Geografia raka płuc – różnice między kontynentami i krajami

Regionalne różnice w epidemiologii raka płuc odzwierciedlają skompłowany wzór historycznych, kulturowych i geograficznych różnic w paleniu tytoniu oraz dostępie do opieki zdrowotnej1. Różnorodne trendy w paleniu w dużej mierze dyktują międzynarodowe wzorce zachorowalności i umieralności na raka płuc1.

Ameryka Północna i Europa Zachodnia

W Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, wskaźniki zachorowalności i umieralności na raka płuc faktycznie spadają od lat 90. XX wieku2. W USA zachorowalność na raka płuc u mężczyzn osiągnęła szczyt w latach 80., po którym nastąpił kolejny spadek, z podobnymi wzorcami u kobiet następującymi 20 lat później2.

Zgony z powodu raka płuc u mężczyzn obecnie spadają średnio o 2,9% rocznie, z procentowym spadkiem około dwukrotnie większym niż u kobiet3. Jeśli chodzi o różnice między grupami rasowymi i etnicznymi, biali i czarnoskórzy mają najwyższe wskaźniki zachorowalności i zgonów3. Te różnice rasowe i etniczne są w dużej mierze spowodowane różnicami w rozpowszechnieniu palenia papierosów, a także niższymi wskaźnikami resekcji i wyższym prawdopodobieństwem zaawansowanego stadium w momencie diagnozy u mniejszości3.

Wielka Brytania ma podobne trendy palenia i zachorowalności na raka płuc jak USA3. Wskaźniki są ogólnie najwyższe w Europie Środkowo-Wschodniej, ale zachorowalność na całym kontynencie spada u mężczyzn od początku lat 90. XX wieku3. U kobiet rosnąca zachorowalność na raka płuc zwolniła w USA i Wielkiej Brytanii, ale wskaźniki nadal rosną w Europie Środkowo-Wschodniej3.

Europa – nierówności socjoekonomiczne

Dodatkowo nierówności socjoekonomiczne i edukacyjne, a także diagnoza w późniejszych stadiach choroby, przyczyniają się do zmienności w zachorowalności i umieralności na raka płuc w Europie4. Kraje o wyższych dochodach mają lepszy dostęp do najnowszych narzędzi diagnostycznych i terapeutycznych oraz lepszą przeżywalność w raku płuc5.

Trendy europejskie: W krajach, które doświadczyły wczesnego szczytu epidemii tytoniowej w latach 50. i 60., rak płuc maleje (Stany Zjednoczone, Europa Zachodnia), podczas gdy w krajach z niedawnym wzrostem ogólnej konsumpcji tytoniu (Chiny, Indie, Indonezja, Afryka) rak płuc rośnie później, maleje później lub nadal rośnie w niektórych krajach.

Azja – różnorodny obraz epidemiologiczny

W Azji Japonia ma wysokie wskaźniki zachorowalności i umieralności z powodu raka płuc, porównywalne z tymi w USA i Europie4. Z drugiej strony, wskaźniki umieralności u kobiet są niższe w Japonii niż w innych krajach uprzemysłowionych, być może ze względu na wyższą częstość adenocarcinoma z mutacjami reagującymi na terapie celowane4.

Porównawczo, wskaźniki zachorowalności i umieralności na raka płuc w Indiach są jednymi z najniższych na świecie6. Najczęstsze nowotwory u mężczyzn to nowotwory głowy i szyi, żołądka i przełyku, przypisywane wysokiemu użyciu tytoniu bezpalnego; najczęstsze nowotwory u kobiet to rak szyjki macicy i piersi6.

W 2005 roku całkowita liczba nowych przypadków raka płuc w Chinach przekroczyła 500 0006. Zachorowalność i umieralność na raka płuc jest wyższa we wschodnich Chinach i w obszarach miejskich, co przypisuje się westernizacji stylu życia6. Jednak wskaźniki umieralności rosną szybciej na obszarach wiejskich ze względu na słaby dostęp do opieki6. Dodatkowo, skorygowane pod względem wieku wskaźniki umieralności są wyższe u chińskich mężczyzn, z których 68% to palacze, ale wskaźniki zachorowalności na raka płuc rosną szybciej u kobiet6.

Afryka – niskie wskaźniki, ale ograniczone dane

Raportowanie epidemiologii nowotworów w Afryce jest ograniczone przez brak wiarygodnych rejestrów6. Wśród krajów kontynentu afrykańskiego jako całości, zarówno wskaźniki zachorowalności, jak i umieralności są niskie – rak płuc był piątym najczęstszym miejscem nowotworu u afrykańskich mężczyzn i nie znalazł się nawet w pierwszej dziesiątce u kobiet7. Prawdopodobnie wynika to z niskiej rozpowszechnienia palenia (10% u mężczyzn i 2% u kobiet), a także niższej średniej długości życia populacji7.

Rak płuc ma jednak wysoką zachorowalność w niektórych regionach, w tym w północnoafrykańskich krajach Sahary Zachodniej, Maroku, Algierii, Tunezji i Libii, i jest główną przyczyną zgonów nowotworowych u mężczyzn w północnej i południowej Afryce7.

Ameryka Południowa – szerokie różnice

Ameryka Południowa ma szeroki zakres zachorowalności na raka płuc w różnych krajach i zauważalnie wyższe wskaźniki u mężczyzn w porównaniu z kobietami7. Najwyższą zachorowalność i umieralność u mężczyzn można znaleźć w Urugwaju, a u kobiet w Wenezueli i Argentynie7.

Jednym z niewielu krajów południowoamerykańskich z rejestrem nowotworów jest Brazylia, gdzie palenie tytoniu osiągnęło szczyt w latach 70., a umieralność z powodu raka płuc u mężczyzn osiągnęła szczyt w 1993 roku i nadal rośnie wśród kobiet4.

Globalne trendy: Pozostała część Azji ma niezwykle różnorodną zachorowalność na raka płuc, która jest jednak spójna w różnych regionach. Te zauważalne różnice regionalne odzwierciedlają geograficzne trendy w epidemii tytoniowej.

Kraje BRICS – wyzwania przyszłości

Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i Afryka Południowa są rozpoznawane przez swoje duże i szybko rozwijające się gospodarki4. W przeciwieństwie do krajów wschodzących, w tym BRICS, które nadal mają wysokie wskaźniki palenia papierosów zarówno u mężczyzn, jak i kobiet2. Przyczyny tych wzorców obejmują nierówny dostęp do opieki zdrowotnej prowadzący do opóźnionej diagnozy i leczenia, zanieczyszczenie środowiska oraz bariery społeczno-kulturowe2.

Szczególnie niepokojący jest niedawny wzrost konsumpcji papierosów w krajach takich jak Chiny, gdzie 65% mężczyzn rozpoczyna palenie do połowy trzeciej dekady życia, co zapowiada epidemię raka płuc w nadchodzących dziesięcioleciach8.

Pytania i odpowiedzi

W których regionach świata zachorowalność na raka płuc spada?

Zachorowalność na raka płuc spada w krajach rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Europa Zachodnia, głównie dzięki skutecznym programom kontroli tytoniu wprowadzonym od lat 60. XX wieku.

Które kraje mają najwyższe wskaźniki umieralności na raka płuc?

Najwyższe wskaźniki umieralności u mężczyzn występują w Europie Środkowo-Wschodniej i Chinach (44-47/100 000), natomiast u kobiet najwyższe wskaźniki odnotowuje się w Stanach Zjednoczonych i Europie Północnej.

Dlaczego w Afryce wskaźniki raka płuc są relatywnie niskie?

Niskie wskaźniki w Afryce wynikają z niskiej rozpowszechności palenia (10% u mężczyzn i 2% u kobiet) oraz niższej średniej długości życia populacji. Jednak dane są ograniczone przez brak wiarygodnych rejestrów nowotworowych.

Jakie są prognozy dla krajów rozwijających się?

W krajach rozwijających się, szczególnie w Azji (Chiny, Indie), oczekuje się wzrostu zachorowalności na raka płuc ze względu na rosnące spożycie tytoniu i industrializację. Połowa światowych przypadków raka płuc występuje obecnie w krajach rozwijających się.

Reklama
Reklama