Grupy wysokiego ryzyka krzywicy i osteomalacji – analiza czynników

Identyfikacja grup wysokiego ryzyka krzywicy i osteomalacji jest kluczowa dla skutecznego planowania programów prewencyjnych i wczesnej diagnostyki. Grupy ryzyka dla krzywicy i osteomalacji są łatwo rozpoznawalne, dlatego suplementacja, a nie testowanie, powinna stać się nowym standardem postępowania¹.

Czynniki etniczne i rasowe

Najważniejszym czynnikiem ryzyka krzywicy i osteomalacji jest ciemna karnacja. Osoby ciemnoskóre konsekwentnie wykazują wyższe ryzyko rozwoju krzywicy². Mechanizm ten wynika z faktu, że ciemniejsza skóra zawiera więcej melaniny, która absorbuje promieniowanie ultrafioletowe, ograniczając syntezę witaminy D³. Badania wykazują, że osoby o ciemnej karnacji potrzebują sześciokrotnie więcej promieniowania UV niż osoby o jasnej karnacji, aby osiągnąć podobne poziomy witaminy D w surowicy³.

Szczególnie wysokie ryzyko występuje u dzieci pochodzenia azjatyckiego, afrykańsko-karaibskiego i bliskowschodniego, ponieważ ich skóra jest ciemniejsza i potrzebuje więcej światła słonecznego, aby wyprodukować wystarczającą ilość witaminy D⁴. W krajach rozwiniętych częstość występowania krzywicy żywieniowej jest kilkaset razy wyższa u populacji o ciemnej karnacji w porównaniu z populacjami rdzennymi⁵⁶.

Populacje imigrantów i uchodźców

Imigranci i uchodźcy stanowią szczególnie narażoną grupę na rozwój krzywicy żywieniowej. Krzywica żywieniowa jest powszechna u dzieci imigrantów i uchodźców z Bliskiego Wschodu, Afryki i Azji Południowej². Rosnąca częstość występowania krzywicy żywieniowej w krajach o wysokich dochodach jest w dużej mierze napędzana napływem populacji imigrantów⁷.

Przykładem może być sytuacja w Minnesocie, gdzie rosnąca częstość występowania krzywicy była czasowo związana ze wzrostem liczby imigrantów o ciemnej karnacji (głównie Somalijczyków), którzy osiedlili się w tym stanie od 1994 roku². W Australii aż 75% przypadków krzywicy z niedoboru witaminy D dotyczyło dzieci uchodźców, a choroba była najczęściej wykrywana poprzez nieprawidłowe wyniki biochemiczne podczas rutynowych badań przesiewowych w klinikach dla uchodźców⁸.

Grupy wiekowe szczególnego ryzyka

Niemowlęta i małe dzieci stanowią grupę szczególnego ryzyka rozwoju krzywicy. Krzywica z niedoboru witaminy D jest częstsza w okresie niemowlęcym, podczas gdy krzywica z niedoboru wapnia częściej występuje w dzieciństwie, szczególnie w krajach z odpowiednią ilością światła słonecznego⁹. Najnowsze prospektywne badanie krzywicy żywieniowej w Wielkiej Brytanii wykazało najwyższą częstość występowania u dzieci w wieku 12-23 miesięcy, co koreluje z grupą wiekową o najniższym zgłaszanym spożyciu witaminy D⁹.

Szczególnie narażone są niemowlęta karmione wyłącznie piersią bez suplementacji witaminy D. W Stanach Zjednoczonych prawie wszystkie przypadki krzywicy występują u karmionych piersią niemowląt, które mają ciemną skórę i nie otrzymują suplementacji witaminy D¹⁰. Główną przyczyną tego zjawiska jest fakt, że mleko matki zawiera bardzo mało witaminy D, co nie zaspokaja potrzeb niemowląt¹¹.

Niemowlęta urodzone przedwcześnie również są narażone na rozwój krzywicy, ponieważ gromadzą zapasy witaminy D podczas przebywania w macicy⁴. Przedwczesne narodziny oznaczają skrócony czas na budowanie odpowiednich rezerw tej witaminy.

Grupy ryzyka wśród dorosłych

Wśród dorosłych szczególnie narażone na osteomalację są osoby starsze przebywające w domach opieki, które mają ograniczoną ekspozycję na słońce oraz niewystarczające spożycie wapnia i witaminy D z dietą¹²¹³. W Stanach Zjednoczonych stwierdzono, że 60% mieszkańców domów opieki i 57% hospitalizowanych pacjentów miało niedobór witaminy D¹⁴.

Inne grupy wysokiego ryzyka wśród dorosłych to pacjenci z zespołami złego wchłaniania (związanymi na przykład z operacjami pomostowania żołądkowo-jelitowego, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit lub celiakią) oraz osoby z ograniczoną ekspozycją na słońce z powodu odzieży zakrywającej większość ciała lub ograniczeń związanych z chorobami skóry¹²¹³.

Czynniki geograficzne i środowiskowe

Szerokość geograficzna odgrywa kluczową rolę w epidemiologii krzywicy i osteomalacji. Ograniczona ekspozycja na promieniowanie UVB jest jedną z przyczyn rosnącej częstości występowania krzywicy¹⁵. Na Alasce częstość występowania krzywicy jest znacznie wyższa z powodu wyższych szerokości geograficznych¹⁵.

Paradoksalnie, w słonecznych regionach, takich jak Bliski Wschód, krzywica może występować, gdy niemowlęta są owijane w odzież i nie są narażone na działanie światła słonecznego¹⁰. Badania zdrowia publicznego zidentyfikowały tradycyjne diety ubogie w wapń, ciemną skórę oraz kulturowe zakrywanie całego ciała jako główne przyczyny krzywicy i osteomalacji w słonecznych częściach świata, takich jak subkontynent indyjski, Bliski Wschód i Afryka⁵⁶.

Czynniki społeczno-ekonomiczne i kulturowe

Praktyki kulturowe i religijne mają znaczący wpływ na ryzyko rozwoju krzywicy i osteomalacji. W krajach Bliskiego Wschodu większa częstość niedoboru witaminy D występuje u kobiet niż u mężczyzn (83,9% vs 48,5%), co prawdopodobnie odzwierciedla praktyki kulturowe i religijne prowadzące do mniejszej ekspozycji skóry u kobiet¹⁶.

Krzywica i osteomalacja stały się globalnym problemem zdrowotnym, ponieważ dotykają ludzi w każdym wieku, których diety są ubogie w wapń lub których tradycje kulturowe blokują światło słoneczne¹. Endemiczny niedobór witaminy D w tych grupach etnicznych wysokiego ryzyka ilustruje badanie populacyjne w Arabii Saudyjskiej, które wykazało, że 92% dziewcząt i 79% chłopców miało poziomy 25OHD poniżej 50 nmol/L⁵.

Zmieniające się trendy w grupach ryzyka

Współczesne trendy społeczne również wpływają na epidemiologię krzywicy. Możliwe przyczyny wzrostu częstości występowania krzywicy na świecie obejmują zalecenia stosowania kremów z filtrem przeciwsłonecznym przez dzieci przebywające na zewnątrz oraz tendencję do spędzania większej ilości czasu w pomieszczeniach, oglądając telewizję lub grając w gry elektroniczne, zamiast bawić się na zewnątrz¹⁰.

Ryzyko krzywicy żywieniowej będzie prawdopodobnie nadal rosnąć wraz ze wzrostem odsetka dzieci imigrantów i uchodźców o ciemnej karnacji w krajach uprzemysłowionych⁷. Polityka zdrowia publicznego musi uwzględniać potrzebę suplementacji witaminy D i odpowiedniego spożycia wapnia z dietą, aby chronić dzieci przed tym całkowicie możliwym do zapobieżenia problemem².