Opieka nad pacjentami z grup wysokiego ryzyka powikłań grypy

Pacjenci z grup wysokiego ryzyka powikłań grypy wymagają szczególnej uwagi i intensywniejszego nadzoru medycznego ze względu na zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkich powikłań, hospitalizacji, a nawet zgonu¹. Do grup wysokiego ryzyka należą kobiety w ciąży, małe dzieci (poniżej 5 lat, szczególnie poniżej 2 lat), osoby w wieku 65 lat i starsze oraz osoby z określonymi chorobami przewlekłymi¹. Hospitalizacja i zgony z powodu grypy występują głównie wśród grup wysokiego ryzyka².

Osoby z większym ryzykiem ciężkiego przebiegu choroby lub powikłań po zakażeniu to kobiety w ciąży, dzieci poniżej 5 roku życia, osoby starsze, osoby z przewlekłymi chorobami oraz osoby z zaburzeniami/leczeniem immunosupresyjnym². Pracownicy służby zdrowia są narażeni na wysokie ryzyko zakażenia wirusem grypy ze względu na zwiększone narażenie na kontakt z pacjentami oraz dalsze rozprzestrzenianie szczególnie wśród osób podatnych².

Kluczowe znaczenie dla tej grupy pacjentów ma wczesne rozpoznanie objawów, szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz ścisłe monitorowanie stanu zdrowia³. Osoby z grup wysokiego ryzyka z ciężkimi objawami powinny zostać poddane leczeniu lekami przeciwwirusowymi tak szybko, jak to możliwe².

Opieka nad osobami starszymi

Osoby w wieku 65 lat i starsze stanowią jedną z najważniejszych grup wysokiego ryzyka powikłań grypy⁴. Szczepienia mogą zapewnić mniejszą ochronę przed grypą u pacjentów starszych niż 65 lat, dlatego CDC zaleca szczepionki przeciwko grypie o większej dawce i wzmocnione dla osób w wieku 65 lat i starszych⁴. Starsze osoby często wymagają hospitalizacji, gdy grypa nasila podstawowe choroby przewlekłe⁵.

U osób starszych objawy grypy mogą być nietypowe i nie zawsze obejmują charakterystyczną wysoką gorączkę⁶. Starsze osoby mogą nie wykazywać typowych objawów grypy, co zwiększa prawdopodobieństwo rozprzestrzeniania choroby przed jej wykryciem⁶. Dlatego szczególnie ważne jest systematyczne monitorowanie stanu zdrowia oraz wczesne testowanie w przypadku jakichkolwiek objawów infekcji oddechowej⁷.

Starzejące się organizmy są nie tylko bardziej podatne na grypę z powodu osłabionego systemu immunologicznego, ale doświadczają też cięższych objawów i dłuższego czasu powrotu do zdrowia⁸. Słabe systemy immunologiczne to tylko jeden czynnik, który naraża osoby starsze na ryzyko zakażenia grypą⁹. Życie w bliskim sąsiedztwie w domach opieki sprawia, że są one z natury wrażliwe na rozprzestrzenianie się wirusa⁹.

Opieka nad dziećmi chorymi na grypę

Dzieci, szczególnie poniżej 5 roku życia, a zwłaszcza niemowlęta poniżej 2 lat, należą do grup wysokiego ryzyka ciężkich powikłań grypy¹⁰. Najwyższe wskaźniki zakażenia grypą występują wśród dzieci, jednak ryzyko poważnych problemów zdrowotnych, hospitalizacji i zgonów z powodu grypy jest zwykle najwyższe wśród dzieci w wieku 5 lat, szczególnie tych w wieku 2 lat¹¹.

Dzieci z grypą powinny zostać w domu i nie uczęszczać do szkoły oraz przedszkola, dopóki nie poczują się lepiej¹². Powinny wrócić do szkoły dopiero wtedy, gdy nie mają gorączki przez co najmniej 24 godziny bez stosowania leku przeciwgorączkowego¹². Lekarze mogą przepisać leki przeciwwirusowe bardzo choremu dziecku lub dzieciom zagrożonym cięższymi objawami¹².

W opiece nad dziećmi szczególną uwagę należy zwrócić na oznaki odwodnienia, takie jak suchość błon śluzowych jamy ustnej, brak łez podczas płaczu czy zmniejszona ilość moczu¹³. Dzieci powinny pić dużo płynów, aby zapobiec odwodnieniu, dużo spać i odpoczywać oraz przyjmować paracetamol lub ibuprofen w celu złagodzenia gorączki i bólu¹². Nie należy podawać dzieciom ani nastolatkom aspiryny ze względu na jej związek z zespołem Reye’a¹².

Objawy alarmowe u dzieci wymagające natychmiastowej opieki medycznej obejmują: szybki oddech lub trudności z oddychaniem, sinawe lub szare zabarwienie skóry, niewystarczające spożycie płynów, ciężkie lub powtarzające się wymioty, brak budzenia się lub braku normalnych interakcji, drażliwość do tego stopnia, że nie chcą być trzymane oraz objawy grypopodobne, które poprawiają się, ale potem wracają z gorączką i gorszym kaszlem¹⁴.

Opieka nad kobietami w ciąży

Kobiety w ciąży należą do grup wysokiego ryzyka poważnych powikłań medycznych z powodu grypy¹⁵. Szczepienia przeciwko grypie są istotnym elementem opieki prenatalnej, ponieważ grypa może prowadzić do poważnej choroby, w tym zwiększonej szansy na rozwój zapalenia płuc, gdy wystąpi w okresie przedporodowym lub poporodowym¹⁵. Wiele badań wskazuje, że podczas ciąży kobiety są narażone na zwiększone ryzyko poważnych powikłań medycznych z powodu grypy¹⁵.

Kobiety w ciąży, które zachorują na H1N1, są narażone na większe ryzyko powikłań ze względu na zmiany hormonalne, fizyczne i zmiany w systemie immunologicznym organizmu w celu przyjęcia rosnącego płodu¹⁶. Wszystkie kobiety, które są lub będą w ciąży podczas sezonu grypowego, powinny otrzymać nieaktywną szczepionkę przeciwko grypie, jak tylko będzie dostępna¹⁷.

Pacjentki z objawami grypopodobnymi powinny być leczone lekami przeciwwirusowymi domniemanie, niezależnie od statusu szczepienia¹⁷. Ze względu na wysokie prawdopodobieństwo zachorowalności, CDC i American College of Obstetricians and Gynecologists zalecają rozważenie chemoprofilaktyki przeciwwirusowej po ekspozycji dla kobiet w ciąży i kobiet do 2 tygodni po porodzie, które miały bliski kontakt z kimś prawdopodobnie zakażonym grypą¹⁷.

Opieka nad pacjentami z chorobami przewlekłymi

Osoby z chorobami przewlekłymi stanowią znaczącą grupę wysokiego ryzyka powikłań grypy¹⁸. Choroby przewlekłe mogą zwiększyć ryzyko powikłań grypy, w tym astma i inne choroby płuc, cukrzyca, choroby serca, choroby układu nerwowego, wcześniejsza historia udaru, zaburzenia metaboliczne, problemy z drogami oddechowymi oraz choroby nerek, wątroby lub krwi¹⁸.

Cukrzyca zwiększa ryzyko ciężkiej choroby związanej z grypą¹⁹. W badaniu kohortowym 166,715 osób w Manitobie w Kanadzie, Lau i współpracownicy stwierdzili, że dorośli z cukrzycą byli narażeni na znacznie większe ryzyko poważnej choroby związanej z grypą w porównaniu z osobami bez cukrzycy¹⁹. To uzasadnia wytyczne zalecające szczepienia przeciwko grypie w tej populacji¹⁹.

Wielu pacjentów z grypą może mieć podstawowe problemy zdrowotne, takie jak astma, cukrzyca lub choroby serca²⁰. We współpracy z lekarzem, pielęgniarki mogą pomóc w zarządzaniu tymi chorobami podczas monitorowania objawów grypy pacjenta i odpowiedniego dostosowywania planów opieki²⁰. Choroby, które wpływają na oddychanie i utlenowanie, mogą być przerażające, szczególnie podczas opieki stacjonarnej²¹.

Leczenie przeciwwirusowe w grupach ryzyka

CDC zaleca szybkie leczenie dla osób, które mają grypę lub podejrzewaną grypę i są narażone na większe ryzyko poważnych powikłań grypy³. Leczenie grypy lekami przeciwwirusowymi może skrócić czas trwania choroby i pomóc zapobiec poważnym powikłaniom związanym z grypą, takim jak zapalenie płuc³. Leki przeciwwirusowe są bezpieczne i skuteczne³.

Ponieważ ważne jest szybkie rozpoczęcie leczenia lekami przeciwwirusowymi, pacjenci z większym ryzykiem ciężkiej choroby grypowej powinni skontaktować się z pracownikiem opieki zdrowotnej przy pierwszych oznakach objawów grypy³. Objawy te mogą obejmować gorączkę, bóle mięśni, ciała i głowy, dreszcze, zmęczenie z nagłym początkiem³.

Leki przeciwwirusowe przeciwko grypie powinny zostać rozpoczęte tak szybko, jak to możliwe, aby leczyć pacjentów hospitalizowanych z grypą, bardzo chorych na grypę, ale nie wymagających hospitalizacji, oraz tych z większym ryzykiem poważnych powikłań grypy na podstawie ich wieku lub stanu zdrowia²². Osoby z łagodną chorobą, nie narażone na większe ryzyko powikłań grypy, nie muszą być leczone lekami przeciwwirusowymi²².

Szczepienia w grupach wysokiego ryzyka

Szczepienia są szczególnie ważne dla osób narażonych na większe ryzyko poważnych powikłań grypy²⁴. Szczepionka jest szczególnie ważna dla: dorosłych w wieku 50 lat lub starszych, osób mieszkających w domach opieki i innych placówkach długoterminowej opieki, dorosłych i dzieci z przewlekłymi chorobami płuc lub serca, dorosłych i dzieci z przewlekłymi chorobami, takimi jak cukrzyca lub choroby nerek²⁴.

Szczepienia są również szczególnie ważne dla dorosłych i dzieci z zakażeniem ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV) lub tych, którzy otrzymali przeszczepy narządów lub komórek macierzystych, dzieci i nastolatków w wieku od 6 miesięcy do 18 lat, którzy przyjmują długoterminową terapię aspiryną oraz osób, które będą w ciąży podczas sezonu grypowego²⁴. Szczepienia są również zalecane dla dorosłych i dzieci, którzy mogą przenosić grypę na osoby wysokiego ryzyka, w tym pracowników opieki zdrowotnej²⁴.

Coroczne szczepienia przeciwko grypie są zalecane dla wszystkich osób w wieku 6 miesięcy i starszych²⁵. Szczepienia przeciwko grypie są bezpłatne w ramach Narodowego Programu Immunizacji dla: rdzennych mieszkańców w wieku 6 miesięcy i więcej, dzieci w wieku od 6 miesięcy do poniżej 5 lat, kobiet w ciąży na każdym etapie ciąży, osób w wieku 65 lat lub więcej²⁵.