Wiek stanowi najważniejszy i najbardziej przewidywalny czynnik rozwoju starczowzroczności. Analiza epidemiologiczna pokazuje charakterystyczne wzorce występowania tego schorzenia w różnych grupach wiekowych, co ma kluczowe znaczenie dla planowania opieki okulistycznej i polityki zdrowotnej.
Początek objawów starczowzroczności
Średni wiek osób po raz pierwszy zgłaszających objawy starczowzroczności wynosi od 42 do 44 lat1. Objawy starczowzroczności zazwyczaj pojawiają się u pacjentów w wieku 40-45 lat, przy czym wielu pacjentów radzi sobie z objawami nieostrego widzenia z bliska przez zwiększenie oświetlenia lub odsuwanie materiału do czytania w celu zmniejszenia zapotrzebowania na akomodację2.
Badania wskazują, że ogólnie można oczekiwać, że pacjenci zaczną zgłaszać problemy między 40. a 49. rokiem życia (27,6%), chociaż niektórzy będą zgłaszać się młodsi, szczególnie jeśli mają wiele czynników ryzyka3. Całkowita utrata akomodacji zazwyczaj następuje między 50. a 55. rokiem życia1.
Dynamika zmian związanych z wiekiem
Prawdopodobieństwo rozwoju starczowzroczności wykazuje charakterystyczne zmiany w zależności od wieku. Szanse na rozwój starczowzroczności wzrastają o 16% rocznie w wieku od 40 do 50 lat (iloraz szans: 1,16; 95% CI 1,12-1,20), a po 50. roku życia tylko o 1% rocznie (iloraz szans: 1,01; 95% CI 0,99-1,03)4.
W badaniu populacji azjatyckiej wykazano, że osoby w wieku 60-69 lat (RR=0,77; p=0,006) i 70 lat i więcej (RR=0,51; p<0,001) miały mniejsze prawdopodobieństwo progresji starczowzroczności w porównaniu z osobami w wieku 40-49 lat5.
Częstość występowania w poszczególnych grupach wiekowych
Starczowzroczność dotyka osoby zazwyczaj około 40. roku życia i starszych6. W krajach zachodnich szacuje się, że starczowzroczność dotyka ponad 80% osób w wieku 40 lat i więcej7. Częstość występowania starczowzroczności w Stanach Zjednoczonych waha się od 83,0% do 88,9% dla dorosłych w wieku 45 lat i starszych8.
W badaniach populacyjnych różnych regionów świata odnotowano, że najwyższą częstość występowania starczowzroczności (90%) zgłoszono w regionie Ameryki Łacińskiej u dorosłych w wieku 35 lat i więcej9. Zgłaszana częstość występowania wahała się od 43,8% w Japonii (wiek 40 lat) do 88,9% (wiek 45 lat) w USA4.
Analiza demograficzna głównych rynków
W siedmiu głównych rynkach (7MM) w 2020 roku przypadki starczowzroczności według grup wiekowych rozkładały się następująco:
- Poniżej 60 lat: 70 036 878 przypadków
- 60-69 lat: 80 546 882 przypadków (największa grupa)
- 70-79 lat: 58 274 618 przypadków
- 80 lat i więcej: 37 478 227 przypadków10
Według najnowszych danych z 2023 roku, przypadki starczowzroczności według wieku w 7MM były najwyższe dla grupy wiekowej 60-69 lat (około 78 milionów przypadków), następnie dla grupy poniżej 60 lat (około 77 milionów przypadków), 70-79 lat (około 69 milionów przypadków) i grupy 80 lat i więcej (około 53 miliony)11.
Wzorce progresji w różnych grupach etnicznych
Badanie populacji azjatyckiej wykazało różnice w progresji starczowzroczności między grupami etnicznymi. Ogólnie średnia zmiana mocy dodawania z bliska w ciągu 6 lat wynosiła +0,25 D. Malajowie wykazywali większą zmianę (+0,37 D) w porównaniu z Hindusami (+0,23 D) i Chińczykami (+0,16 D)5.
Po uwzględnieniu wieku wyjściowego, płci, wskaźnika masy ciała, nadciśnienia, zaćmy, wady refrakcji i dziennych godzin czytania i pisania, Malajowie mieli większe prawdopodobieństwo progresji starczowzroczności w porównaniu z Chińczykami (RR=1,67; 95%CI 1,43-1,95; p<0,001) i Hindusami (RR=1,45; 95%CI 1,25-1,68; p<0,001)5.
Wczesne wystąpienie starczowzroczności
Badania wykazały występowanie starczowzroczności nawet w grupie wiekowej przed 40. rokiem życia. W grupie wiekowej 34-40 lat (tzw. grupa przed-starczowzroczna) częstość występowania wynosiła 0,74%12. To odkrycie sugeruje potrzebę badań przesiewowych przed 40. rokiem życia w celu zmniejszenia obciążenia związanego z zaburzeniami widzenia, które można uniknąć.
Nieskorygowana starczowzroczność według wieku
Częstość występowania nieskorygowanej starczowzroczności również wzrasta z wiekiem, chociaż wydaje się być jeden wyjątek w wiejskiej Japonii3. Bliska eREC (effective Refractive Error Coverage) wzrasta z około połowy (47,4%) wśród osób w wieku 30-49 lat do trzech czwartych (75,7%) u osób powyżej 70. roku życia3.
Konsekwencje starzenia się populacji
Starzejąca się populacja światowa oznacza, że liczba osób ze starczowzrocznością będzie systematycznie rosnąć. Zgodnie z danymi WHO, światowa populacja geriatryczna, szacowana na ponad 524 miliony w 2010 roku, ma wzrosnąć do prawie 2 miliardów do 2050 roku13. Ten trend demograficzny będzie miał bezpośredni wpływ na wzrost liczby przypadków starczowzroczności w nadchodzących dekadach.













