Badania genetyczne w diagnostyce neurofibromatozy typu 1

Badania genetyczne stanowią ważne uzupełnienie diagnostyki klinicznej neurofibromatozy typu 1, oferując molekularne potwierdzenie rozpoznania oraz umożliwiając poradnictwo genetyczne dla rodzin. Rozwój technik sekwencjonowania nowej generacji znacznie poprawił dostępność i skuteczność tych badań¹.

Metody badań genetycznych

Sekwencjonowanie genu neurofibromatyny oferuje najwyższą skuteczność wykrywania mutacji i może osiągnąć 95% skuteczności u pacjentów z objawami klinicznymi. Dla pacjentów, którzy nie spełniają kryteriów klinicznych lub w przypadkach nakładania się z zespołem Legiusa, badania molekularne mogą być przydatne do potwierdzenia rozpoznania¹.

Do identyfikacji zmian patogennych w genie NF1 potrzebny jest szereg metodologii testowych, w tym: sekwencjonowanie (genomowego DNA i/lub cDNA), analiza liczby kopii, analiza mikromatryc chromosomowych w przypadku podejrzenia całkowitej delecji genu NF1 lub mikrodelecji².

Wskazania do badań genetycznych

Badania genetyczne mogą być szczególnie przydatne u młodszych pacjentów z pojedynczym objawem klinicznym, takim jak mnogie plamy café-au-lait, przy braku pozytywnego wywiadu rodzinnego. Molekularne testowanie może być rozważane, jeśli objawy fenotypowe sugerują rozpoznanie NF1¹⁴.

Dla osób z klinicznym rozpoznaniem NF1 badania genetyczne nie są potrzebne do potwierdzenia diagnozy ani do określenia strategii leczenia. Mogą być przydatne w potwierdzeniu rozpoznania u tych, którzy nie spełniają kryteriów klinicznych oraz do planowania rozrodczego².

Testowanie genetyczne powinno być rozważane u pacjentów lub członków ich rodzin, którzy spełniają określone kryteria, w celu potwierdzenia rozpoznania NF1. Jest to zazwyczaj jednorazowe badanie krwi, choć w przypadku niemożności pobrania próbki krwi mogą być wykorzystane inne źródła materiału, takie jak skóra lub ślina⁵.

Interpretacja wyników badań

Wyniki testów genetycznych mogą być trojego rodzaju: pozytywne (wykrycie mutacji patogennej), negatywne (brak wykrycia mutacji) lub nieokreślone (wariant o niejasnym znaczeniu). Pozytywny wynik testu potwierdza NF1, jeśli test jest pozytywny, dziecko ma neurofibromatozę typu 1, co oznacza, że znaleziono mutację w genie NF1⁶.

Negatywny wynik testu oznacza, że nie znaleziono mutacji w genie NF1 dziecka. Negatywny wynik testu nie wyklucza NF1, ponieważ około 5% dorosłych z klinicznym rozpoznaniem NF1 nadal ma negatywne wyniki testów DNA⁶. Czasami wynik testu genetycznego jest trudny do interpretacji, ponieważ nie każda mutacja w genie NF1 powoduje neurofibromatozę⁶.

Badania rodzinne i poradnictwo genetyczne

Wyniki testów genetycznych neurofibromatozy typu 1 mogą również dostarczyć ważnych informacji dla innych członków rodziny. Jeśli zostanie zidentyfikowana mutacja odpowiedzialna za zespół neurofibromatozy typu 1, krewni obciążeni ryzykiem (krewni pierwszego lub drugiego stopnia) mogą być testowani pod kątem tej samej zmiany genetycznej⁸.

Jeśli zostanie zidentyfikowany wariant patogenny, należy skierować do poradni genetyki klinicznej lub centrum onkologii rodzinnej w celu przeglądu, powiadomienia o ryzyku rodzinnym i testów predykcyjnych. Jeśli zostanie zidentyfikowany wariant o niepewnym znaczeniu, należy rozważyć skierowanie do poradni genetyki klinicznej lub centrum onkologii rodzinnej w celu przeglądu i wytycznych⁹.

Diagnostyka prenatalna

Neurofibromatoza typu 1 może być zdiagnozowana jedną z dwóch metod w okresie prenatalnym. W rodzinie z wieloma dotkniętymi członkami analiza sprzężeń może śledzić gen NF1 przez pokolenia, aby określić, który region chromosomu 17 otrzymał płód¹.

Dla rodzica z NF1, który jest jedynym dotkniętym członkiem rodziny, sekwencjonowanie genów może być użyte do identyfikacji konkretnej mutacji. Identyfikacja mutacji u dotkniętego rodzica umożliwiłaby diagnostykę prenatalną poprzez amniocentezę lub próbkę kosmówki¹⁰. Gdy znana jest konkretna mutacja, preimplantacyjna diagnostyka genetyczna może być również oferowana parom korzystającym z zapłodnienia in vitro z selekcją niezakażonych zarodków do transferu¹⁰.

Mozaikizm i jego wyzwania

Mozaikowa NF1 u pacjenta jest potwierdzona, gdy osoba z cechami NF1 nosi heterozygotyczną mutację patogenną NF1 w niezakażonej tkance, takiej jak krew, ale w znacznie mniej niż 100% komórek (frakcja allelu wariantu [VAF] <50%)¹¹.

Jeśli testowanie genetyczne w DNA z krwi obwodowej nie identyfikuje wariantu patogennego, testowanie innych próbek guzów i tkanek może być wskazane do oceny mozaikizmu. W obu rodzinach bezpośrednia analiza diagnostyki prenatalnej (CVS) wykazała brak macierzyńskiego wariantu patogennego NF1 u płodu. Te rzadkie przypadki mozaikizmu zarodkowego ilustrują pułapkę pośredniej diagnostyki prenatalnej¹².

Nowoczesne metody testowania

Test wykorzystuje sekwencjonowanie nowej generacji do wykrywania wariantów pojedynczych nukleotydów i liczby kopii w genie NF1 związanych z neurofibromatozą typu 1. Identyfikacja wariantu powodującego chorobę może pomóc w diagnostyce, rokowaniu, zarządzaniu klinicznym, badaniach rodzinnych i poradnictwie genetycznym dla NF1¹³.

Sekwencjonowanie celowe genu NF1 przez testowanie wewnętrzne ma lepsze pokrycie genu (100%), dlatego wywołanie wariantu jest dokładne z wysoką głębokością, podczas gdy sekwencjonowanie całego egzomu (~25000 genów wraz z NF1) tylko 99% genu NF1 jest pokryte i istnieje większa szansa na przeoczenie wariantów¹⁴.