Metody laboratoryjne w diagnostyce lambliozą – przegląd technik

Laboratoryjna diagnostyka lambliozą opiera się na kilku różnych metodach, które można stosować pojedynczo lub w kombinacji¹. Wybór odpowiedniej metody zależy od dostępności sprzętu laboratoryjnego, kosztów oraz wymagań diagnostycznych w danej sytuacji klinicznej.

Mikroskopia – metoda klasyczna

Mikroskopowa identyfikacja Giardia w próbkach kału jest uważana za złoty standard diagnostyki lambliozą². Czułość technik mikroskopowych zależy od stosowania metod bezpośrednich lub koncentracyjnych, liczby badanych próbek kału oraz zatrudnienia profesjonalnie przeszkolonych osób². Rozpoznanie lambliozą w większości przypadków jest głównie potwierdzane przez badanie stolca².

Koncentracja kału jest zalecaną i rutynową procedurą, która pozwala na wykrycie małej liczby cyst Giardia, które mogą zostać pominięte przy używaniu bezpośrednich rozmywów na świeżo². Porównanie rozmywów na świeżo i techniki koncentracji formaliną i eterem w diagnostyce pasożytów jelitowych wykazało, że technika koncentracji formaliną i eterem wykryła 65,26% dodatnich próbek dla jednego lub więcej pasożytów jelitowych, podczas gdy bezpośredni rozmyw na świeżo miał tylko 34,74% czułości².

Badanie stolca może być wykonane na świeżych próbkach lub po utrwaleniu alkoholem poliwinylowym lub 10% formaliną z odpowiednim barwieniem³. Idealnie powinno się zbadać trzy próbki z różnych dni z powodu potencjalnych różnic w wydalaniu cyst z kałem³. G. intestinalis jest identyfikowana u 50-70% pacjentów po pojedynczym badaniu stolca i u ponad 90% po trzech badaniach stolca³.

Testy immunoenzymatyczne

Immunodiagnostyczne testy dla diagnostyki Giardia obejmują techniki immunoenzymatyczne, takie jak ELISA do wykrywania przeciwciał oraz metody zależne od wykrywania antygenów Giardia intestinalis w ludzkich próbkach kału⁴. Ogólny wniosek z badań, z pewnymi wyjątkami, jest taki, że immunoenzymy są bardziej czułe niż badanie mikroskopowe kału lub tak samo czułe⁴.

Jednym z najlepszych antygenów, jakie kiedykolwiek użyto, jest antygen kału Giardia o względnej masie molekularnej 65 kDa (GSA65), który występuje zarówno w trofozoitach, jak i cystach⁴. Zgłaszana czułość Elisa-GSA65 dla pojedynczej próbki waha się między 95 a 100% przy 100% swoistości⁴. Testy antygenowe enzymy immunoenzymatycznej są również dostępne i mają czułość 88-98% oraz swoistość 87-100%⁵.

Testy wykorzystujące enzymy immunoenzymatyczne (ELISA) lub metody bezpośredniej immunofluorescencji do wykrywania antygenu w stolcu są bardziej czułe niż bezpośrednia mikroskopia, ponieważ cysty lub trofozoity Giardia nie są stale widoczne w stolcu zakażonych osób⁶. Jeśli wyniki trzech testów OP są ujemne, a lamblioza jest nadal podejrzewana, test antygenowy kału metodą enzymy immunoenzymatycznej (ELISA) może być pomocny⁵.

Bezpośrednia immunofluorescencja

Mikroskopia z bezpośrednim testowaniem przeciwciał fluorescencyjnych (DFA) jest złotym standardem diagnostyki lambliozą⁷⁸. Kilka testów do wykrywania antygenu Giardia w stolcu jest dostępnych komercyjnie i wykorzystuje test immunofluorescencyjny (IFA) lub test enzymy immunoenzymatycznej przeciwko antygenom cyst lub trofozoitów⁹.

Pozytywny wynik bezpośredniej immunofluorescencji jest łatwy do interpretacji, ponieważ organizm fluoryzuje (świeci) pod mikroskopem i można potwierdzić morfologię¹⁰. Testy immunofluorescencyjne wymagają mikroskopu fluorescencyjnego i są dostępne w laboratoriach diagnostycznych¹¹.

Techniki molekularne

Diagnostyka molekularna lambliozą nie jest stosowana w rutynowych laboratoriach medycznych⁴. Real-time PCR okazał się bardziej czuły i korzystny niż Elisa i mikroskopia kału w diagnostyce zakażenia G. intestinalis¹². Techniki łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) mogą wykryć Giardia w próbkach stolca przy stężeniach pasożytów tak niskich jak 10 pasożytów na 100 μl⁹.

Testy molekularne na DNA pasożytów w stolcu są dostępne¹³. Techniki oparte na PCR nie tylko mają doskonałą czułość i swoistość, ale także umożliwiają identyfikację zespołu Giardia, ale tylko nieliczne laboratoria diagnostyczne są dobrze przygotowane do przeprowadzenia tych metod¹⁴. Spójność PCR może się różnić w zależności od laboratorium przeprowadzającego test, możliwe są wyniki fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne, dlatego testowanie PCR nie powinno być stosowane jako jedyna metoda testowa¹⁰.

Porównanie metod diagnostycznych

Większość opublikowanych prac dotyczących diagnostyki lambliozą skupia się na mikroskopii, następnie PCR, a potem ELISA¹⁵. Ta hierarchia jest wewnętrznie związana z aspektem ekonomicznym – mikroskopowe badanie próbek stolca wyróżnia się jako najbardziej opłacalna metoda, nie wymagając wielkoskalowego sprzętu, takiego jak czytnik płytek ELISA czy termocykler PCR¹⁵.

Na podstawie wyników przedstawionych w badaniach zaleca się przyjęcie mikroskopowych metod koncentracyjnych jako podstawowej modalności w warunkach klinicznych ze względu na ich liczne zalety¹⁶. W przypadkach, gdy utrzymuje się ujemny wynik przy wskazujących objawach, wskazane jest wdrożenie metody ELISA ze względu na jej zwiększoną czułość¹⁶. Wykorzystanie PCR byłoby bardziej rozsądne w charakteryzowaniu opornych gatunków i szczepów, chociaż jest ograniczone wysokimi kosztami¹⁶.