Objawy zespołu Guillaina-Barrégo – jak rozpoznać pierwsze oznaki GBS

Zespół Guillaina-Barrégo (GBS) to rzadka, ale poważna choroba autoimmunologiczna, która atakuje obwodowy układ nerwowy. Charakterystyczne dla tej choroby jest to, że objawy rozwijają się w sposób typowy – zazwyczaj zaczynają się od stóp i nóg, a następnie rozprzestrzeniają się w górę ciała, obejmując ręce, ramiona, a w ciężkich przypadkach również mięśnie twarzy i oddechowe¹.

Wczesne rozpoznanie objawów GBS ma kluczowe znaczenie, ponieważ choroba może postępować bardzo szybko – od pierwszych objawów do ciężkiego porażenia może minąć zaledwie kilka godzin lub dni². U większości pacjentów największa słabość występuje w ciągu pierwszych dwóch tygodni od pojawienia się objawów¹.

Pierwsze objawy zespołu Guillaina-Barrégo

Najwcześniejszymi objawami GBS są zazwyczaj zaburzenia czucia i słabość mięśniowa. Pacjenci często opisują pierwsze symptomy jako mrowienie, drętwienie lub uczucie „mrowek” w stopach i dłoniach³. Te nieprzyjemne sensacje mogą przypominać uczucie kłucia szpilkami lub igłami w palcach u stóp i rąk⁴.

Słabość mięśniowa zwykle zaczyna się w nogach, co sprawia, że pacjenci mają trudności z chodzeniem, wspinaniem się po schodach czy utrzymaniem równowagi⁴. Charakterystyczne jest to, że objawy dotykają obu stron ciała jednocześnie i w podobnym stopniu⁵. Niektórzy pacjenci mogą również odczuwać głębokie, rozlane bóle mięśniowe, szczególnie w plecach i nogach².

Postępowanie objawów GBS

Zespół Guillaina-Barrégo charakteryzuje się specyficznym przebiegiem, który można podzielić na kilka faz. Objawy zazwyczaj nasilają się przez pierwsze 2-4 tygodnie, osiągając szczyt nasilenia, po czym następuje faza plateau, a następnie stopniowa poprawa⁶. U około 90% pacjentów największa słabość występuje do trzeciego tygodnia choroby².

Wraz z postępem choroby słabość i zaburzenia czucia mogą rozprzestrzeniać się na górne części ciała. Pacjenci mogą doświadczać trudności z poruszaniem ramionami, problemów z mimiką twarzy, a także zaburzeń mowy i połykania⁷. W niektórych przypadkach mogą wystąpić również problemy ze wzrokiem, w tym podwójne widzenie czy trudności z poruszaniem gałkami ocznymi⁷.

Objawy zagrażające życiu

Najpoważniejszym powikłaniem GBS jest zajęcie mięśni oddechowych, co może prowadzić do niewydolności oddechowej. Około jedna trzecia pacjentów z GBS wymaga wspomagania oddychania za pomocą respiratora⁸. Objawy, które wymagają natychmiastowej pomocy medycznej, to trudności z oddychaniem, niemożność wzięcia głębokiego oddechu oraz problemy z połykaniem⁹.

GBS może również wpływać na autonomiczny układ nerwowy, powodując zaburzenia rytmu serca, wahania ciśnienia krwi oraz problemy z kontrolą funkcji pęcherza moczowego i jelit¹⁰. Te objawy występują u około dwóch trzecich pacjentów z GBS, chociaż ich nasilenie może być różne¹⁰.

Różne postacie objawów GBS

Chociaż klasyczny obraz GBS charakteryzuje się wstępującym porażeniem zaczynającym się od nóg, istnieje kilka wariantów choroby z różnymi obrazami objawowymi. Niektórzy pacjenci mogą doświadczać pierwszych objawów w rękach lub twarzy, a słabość może następnie rozprzestrzeniać się w dół ciała¹¹. W rzadkich przypadkach objawy mogą być ograniczone tylko do nóg i nie rozprzestrzeniać się dalej¹².

Ważne jest również to, że nasilenie objawów może być bardzo różne – od łagodnej słabości trwającej tylko kilka tygodni po ciężkie porażenie wymagające długotrwałej hospitalizacji i rehabilitacji¹³. Niektórzy pacjenci mogą rozwijać jedynie łagodne objawy, podczas gdy inni mogą doświadczyć niemal całkowitego porażenia¹⁴.

Szczegółowy opis różnych typów objawów neurologicznych oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie można znaleźć w dalszych częściach tego opisu Zobacz więcej: Objawy neurologiczne GBS - szczegółowy przegląd symptomów nerwowych. Informacje o objawach zagrażających życiu i wymagających natychmiastowej interwencji medycznej zostały opisane osobno Zobacz więcej: Objawy zagrażające życiu w GBS - kiedy potrzebna jest natychmiastowa pomoc.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Wczesne rozpoznanie objawów GBS ma fundamentalne znaczenie dla rokowania pacjenta. Ponieważ choroba może postępować bardzo szybko, czasami w ciągu zaledwie kilku godzin, każda zwłoka w diagnostyce i leczeniu może mieć poważne konsekwencje¹⁵. Pacjenci, którzy otrzymują leczenie wcześnie, mają zazwyczaj lepsze rokowanie i szybszą regenerację¹⁶.

Kluczowe jest zrozumienie, że GBS nie jest chorobą, która „mija sama” – wymaga specjalistycznego leczenia szpitalnego i monitorowania, szczególnie funkcji oddechowych i sercowo-naczyniowych⁴. Większość pacjentów wymaga hospitalizacji, a w ciężkich przypadkach leczenia na oddziale intensywnej terapii¹.