Leczenie tachykardii – metody kontroli szybkiego rytmu serca

Leczenie tachykardii skupia się na trzech głównych celach: spowolnieniu szybkiego rytmu serca, zapobieganiu przyszłym epizodom oraz leczeniu choroby podstawowej¹. Wybór odpowiedniej metody terapii zależy od rodzaju tachykardii, nasilenia objawów, stanu hemodynamicznego pacjenta oraz obecności chorób towarzyszących².

W wielu przypadkach szybki rytm serca może samoistnie powrócić do normy, jednak często konieczne jest zastosowanie odpowiedniego leczenia¹. Jeśli tachykardia jest spowodowana inną chorobą, leczenie przyczyny podstawowej może znacznie zmniejszyć lub całkowicie wyeliminować epizody szybkiego bicia serca¹.

Natychmiastowe metody kontroli rytmu

W sytuacjach nagłych, gdy pacjent jest niestabilny hemodynamicznie, priorytetem jest szybka kontrola rytmu serca³. U pacjentów z niskim ciśnieniem tętniczym, obrzękiem płuc, bólem w klatce piersiowej z niedokrwieniem lub innymi objawami niestabilności konieczne jest natychmiastowe działanie⁴.

Pierwszą linią postępowania u stabilnych pacjentów są manewy wagalne, które polegają na stymulacji nerwu błędnego w celu spowolnienia rytmu serca¹. Obejmują one proste, ale specyficzne czynności jak kaszlenie, parcie jak podczas defekacji czy przykładanie paczki lodu do twarzy¹. Manewry te wpływają na nerw błędny, który pomaga kontrolować rytm serca¹.

Farmakoterapia w leczeniu tachykardii

Jeśli manewy wagalne nie przynoszą skutku, konieczne może być zastosowanie leków do kontroli rytmu serca¹. Farmakoterapia stanowi podstawę leczenia wielu rodzajów tachykardii i może obejmować różne grupy leków⁵.

Do najczęściej stosowanych leków należą beta-blokery, które spowalniają częstość akcji serca poprzez blokowanie działania adrenaliny na węzeł zatokowy⁶. Blokery kanałów wapniowych działają bezpośrednio na węzeł zatokowy, spowalniając jego aktywność⁶. Leki antyarytmiczne to kolejna grupa preparatów, które zmieniają sygnały elektryczne w sercu i pomagają zapobiegać nieprawidłowym rytmom⁵.

W ostrych przypadkach stosuje się adenozynę, która jest krótko działającym lekiem blokującym przewodnictwo przez węzeł przedsionkowo-komorowy⁷. Adenozyna kończy 90% tachykardii spowodowanych nawrotnym częstoskurczem węzłowym lub z udziałem dodatkowej drogi przewodzenia⁷. Szczegółowe informacje o różnych grupach leków stosowanych w terapii tachykardii znajdziesz Zobacz więcej: Leki w leczeniu tachykardii - rodzaje i mechanizmy działania.

Procedury inwazyjne

Gdy leczenie farmakologiczne okazuje się nieskuteczne lub pacjent nie toleruje leków, rozważane są procedury inwazyjne⁸. Kardiowersja elektryczna to procedura, w której za pomocą elektrod umieszczonych na klatce piersiowej podawany jest kontrolowany wstrząs elektryczny w celu przywrócenia normalnego rytmu serca⁹.

Ablacja cewnikowa jest procedurą, podczas której lekarz wprowadza cienkie, elastyczne rurki zwane cewnikami przez naczynie krwionośne, zwykle w pachwinie⁹. Czujniki na końcu cewników wykorzystują energię cieplną lub zimno do tworzenia małych blizn w sercu, które blokują nieprawidłowe sygnały elektryczne i pomagają przywrócić typowy rytm serca⁹.

Więcej informacji o różnych procedurach inwazyjnych stosowanych w leczeniu tachykardii znajdziesz Zobacz więcej: Procedury inwazyjne w leczeniu tachykardii - ablacja i kardiowersja.

Urządzenia wszczepiane

W przypadkach wysokiego ryzyka zagrażających życiu arytmii rozważana jest implantacja specjalistycznych urządzeń¹¹. Rozrusznik serca to małe urządzenie chirurgicznie umieszczane pod skórą w okolicy klatki piersiowej¹¹. Gdy urządzenie wykryje nieprawidłowy rytm serca, wysyła impuls elektryczny, który pomaga skorygować rytm serca¹¹.

Wszczepiany kardiowerter-defibrylator (ICD) to zasilane baterią urządzenie umieszczane pod skórą w pobliżu obojczyka¹¹. Stale monitoruje rytm serca i jeśli wykryje nieprawidłowy rytm, wysyła impulsy o niskiej lub wysokiej energii, aby przywrócić normalny rytm serca¹¹. Lekarz może zalecić to urządzenie, jeśli pacjent ma wysokie ryzyko rozwoju tachykardii komorowej lub migotania komór¹¹.

Leczenie chirurgiczne

W rzadkich przypadkach, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne, może być konieczna interwencja chirurgiczna¹². Procedura labiryntu polega na wykonaniu przez chirurga małych nacięć w górnych komorach serca w celu stworzenia wzoru tkanki bliznowatej¹¹. Sygnały serca nie mogą przechodzić przez tkankę bliznowatą, więc labirynt może blokować błądzące elektryczne sygnały serca, które powodują niektóre rodzaje tachykardii¹¹.

Czasami konieczna jest operacja na otwartym sercu w celu zniszczenia dodatkowej drogi elektrycznej powodującej tachykardię¹². Chirurgia jest zwykle wykonywana tylko wtedy, gdy inne opcje leczenia nie działają lub gdy operacja jest potrzebna do leczenia innej choroby serca¹².

Modyfikacje stylu życia

Istotnym elementem terapii jest wprowadzenie odpowiednich zmian w stylu życia, które mogą pomóc w kontroli tachykardii¹³. Zdrowe wybory dla serca, które pomagają utrzymać normalny rytm serca, obejmują utrzymywanie zdrowej diety, rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu, radzenie sobie ze stresem, utratę nadwagi, regularne ćwiczenia oraz kontrolę wysokiego cholesterolu i wysokiego ciśnienia krwi za pomocą zalecanych przez lekarza leków¹³.

Pacjenci powinni także unikać substancji, które mogą wywołać epizody tachykardii, takich jak kofeina w napojach energetycznych, alkohol, tytoń czy niektóre leki przeciw przeziębieniu i kaszlowi zawierające stymulanty¹⁴¹⁵.

Rokowanie i kontrola długoterminowa

Z odpowiednim leczeniem większość osób z tachykardią jest w stanie kontrolować objawy i prowadzić normalne, aktywne życie¹⁶. Tachykardia jest powszechnym, leczoną chorobą¹⁶. Rokowanie jest dobre dla większości pacjentów, szczególnie w przypadku tachykardii nadkomorowej¹⁷.

Lekarze zalecają leczenie, które najprawdopodobniej będzie skuteczne dla danego zaburzenia rytmu serca, biorąc pod uwagę styl życia pacjenta, preferencje i ogólny stan zdrowia². Regularne kontrole medyczne i przestrzeganie zaleceń terapeutycznych są kluczowe dla długoterminowego sukcesu leczenia.