Prognozy epidemiologiczne dotyczące raka płuc na najbliższe dziesięciolecia wskazują na złożony obraz globalnych trendów, z istotnymi różnicami między płciami i regionami świata1. Mimo postępów w leczeniu i programach kontroli tytoniu w krajach rozwiniętych, rak płuc pozostaje głównym wyzwaniem zdrowia publicznego na świecie1.
Globalne prognozy do 2035 roku
Według najnowszych prognoz, globalne wskaźniki zachorowalności na raka płuc będą wykazywać różne trendy w zależności od płci1. Przewiduje się, że skorygowane pod względem wieku wskaźniki zachorowalności u mężczyzn spadną o 23% (8,2/35,8) – z 35,8 na 100 000 osobolat w 2010 roku do 27,6 w 2035 roku1. Jednocześnie u kobiet wskaźniki wzrosną o 2% (0,3/16,8) – z 16,8 w 2010 roku do 17,1 w 2035 roku1.
Wskaźniki zachorowalności na raka płuc u kobiet będą nadal dramatycznie rosnąć w większości krajów do 2035 roku, z szczytami po latach 20. XXI wieku w większości krajów europejskich, wschodnioazjatyckich i oceańskich1. Natomiast wskaźniki u mężczyzn będą nadal spadać w prawie wszystkich krajach1.
Trendy w krajach rozwiniętych
W Stanach Zjednoczonych obserwuje się pozytywne trendy w zakresie kontroli raka płuc. Wskaźniki zachorowalności na raka płuc spadły u mężczyzn i kobiet w ciągu ostatnich 10 lat2. Wskaźniki zgonów z powodu raka płuc spadły u mężczyzn o 4%, a u kobiet o 2,3% w latach 2009-20152.
Wykorzystując modele statystyczne do analizy, skorygowane pod względem wieku wskaźniki nowych przypadków raka płuc spadają średnio o 2,4% rocznie w okresie 2013-20223. Skorygowane pod względem wieku wskaźniki zgonów spadają średnio o 4,2% rocznie w okresie 2014-20233.
W ostatnich dziesięcioleciach wskaźnik zachorowalności u mężczyzn spadał dwukrotnie szybciej niż u kobiet, ze względu na różnice w rozpoczynaniu palenia i rzucaniu palenia4. Wskaźniki zachorowalności u kobiet w USA nie osiągnęły plateau do początku lub połowy 2000 roku i odnotowały skromny spadek między 2006 a 2014 rokiem4.
Wyzwania w krajach rozwijających się
Szczególnie niepokojący dla przyszłości jest niedawny wzrost konsumpcji papierosów w krajach takich jak Chiny, gdzie 65% mężczyzn rozpoczyna palenie do połowy trzeciej dekady życia, co zapowiada epidemię raka płuc w nadchodzących dziesięcioleciach5. Połowa przypadków raka płuc na świecie występuje obecnie w krajach rozwijających się, a ogólna liczba zgonów z powodu raka płuc globalnie wzrosła o 51% od 1985 roku6.
Kraje wschodzące i rozwijające się stoją przed wieloma wyzwaniami w inicjowaniu kampanii zaprzestania palenia tytoniu, jednocześnie zajmując się czynnikami ryzyka środowiskowego i barierami kulturowymi7. W przeciwieństwie do tego, w ciągu ostatnich trzech do czterech dziesięcioleci, kraje uprzemysłowione odnotowały duże spadki w paleniu papierosów i, w konsekwencji, w raku płuc7.
Wpływ starzenia się społeczeństwa
Wzrost zachorowalności jest głównie przypisywany starzeniu się populacji8. Starszy wiek jest związany z rozwojem nowotworów ze względu na czynniki biologiczne, które obejmują uszkodzenia DNA w czasie i skracanie telomerów9. Mediana wieku diagnozy raka płuc wynosi 70 lat zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet9.
Najwyższa zachorowalność na raka płuc u mężczyzn wynosi 585,9 na 100 000 w wieku 85-89 lat, podczas gdy najwyższa zachorowalność u kobiet wynosi 365,8 na 100 000 w wieku 75-79 lat9. Rak płuc jest główną przyczyną zgonu z jakiejkolwiek przyczyny u mężczyzn powyżej 40 roku życia i u kobiet powyżej 59 roku życia9.
Postępy w leczeniu i przeżywalności
Mimo że śmiertelność z powodu raka płuc pozostaje wysoka dla większości pacjentów na świecie, osiągnięcia w biologii nowotworów, które doprowadziły do terapii celowanych, poprawiają rokowanie7. Według raportu American Lung Association z 2023 roku, 5-letnia względna stopa przeżycia dla raka płuc wzrosła z 22% do 26,6% w ciągu ostatnich 5 lat dla mężczyzn i kobiet10.
Wzrost przeżywalności prawdopodobnie wynika z wcześniejszego wykrywania (np. zalecane badania przesiewowe tomografią komputerową o niskiej dawce wśród osób ze znaczną historią palenia), a także ulepszeń w metodach leczenia z wprowadzeniem terapii celowanych i immunoterapii11.
Kierunki przyszłych działań
Przyszłe kierunki muszą obejmować ulepszenia we wczesnym wykrywaniu i postępy technologiczne w genomice i genetyce, aby osiągnąć bardziej spersonalizowane podejście do terapii i ostatecznie poprawić przeżywalność w raku płuc7. Wysiłki prewencyjne mające na celu ograniczenie rosnącego globalnego obciążenia rakiem płuc powinny być skierowane przeciwko czynnikom ryzyka, takim jak palenie, narażenie zawodowe i środowiskowe11.
Zwiększenie dostępu do badań przesiewowych, programów leczenia uzależnienia od nikotyny i agresywnych/eksperymentalnych metod leczenia raka płuc wśród populacji w niekorzystnej sytuacji może pomóc zmniejszyć dysproporcje11. Wymagane są dalsze badania nad wpływem palenia konopi, e-papierosów i długoterminowymi konsekwencjami COVID-19 na ryzyko raka płuc11.













