Polimialgia reumatyczna – epidemiologia i częstość występowania

Polimialgia reumatyczna (PMR) stanowi jedną z najczęstszych chorób zapalnych układu ruchu u osób starszych, charakteryzującą się specyficznym rozkładem epidemiologicznym na świecie¹. Choroba ta wykazuje znaczące różnice w częstości występowania w zależności od pochodzenia etnicznego, płci, wieku oraz lokalizacji geograficznej².

Częstość występowania na świecie

Roczna częstość występowania polimialgi reumatycznej u osób w wieku 50 lat i starszych wynosi od 58 do 96 przypadków na 100 000 populacji, przy czym dane te dotyczą głównie populacji białych¹. W Stanach Zjednoczonych średnia roczna częstość występowania wynosi 52,5 przypadków na 100 000 osób w wieku 50 lat i starszych, a rozpowszechnienie choroby szacuje się na około 0,5-0,7%².

W Europie obserwuje się wyraźny gradient północ-południe w częstości występowania choroby. Najwyższą częstość odnotowuje się w krajach skandynawskich, podczas gdy w krajach śródziemnomorskich jest znacznie niższa². Na przykład w Norwegii częstość występowania może sięgać 113 przypadków na 100 000 osób³, podczas gdy we Włoszech wynosi jedynie 12,7 przypadków na 100 000 osób². W Wielkiej Brytanii badania wykazały ogólną częstość występowania na poziomie 95,9 przypadków na 100 000 populacji².

Sytuacja epidemiologiczna w różnych regionach świata

Szczególnie interesujące są dane z krajów azjatyckich, gdzie częstość występowania polimialgi reumatycznej jest znacznie niższa niż w populacjach zachodnich. W Korei Południowej roczna częstość występowania wynosi jedynie 2,06 przypadków na 100 000 osób w wieku powyżej 50 lat, a rozpowszechnienie w 2012 roku wynosiło 8,21 na 100 000 osób⁴⁵. Jest to pierwsze badanie oceniające dane epidemiologiczne dotyczące PMR w Korei i obejmowało największą populację spośród badań opublikowanych w Azji Wschodniej⁶.

W Niemczech dane z lat 2011-2019 wykazały średnią roczną częstość występowania na poziomie 18,6 przypadków na 100 000 osób po standaryzacji względem wieku i płci, z rozpowszechnieniem wynoszącym 138,8 na 100 000 osób⁷. Obserwowano wzrost rozpowszechnienia w tym okresie – z 107,2 na 100 000 osób w 2011 roku do 145,1 na 100 000 osób w 2019 roku⁸.

Charakterystyka demograficzna chorych

Polimialgia reumatyczna wykazuje wyraźną predylekcję do określonych grup demograficznych Zobacz więcej: Charakterystyka demograficzna pacjentów z polimialgia reumatyczną. Choroba dotyka głównie osoby rasy białej, szczególnie pochodzenia północnoeuropejskiego i skandynawskiego²⁹. Rzadko występuje u osób rasy czarnej, azjatyckiej czy pochodzenia hiszpańskiego¹.

Kobiety chorują na polimialgie reumatyczną dwukrotnie częściej niż mężczyźni². Dożywotnie ryzyko zachorowania wynosi 2,4% dla kobiet i 1,7% dla mężczyzn¹⁰. Częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem, rzadko dotykając osoby poniżej 50. roku życia². Szczyt zachorowań przypada na wiek 70-75 lat³, a mediana wieku w momencie diagnozy wynosi około 72-74 lata²¹¹.

Trendy czasowe i prognozowanie epidemiologiczne

Długoterminowe badania epidemiologiczne wskazują na stopniowy wzrost częstości występowania polimialgi reumatycznej w ostatnich dekadach Zobacz więcej: Trendy czasowe i prognozowanie epidemiologiczne polimialgi reumatycznej. W hrabstwie Olmsted w stanie Minnesota częstość występowania wzrosła z 59 przypadków na 100 000 osób w latach 1970-1999 do 63,9 przypadków na 100 000 osób w latach 2000-2014¹¹¹².

Badania z różnych krajów wskazują na zmienność częstości występowania w określonych punktach czasowych, ale ogólny trend wskazuje na niewielki wzrost zachorowań w ciągu ostatnich 45 lat¹². Prognozy epidemiologiczne dla głównych rynków farmaceutycznych (USA, EU5 i Japonia) przewidują dalszy wzrost liczby przypadków w najbliższych latach, co jest związane przede wszystkim ze starzeniem się populacji¹³.

Znaczenie kliniczne danych epidemiologicznych

Polimialgia reumatyczna została opisana jako druga najczęstsza zapalna autoimmunologiczna choroba reumatyczna po reumatoidalnym zapaleniu stawów w niektórych populacjach białych¹. Jest przynajmniej dwukrotnie częstsza od olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (GCA) i występuje u około 50% pacjentów z GCA¹. Z kolei u 15-20% pacjentów z polimialgia reumatyczna może rozwinąć się GCA³.

Dane epidemiologiczne mają istotne znaczenie dla planowania opieki zdrowotnej. W Wielkiej Brytanii szacuje się, że lekarz rodzinny pracujący w pełnym wymiarze godzin w praktyce obsługującej 10 000 pacjentów może spodziewać się pięciu przypadków PMR rocznie¹⁴. Większość pacjentów z polimialgia reumatyczna jest leczona wyłącznie w podstawowej opiece zdrowotnej, co podkreśla znaczenie znajomości tej choroby wśród lekarzy rodzinnych¹⁵.

Perspektywy badawcze

Różnice w częstości występowania polimialgi reumatycznej między różnymi populacjami etnicznymi i geograficznymi sugerują istotną rolę zarówno czynników genetycznych, jak i środowiskowych w patogenezie choroby⁶¹⁶. Badania genetyczne wykazały związek z określonymi polimorfizmami genów układu odpornościowego, szczególnie związanymi z antygenami zgodności tkankowej HLA¹⁷.

Należy również uwzględnić możliwość niedoszacowania rzeczywistej częstości występowania choroby, szczególnie w krajach azjatyckich, gdzie może to wynikać z braku świadomości PMR w praktyce klinicznej¹⁶. Ponadto, w niektórych krajach, takich jak Włochy, rzeczywista częstość występowania może być wyższa niż powszechnie sądzono, ze względu na obecność specjalistów reumatologów ambulatoryjnych w systemie opieki zdrowotnej¹⁸.