Procedury inwazyjne w leczeniu tachykardii – ablacja i kardiowersja

Procedury inwazyjne odgrywają kluczową rolę w leczeniu tachykardii, szczególnie w przypadkach, gdy farmakoterapia okazuje się nieskuteczna lub gdy stan pacjenta wymaga natychmiastowej interwencji¹. Nowoczesne techniki inwazyjne oferują wysoką skuteczność i stosunkowo niskie ryzyko powikłań².

Kardiowersja elektryczna

Kardiowersja elektryczna jest najskuteczniejszą metodą przywracania rytmu zatokowego³. Zsynchronizowana kardiowersja rozpoczynająca się od energii 50 J może być stosowana natychmiast u pacjentów z niedociśnieniem, obrzękiem płuc, bólem w klatce piersiowej z niedokrwieniem lub innych niestabilnych stanach³.

Procedura polega na dostarczeniu kontrolowanego wstrząsu elektrycznego do serca za pomocą elektrod umieszczonych na klatce piersiowej i plecach⁴. Kardiowersja może być również przeprowadzona farmakologicznie przy użyciu leków podawanych doustnie lub dożylnie⁴, chociaż korekta rytmiczna może trwać dłużej niż przy kardiowersji elektrycznej⁴.

U pacjentów z tachykardią komorową bez tętna wymagana jest defibrylacja rozpoczynająca się od energii 120-200 J w przypadku defibrylatorów dwufazowych lub 360 J w przypadku monofazowych⁶. Stabilna, przetrwała tachykardia komorowa może być leczona zsynchronizowaną kardiowersją prądem stałym z energią 100 J przy użyciu sedacji świadomej lub krótkotrwałej anestezji ogólnej⁶.

Ablacja cewnikowa

Ablacja cewnikowa to procedura, podczas której lekarz wprowadza cienkie, elastyczne rurki zwane cewnikami przez naczynie krwionośne do serca⁷. Czujniki na końcu cewników wykorzystują energię cieplną lub zimno do tworzenia małych blizn w sercu, które blokują nieprawidłowe sygnały elektryczne i pomagają przywrócić typowy rytm serca⁷.

Skuteczność ablacji cewnikowej często przewyższa terapię farmakologiczną w zakresie kontroli objawów, nawrotów wymagających interwencji medycznej oraz zapobiegania konsekwencjom, takim jak wyładowania defibrylatora u pacjentów z wszczepionym urządzeniem¹. Ablacja cewnikowa jest skuteczna w ponad 90% przypadków w leczeniu napadowej tachykardii nadkomorowej¹.

Procedura ablacji obejmuje ogniskową ablację kluczowego komponentu mechanizmu arytmicznego¹. Współczesne podejście do ablacji cewnikowej wykorzystuje systemy mapowania niefluoroskopowego, echokardiografię wewnątrzsercową i cewniki z końcówkami chłodzonymi, co pozwala na poprawę bezpieczeństwa podczas procedury⁸.

Rodzaje energii stosowane w ablacji

W ablacji cewnikowej stosuje się różne rodzaje energii do niszczenia tkanki arytmogennej⁹. Ablacja częstotliwościami radiowymi (RF) wypala obszar powodujący nieprawidłowe rytmy i jest skuteczna w około 95% przypadków⁹. Alternatywną metodą jest krioablacja, stosowana tam, gdzie ablacja RF nie jest odpowiednia¹⁰.

Energia radiofrequencyjna wykorzystywana podczas procedury ablacji cewnikowej nagrzewa tkankę na tyle, aby zniszczyć lokalną funkcję komórek serca, ale bez fizycznego przecinania tkanki¹¹. Długoterminowa skuteczność zależy od lokalizacji tachykardii przedsionkowej, z odpowiedzią na poziomie 85-90%¹¹.

Wskazania do ablacji cewnikowej

Ablację cewnikową należy rozważyć u każdego pacjenta z objawową napadową tachykardią nadkomorową, u którego długoterminowe leczenie farmakologiczne nie jest skutecznie tolerowane lub pożądane¹. Ablacja może być rozważana jako terapia pierwszego rzutu przy niektórych rodzajach tachykardii nadkomorowej¹².

Ablacja cewnikowa została udowodniona jako skuteczna opcja leczenia u pacjentów z opornymi na leki tachykardiami komorowymi¹³. Jest zalecana u wybranej grupy pacjentów z kardiomiopatią niedokrwienną, którzy nadal mają przetrwałą tachykardię komorową pomimo stosowania leków antyarytmicznych lub nie tolerują amiodaronu lub innych leków antyarytmicznych¹³.

Implantacja urządzeń wszczepialnych

Wszczepiany kardiowerter-defibrylator (ICD) to urządzenie dla osób narażonych na zagrażające życiu szybkie rytmy serca¹⁵. Jest nieco większy od rozrusznika i zwykle implantuje się go pod skórą poniżej obojczyka¹⁵. Jest połączony z przewodem defibrylacyjnym/stymulującym umieszczonym wewnątrz serca przez żyłę¹⁵.

ICD ma możliwość dostarczenia wstrząsu elektrycznego do serca, gdy stwierdzi, że częstość akcji serca jest zbyt szybka¹⁵. Ma również zdolność stymulacji lub pobudzania serca, gdy bije zbyt wolno¹⁵. Głównym celem jest zapobieganie nagłej śmierci, a nie tylko tłumienie arytmii¹⁶.

Pacjenci, którzy przeżyli epizod przetrwałej tachykardii komorowej w przypadku braku przejściowej lub odwracalnej przyczyny, zazwyczaj wymagają ICD¹⁶. Większość pacjentów z przetrwałą tachykardią komorową i znaczącym strukturalnym zaburzeniem serca powinna również otrzymać beta-bloker¹⁶.

Rozruszniki serca

Rozrusznik to małe urządzenie chirurgicznie umieszczane pod skórą w okolicy klatki piersiowej¹⁷. Gdy urządzenie wykryje nieprawidłowy rytm serca, wysyła impuls elektryczny, który pomaga skorygować rytm serca¹⁷.

Nowoczesne rozruszniki mogą stymulować obie komory serca w celu koordynacji ich skurczów i poprawy zdolności pompowania¹⁵. Technika ta została niedawno zatwierdzona przez FDA jako pierwszy z nowego typu rozruszników¹⁵.

Leczenie chirurgiczne

Przed wprowadzeniem przezskórnej ablacji cewnikowej częstotliwościami radiowymi, otwarte procedury chirurgiczne serca były jedynym sposobem wyleczenia napadowej tachykardii nadkomorowej¹. Obecnie chirurgia jest rzadko stosowana i rezervowana dla przypadków, w których inne metody leczenia są nieskuteczne¹⁸.

Procedura labiryntu polega na wykonaniu przez chirurga małych nacięć w górnych komorach serca w celu stworzenia wzoru tkanki bliznowatej¹⁷. Sygnały serca nie mogą przechodzić przez tkankę bliznowatą, więc labirynt może blokować błądzące elektryczne sygnały serca, które powodują niektóre rodzaje tachykardii¹⁷.

W przypadku pacjentów ze złożonymi wrodzonymi wadami serca, ablacja chirurgiczna może być czasami przydatna, jednak procedura ta została generalnie zastąpiona przez ablację cewnikową¹⁴.