Współczesne trendy epidemiologiczne inwazyjnych infekcji paciorkowcowych

Współczesne trendy epidemiologiczne dotyczące inwazyjnych infekcji paciorkowcowych budzą poważne obawy specjalistów zdrowia publicznego na całym świecie. Dane z ostatniej dekady pokazują wyraźny wzrost częstości występowania poważnych form zakażeń paciorkowcem grupy A, co stanowi istotne wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej¹.

Dramatyczny wzrost w Stanach Zjednoczonych

Analiza danych z amerykańskiego systemu nadzoru epidemiologicznego obejmującego 10 stanów ujawnia dramatyczne zmiany w epidemiologii inwazyjnych infekcji paciorkowcowych. W okresie od 2013 do 2022 roku częstość występowania inwazyjnych zakażeń paciorkowcem grupy A wzrosła z 3,6 do 8,2 przypadków na 100 000 mieszkańców, co oznacza ponad dwukrotny wzrost². Ten trend utrzymywał się pomimo znaczących spadków podczas pandemii COVID-19, kiedy częstość występowania spadła o 73% u dzieci poniżej 18. roku życia i o 33% u dorosłych powyżej 65. roku życia².

Szczególnie niepokojące są wstępne dane z 2023 roku, które wskazują, że liczba poważnych infekcji wywołanych przez paciorkowca grupy A osiągnęła najwyższy poziom od 20 lat¹. W okresie 2013-2022 system nadzoru zidentyfikował łącznie 21 312 przypadków inwazyjnych infekcji, które spowodowały 20 247 hospitalizacji i 1 981 zgonów². Wzrost był największy wśród dorosłych w wieku 18-64 lata, ale dotyczył także osób starszych¹.

Globalne trendy po pandemii COVID-19

Wzrost częstości inwazyjnych infekcji paciorkowcowych nie ogranicza się wyłącznie do Stanów Zjednoczonych. Po okresie pandemii COVID-19 podobne trendy obserwowano w wielu krajach na całym świecie. W grudniu 2022 roku Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała o wzroście przypadków inwazyjnych infekcji GAS w kilku krajach europejskich, w tym we Francji, Holandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii i Szwecji³.

Kanada odnotowała szczególnie dramatyczny wzrost – wstępne dane z Public Health Agency of Canada wykazały, że w styczniu 2023 roku do National Microbiology Laboratory przesłano ponad 4600 próbek, co stanowiło rekordową liczbę dla tego kraju. Poprzedni szczyt wystąpił w 2019 roku z około 3200 przypadkami³. Australia również doświadczyła podobnego wzrostu po pandemii, a Kanada odnotowała ponad 4600 przypadków iGAS w 2023 roku, co oznacza 40% wzrost w porównaniu z poprzednim rekordem rocznym⁴.

Szczególna sytuacja w populacji pediatrycznej

Jednym z najbardziej niepokojących aspektów współczesnych trendów jest wzrost liczby przypadków inwazyjnych infekcji u dzieci. Dane epidemiologiczne z Niemiec wskazują na wybuch iGAS w ostatnim kwartale 2022 roku w populacji pediatrycznej, z medianą wieku 4 lata. Przypadki prezentowały się głównie jako zapalenie płuc, a następnie zespół wstrząsu toksycznego paciorkowcowego, z wysokim wskaźnikiem współinfekcji wirusowych wynoszącym 46% oraz wysokim wskaźnikiem przyjęć na oddziały intensywnej terapii – 59%⁵.

W Irlandii między 2 października 2022 a 10 czerwca 2023 roku zgłoszono 384 przypadki iGAS. Dane z 2023 roku wskazują, że liczba przypadków iGAS pozostaje na wyższym poziomie niż oczekiwano – 305 przypadków w pierwszych pięciu miesiącach w porównaniu ze średnią 67 przypadków w latach przed pandemią (2017-2019)⁶. Od października 2022 roku odnotowano 12 zgonów u dzieci (10 u dzieci poniżej 10. roku życia i 2 u dzieci w wieku 10-17 lat)⁶.

Czynniki demograficzne i społeczne

Analiza współczesnych trendów ujawnia niepokojące wzorce związane z czynnikami społecznymi i demograficznymi. Odsetek dorosłych pacjentów z jedną lub więcej chorobami współistniejącymi wzrósł z 86,6% w 2013 roku do 93% w 2022 roku⁷. Rosnąca częstość występowania schorzeń podstawowych związanych z inwazyjnymi infekcjami GAS prawdopodobnie przyczyniła się do wzrostu zachorowalności⁷.

Eksperci podkreślają, że wzrost ten jest szczególnie widoczny wśród grup społecznie i ekonomicznie marginalizowanych². Inwazyjne choroby GAS są globalną przyczyną zachorowalności i śmiertelności, ale są bardziej rozpowsechnione w populacjach żyjących w przeludnionych warunkach lub w regionach o niekorzystnej sytuacji socjoekonomicznej³. Globalnie inwazyjne choroby GAS są odpowiedzialne za ponad 500 000 zgonów rocznie³.

Regionalne różnice i wzorce

Współczesne trendy epidemiologiczne wykazują znaczne różnice regionalne. W Teksasie liczba zgłoszonych przypadków stopniowo wzrastała z 281 w 2007 roku do 971 w 2019 roku⁸. Najwyższe wskaźniki zachorowalności na inwazyjną chorobę paciorkowcową grupy A obserwuje się u dorosłych w wieku 60 lat i starszych – z 971 przypadków zgłoszonych w Teksasie w 2019 roku, 466 (8,8 przypadków na 100 000 populacji) wystąpiło w tej grupie wiekowej⁸.

W Kanadzie średnia liczba przypadków iGAS wzrastała systematycznie od początku XXI wieku, z wyjątkiem lat 2020-2021, kiedy wskaźniki zachorowalności spadły podczas pandemii COVID-19. Wskaźnik podwoił się z 2,7 przypadków na 100 000 mieszkańców w 2001 roku do 5,6 przypadków na 100 000 mieszkańców w 2021 roku⁹. Na podstawie danych kanadyjskich najbardziej dotknięte są grupy wiekowe: niemowlęta poniżej 1. roku życia oraz dorośli między 40. a 59. rokiem życia i osoby powyżej 65. roku życia⁹.

Szczególne przypadki i ogniska zakażeń

Współczesne trendy obejmują także wzrost częstości szczególnie ciężkich form inwazyjnych infekcji. W Japonii trwający wybuch choroby zanotował 977 przypadków zespołu wstrząsu toksycznego paciorkowcowego (STSS) w pierwszej połowie 2024 roku, przekraczając rekord z 2023 roku wynoszący 941 wstępnych infekcji. Rekordowe 77 zgonów odnotowano w pierwszych trzech miesiącach 2024 roku z powodu iGAS STSS, zbliżając się do 97 zgonów spowodowanych STSS w ubiegłym roku⁴.

W Anglii szczyt infekcji paciorkowcowych rozpoczął się w grudniu 2022 roku i był związany z 426 zgonami, w tym 48 dzieci, według stanu na 7 maja 2023 roku¹⁰. Rejestracja kodów wskazujących na infekcję paciorkowcową grupy A w podstawowej opiece zdrowotnej osiągnęła szczyt w grudniu 2022 roku na poziomie 146 260 przypadków (5,7 na 1000), co oznaczało 1,5-krotny wzrost w porównaniu z ostatnim porównywalnie wysokim sezonem w latach 2017-18 (93 340 lub 3,9 na 1000)¹⁰.

Implikacje dla zdrowia publicznego

Współczesne trendy epidemiologiczne w zakresie inwazyjnych infekcji paciorkowcowych wymagają pilnej uwagi i skoordynowanych działań ze strony systemów zdrowia publicznego. Eksperci podkreślają potrzebę wzmocnienia nadzoru epidemiologicznego i terminowego zgłaszania przypadków dla wczesnego wykrywania i kontroli ognisk iGAS¹¹. Klinicyści powinni czujnie monitorować oznaki i objawy ciężkich infekcji GAS, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka: dzieci i osoby starsze, osoby z obniżoną odpornością oraz te z chorobami przewlekłymi¹¹.

Biorąc pod uwagę powiązania epidemiologiczne między GAS a iGAS, można postawić hipotezę, że zajęcie się zapaleniem gardła GAS poprzez wczesne wykrywanie i interwencję zmniejszyłoby całkowite obciążenie GAS i tym samym zmniejszyło potencjał inwazyjnych infekcji¹¹. Rosnąca częstość inwazyjnych infekcji GAS u dzieci podkreśla pilną potrzebę ciągłego nadzoru nad typami emm i superantygenami, a także ustanowienia jasnych wytycznych diagnostycznych i leczniczych¹².