Starczowzroczność jest naturalnym procesem starzenia się oka, który dotyka praktycznie każdą osobę po 40. roku życia1. Rozpoznanie tej dolegliwości opiera się na charakterystycznych objawach oraz wynikach badań okulistycznych, które pozwalają na precyzyjne określenie stopnia zaburzenia akomodacji i dobranie odpowiedniej korekcji wzroku.
Podstawowe badanie okulistyczne
Diagnostyka starczowzroczności rozpoczyna się od kompleksowego badania okulistycznego23. Standardowe badanie obejmuje dwa główne elementy: ocenę refrakcji oraz badanie zdrowia oczu. Test refrakcji określa, czy pacjent ma krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm lub starczowzroczność2.
Podczas badania lekarz prawdopodobnie zastosuje krople rozszerzające źrenice, co umożliwi dokładniejsze obejrzenie wnętrza oka24. Poszerzenie źrenic pozwala na wykluczenie innych schorzeń oka i dokładną ocenę struktur wewnątrzgałkowych.
Testy diagnostyczne w starczowzroczności
Proces diagnostyczny obejmuje szereg specjalistycznych testów5. Okulista przeprowadza badanie siatkówki (oftalmoskopia lub fundoskopia), test integralności mięśni oka, testy refrakcji, badanie lampą szczelinową oraz testy pola widzenia i ostrości wzroku5.
Test integralności mięśni przeprowadza się za pomocą poruszającego się obiektu, oceniając zdolność śledzenia tego obiektu wzrokiem. Testy refrakcji określają, jak dobrze fale świetlne są załamywane przez rogówkę i soczewkę, co pomaga w ustaleniu potrzebnej mocy soczewek korekcyjnych5.
Szczegółowa ocena widzenia z bliska
Kluczowym elementem diagnostyki jest ocena zdolności widzenia z bliska6. Wykorzystuje się do tego celu specjalne urządzenie zwane foropterem do pomiaru mocy refrakcyjnej oczu, a następnie przeprowadza test wzroku w celu określenia mocy soczewek korekcyjnych6.
Podczas testu pacjent patrzy na tablice okulistyczne, ekran projektora lub inne ekrany z literami, cyframi lub przerywanym kółkami o malejących rozmiarach. Ponieważ ostrość wzroku zwykle różni się w każdym oku, oczy są badane oddzielnie poprzez zasłanianie najpierw jednego, a następnie drugiego oka6.
Moc soczewek i jednostki pomiaru
Podobnie jak moc refrakcyjna naturalnych soczewek oka, moc okularów lub soczewek kontaktowych mierzona jest w dioptriach (D)6. Test określa, jakiego rodzaju soczewki korekcyjne są potrzebne do poprawy wzroku6.
W przypadku starczowzroczności zauważamy, że bliski punkt akomodacji (NPA) cofa się poza zwykłą odległość czytania. Ocena jest subiektywna – pacjentów prosi się o utrzymanie celu do czytania z bliska w zwykłej odległości czytania, a następnie dodaje się soczewki7.
Częstotliwość badań kontrolnych
Zgodnie z zaleceniami Amerykańskiej Akademii Okulistyki, badania oczu powinny być przeprowadzane regularnie: co 5-10 lat dla dorosłych poniżej 40. roku życia i co 2-4 lata dla osób między 40. a 54. rokiem życia8. Częstotliwość zmniejsza się do co 1-3 lata dla osób między 55. a 64. rokiem życia, a osoby po 65. roku życia powinny badać oczy co 1-2 lata8.
Może być konieczne częstsze przeprowadzanie badań, jeśli występują czynniki ryzyka chorób oczu lub jeśli pacjent potrzebuje okularów lub soczewek kontaktowych2. Wczesne wykrycie starczowzroczności pozwala na szybkie wdrożenie odpowiedniej korekcji i uniknięcie objawów asthenopijnych takich jak senność i bóle głowy9.
Współpraca specjalistów w diagnostyce
W procesie diagnostycznym starczowzroczności współpracują ze sobą okulista i optometrzysta9. Starczowzroczność może być zdiagnozowana zarówno przez okulistę (lekarza oka), jak i u optyka6. Taka współpraca zapewnia pacjentowi najlepsze możliwe leczenie.
Pacjenci w wieku około 40 lat zgłaszają się z dolegliwościami dotyczącymi trudności w czytaniu drobniejszego druku w zwykłej odległości czytania7. Gdy starczowzroczność nie jest korygowana, może powodować nie tylko trudności w czytaniu z bliska, ale także senność i bóle głowy9.













