozydów i 3% rozawin (1 kapsułka zawiera 250 mg ekstraktu oraz substancje dodatkowe, dawkowanie: 1-3 x dziennie);
• Olimp Rhodiola rosea Premium – standaryzowany na obecność 4% salindrozydów (1 kapsułka zawiera 100 mg ekstraktu, dawkowanie: 1 x dziennie)
• Happy Me Health Labs – standaryzowany na obecność 1% salindrozydów (1 kapsułka zawiera 125 mg ekstraktu oraz substancje dodatkowe, dawkowanie: 2 x 2 kaps. dziennie);
• Stress End Ashwagandha + Różeniec – standaryzowany na obecność 3% rozawin (1 kapsułka zawiera 100 mg ekstraktu oraz substancje dodatkowe, dawkowanie: 1 x dziennie).

Reasumując, na rynku dostępne są zarówno preparaty proste, jak i złożone, czyli takie, które zawierają również inne substancje. Są to m.in. ekstrakty z cytryńca chińskiego, ashwagandhy, miłorzębu japońskiego, bakopy drobnolistnej czy gotu kola. Popularnymi dodatkami są także magnez, witaminy z grupy B oraz inozytol. Składniki te nasilają wzajemnie swój efekt leczniczy, co oznacza, że działają w stosunku do siebie synergistycznie (czytaj także: Ashwagandha a praca gruczołu tarczowego (tarczycy)).

Uwaga! Ze względu na to, że roślina ma właściwości stymulujące (zwiększa czujność, poprawia koncentrację), nie powinina być stosowana wieczorem. To ważna informacja szczególnie dla tych osób, które mają trudności z zasypianiem [2].