Obciążenie zdrowotne i ekonomiczne grypy – hospitalizacje i śmiertelność

Grypa stanowi jedno z największych obciążeń dla globalnych systemów opieki zdrowotnej, powodując znaczącą zachorowalność, śmiertelność oraz zakłócenia ekonomiczne i społeczne¹. Roczne sezonowe epidemie grypy skutkują 290 000-650 000 zgonami na całym świecie, podczas gdy pandemie grypy powodowały znacznie więcej ofiar – pandemia A(H1N1) z lat 1918-1919 spowodowała 20-50 milionów zgonów¹.

Obciążenie hospitalizacyjne

Dane z różnych krajów pokazują ogromną skalę hospitalizacji związanych z grypa. W Stanach Zjednoczonych w sezonie 2019-2020 odnotowano szacunkowo 35 milionów zachorowań na grype, które skutkowały 380 000 hospitalizacji związanych z grypa². W typowym sezonie w USA ponad 200 000 osób jest hospitalizowanych z powodu powikłań sezonowej grypy³.

Sieć Nadzoru nad Hospitalizacjami z powodu Grypy (FluSurv-NET) odnotowała łącznie 39 053 potwierdzonych laboratoryjnie hospitalizacji związanych z grypa między 1 października 2024 a 26 kwietnia 2025⁴. Skumulowany wskaźnik hospitalizacji obserwowany w 17. tygodniu wynosił 127,4 na 100 000 populacji, co stanowi najwyższy skumulowany wskaźnik hospitalizacji dla wszystkich sezonów od 2010-2011⁴.

Około 30-40% osób hospitalizowanych z powodu grypy rozwija zapalenie płuc, a około 5% wszystkich przypadków ciężkiego zapalenia płuc w szpitalach jest spowodowanych grypa, która jest również najczęstszą przyczyną ostrego zespołu niewydolności oddechowej (ARDS) u dorosłych⁵.

Śmiertelność związana z grypa

Śmiertelność związana z grypa wykazuje znaczne różnice między różnymi grupami wiekowych i regionami świata. W Stanach Zjednoczonych CDC szacuje, że zgony związane z grypa wahały się od około 3000 do 49 000 rocznie między 1976 a 2006 rokiem⁶. W sezonie 2019-2020 odnotowano 20 000 zgonów związanych z grypa².

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące śmiertelności pediatrycznej. W sezonie 2024-2025 zgłoszono łącznie 216 zgonów pediatrycznych związanych z grypa do CDC, co przekracza poprzedni rekord zgłaszany dla regularnego (niepandemicznego) sezonu grypy⁴. W przeciwieństwie do zgonów dorosłych związanych z grypa, pediatryczne zgony związane z grypa podlegają obowiązkowi zgłaszania w Stanach Zjednoczonych².

Na poziomie globalnym 99% zgonów dzieci poniżej 5 roku życia z powodu dolnych zakażeń dróg oddechowych związanych z grypa występuje w krajach rozwijających się⁷. W Australii grypa powoduje średnio około 100 zgonów i 5100 hospitalizacji rocznie⁸.

Grupy wysokiego ryzyka

Hospitalizacje i zgony z powodu grypy występują głównie wśród grup wysokiego ryzyka⁷. Osoby o większym ryzyku ciężkiego przebiegu choroby lub powikłań po zakażeniu to kobiety w ciąży, dzieci poniżej 5 roku życia, osoby starsze, osoby z przewlekłymi schorzeniami oraz osoby z immunosupresyjnymi stanami/leczeniem⁷.

Sezonowa grypa zwykle wiąże się ze znaczącym wpływem na zachorowalność i śmiertelność u osób starszych i osób z podstawowymi schorzeniami⁹. Podczas rocznych epidemii zachorowalność i śmiertelność są wyższe wśród osób starszych, kobiet w ciąży i osób z chorobami współistniejącymi⁸.

Wpływ ekonomiczny i społeczny

Epidemie grypy mogą skutkować wysokimi poziomami absencji pracowników/uczniów i stratami w produktywności¹⁰. Sezonowa grypa łatwo się rozprzestrzenia, z szybką transmisją w zatłoczonych miejscach, w tym szkołach i domach opieki¹⁰.

W regionie Wschodniego Morza Śródziemnego i Północnej Afryki (EMNA) istnieją luki w regionalnych szacunkach obciążenia zdrowotnego i ekonomicznego grypy, wskaźnikach hospitalizacji i czasie trwania oraz podkreślana jest potrzeba solidnych i wysokiej jakości danych epidemiologicznych¹¹. Region ten ma wysoką częstość występowania pacjentów z chorobami przewlekłymi, co czyni populację szczególnie narażoną na powikłania sezonowej grypy¹².

Różnice regionalne w obciążeniu

Wpływ sezonowych epidemii grypy w krajach rozwijających się nie jest w pełni znany, ale badania szacują, że 99% zgonów dzieci poniżej 5 roku życia z powodu dolnych zakażeń dróg oddechowych związanych z grypa występuje w krajach rozwijających się⁷. Ta dysproporcja podkreśla globalne nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej i profilaktyki.

W Stanach Zjednoczonych CDC szacuje, że w sezonie 2024-2025 wystąpiło co najmniej 47 milionów zachorowań, 610 000 hospitalizacji i 26 000 zgonów z powodu grypy¹³. Te liczby ilustrują ogromną skalę wpływu grypy na system opieki zdrowotnej w jednym kraju.

Trendy historyczne i współczesne wyzwania

Pandemia grypy hiszpańskiej z 1918 roku spowodowała 500 000-700 000 zgonów w Stanach Zjednoczonych – prawie 200 000 z nich w samym październiku 1918 roku – oraz szacunkowo 30-40 milionów zgonów na całym świecie, głównie wśród osób w wieku 15-35 lat². Mikroskopijny zabójca okrążył cały glob w cztery miesiące, zabierając życie ponad 21 milionów ludzi¹⁴.

Pandemia COVID-19 znacząco wpłynęła na epidemiologię grypy. W czasie pisania raportu odnotowano zmniejszone poziomy grypy globalnie w porównaniu z poprzednimi latami, prawdopodobnie w wyniku niefarmakologicznych interwencji (dystansowanie społeczne, higiena rąk) wdrożonych w celu zmniejszenia transmisji SARS-CoV-2¹⁵.

Jednakże aktywność grypy zaczęła się odzyskiwać w 2021 roku. W kontynentalnych Chinach aktywność grypy odzyskała się w 2021 roku w porównaniu z 2020 rokiem i nasiliła się podczas tradycyjnego zimowego sezonu grypy¹⁶. Świat musi być w pełni przygotowany na współwystępowanie epidemii grypy i SARS-CoV-2 globalnie¹⁷.