Wczesne objawy demencji – jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby

Wczesne stadium demencji charakteryzuje się subtelnymi zmianami, które mogą być trudne do zauważenia i często są błędnie interpretowane jako naturalne skutki starzenia¹. W tym okresie osoby z demencją często mogą nadal funkcjonować niezależnie, wykonując większość codziennych czynności bez większych trudności². Jednak mogą również doświadczać luk w pamięci, które wpływają na codzienne życie, takich jak zapominanie słów lub miejsc, w których znajdują się rzeczy².

Charakterystyczne problemy z pamięcią

Jednym z najczęstszych wczesnych objawów demencji jest zapominalność dotycząca niedawno poznanych informacji³. Osoby w początkowym stadium choroby mogą zapominać ważne daty lub wydarzenia, wielokrotnie zadawać te same pytania i coraz częściej polegać na pomocach pamięciowych, takich jak notatki przypominające lub urządzenia elektroniczne, lub na członkach rodziny w sprawach, które wcześniej załatwiały samodzielnie³.

Utrata pamięci, szczególnie pamięci krótkotrwałej, jest najczęstszym wczesnym objawem demencji⁴. Osoby z demencją często mają trudności z zapamiętywaniem rzeczy, które wydarzyły się niedawno⁴. Mogą zapomnieć proste słowa lub zastąpić je niezwykłymi słowami, co sprawia, że mowa lub pisanie stają się trudne do zrozumienia⁵. Osoby z demencją mogą umieszczać rzeczy w nietypowych miejscach, takich jak żelazko w lodówce lub zegarek w cukiernicy⁵.

Trudności poznawcze i wykonawcze

Osoby żyjące ze zmianami pamięci spowodowanymi demencją mogą doświadczać zmian w zdolności opracowywania i realizacji planu lub pracy z liczbami³. Mogą mieć trudności z podążaniem za znanym przepisem lub prowadzeniem miesięcznych rachunków³. Mogą mieć trudności z koncentracją i potrzebować znacznie więcej czasu na wykonanie rzeczy niż wcześniej³.

Osoby żyjące ze zmianami pamięci spowodowanymi demencją często mają trudności z wykonywaniem codziennych zadań⁶. Czasami mogą mieć trudności z prowadzeniem samochodu do znanego miejsca, organizowaniem listy zakupów lub pamiętaniem zasad ulubionej gry⁶. Osoby z demencją często mają trudności z wykonywaniem codziennych zadań, które są tak znajome, że zazwyczaj wykonujemy je bez myślenia⁴.

Problemy z orientacją czasową i przestrzenną

Osoby żyjące z demencją mogą tracić orientację w datach, porach roku i upływie czasu⁶. Mogą mieć trudności ze zrozumieniem czegoś, jeśli nie dzieje się to natychmiast⁶. Czasami mogą zapomnieć, gdzie są lub jak się tam dostały⁶. Osoby z demencją mogą zgubić się w znanych miejscach, takich jak ulica, przy której mieszkają, zapomnieć, gdzie są lub jak się tam dostały, i nie wiedzieć, jak wrócić do domu⁵.

Utrata orientacji w czasie może obejmować zapomnienie, jaki jest dzień tygodnia, miesiąc lub rok. Osoby z demencją mogą również mieć problemy z oceną upływu czasu – mogą myśleć, że coś, co wydarzyło się wczoraj, miało miejsce wiele lat temu, lub odwrotnie⁷. Problemy z orientacją przestrzenną mogą objawiać się jako trudności z nawigacją nawet w dobrze znanych miejscach.

Zmiany w komunikacji i języku

Osoby żyjące z demencją mogą mieć trudności z podążaniem za rozmową lub dołączaniem do niej⁶. Mogą zatrzymać się w środku rozmowy i nie mieć pojęcia, jak kontynuować, lub mogą się powtarzać⁶. Mogą mieć problemy ze słownictwem, mieć trudności z nazwaniem znanego przedmiotu lub użyć niewłaściwej nazwy (na przykład nazywać „zegarek” „zegarem ręcznym”)⁶.

Możesz zauważyć, że osoba ma trudności z podążaniem za rozmową lub że nie może znaleźć właściwych słów⁷. Czasami osoba może użyć powiązanego słowa, które nie jest całkiem właściwe, jak „sweter” zamiast „kurtka”. To nazywa się afazją⁷. Może to również wpływać na nazwy, nawet osób, które dobrze znają⁷.

Problemy wzrokowe i przestrzenne

Niektóre osoby żyjące z demencją mogą doświadczać zmian wzroku⁶. Może to prowadzić do trudności z równowagą lub problemów z czytaniem⁶. Mogą również mieć problemy z oceną odległości i określaniem koloru lub kontrastu, co powoduje problemy z prowadzeniem samochodu⁶.

Osoby z demencją mogą mieć trudności z czytaniem, oceną odległości, widzeniem obiektów w trzech wymiarach oraz określaniem koloru lub kontrastu⁸. Niektóre rzadsze demencje, takie jak atrofia korowa tylna, mogą uszkodzić część mózgu odpowiedzialną za rozumienie obrazów, które widzimy⁹. Może to powodować utratę wzroku, nawet jeśli oko samo w sobie wydaje się zdrowe⁹.

Zmiany nastroju i osobowości

Osoby żyjące z demencją mogą doświadczać zmian nastroju i osobowości¹⁰. Mogą stać się zdezorientowane, podejrzliwe, przygnębione, przestraszone lub niespokojne¹⁰. Mogą łatwo się denerwować w domu, z przyjaciółmi lub gdy znajdują się poza swoją strefą komfortu¹⁰. Demencja może powodować, że ktoś staje się niezwykle emocjonalny i doświadcza szybkich zmian nastroju lub podrażnienia bez widocznego powodu⁵.

Nasze płaty czołowe kontrolują takie rzeczy jak nasza zdolność do skupienia się, kontrola impulsów i emocje, więc gdy komórki w tym obszarze są uszkodzone, może to powodować zmiany w czyjejś osobowości⁹. Osoby w tym stadium mogą również stać się poirytowane, niespokojne lub sfrustrowane swoimi zmieniającymi się zdolnościami¹¹.

Wycofywanie się z aktywności

Osoba żyjąca z demencją może doświadczać zmian w zdolności prowadzenia lub podążania za rozmową¹⁰. W rezultacie mogą wycofywać się z hobby, aktywności społecznych lub innych zajęć¹⁰. Mogą mieć trudności z nadążaniem za ulubionym zespołem lub aktywnością¹⁰. Osoba z demencją może stać się bardzo pasywna, siedząc przed telewizorem przez godziny, śpiąc więcej niż zwykle lub wydając się, że traci zainteresowanie hobby⁸.

Problemy z ocenami i decyzjami

Osoby żyjące z demencją mogą doświadczać zmian w ocenie lub podejmowaniu decyzji¹⁰. Na przykład mogą wykazywać słabą ocenę w sprawach związanych z pieniędzmi lub zwracać mniejszą uwagę na pielęgnację lub utrzymywanie czystości¹⁰. Osoba z demencją może mieć trudności z podejmowaniem decyzji, rozwiązywaniem problemów lub nadążaniem za opłacaniem rachunków⁵.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Jeśli zauważysz jeden lub więcej znaków u siebie lub innej osoby, może być trudno wiedzieć, co robić¹². To naturalne, że czujesz się niepewnie lub nerwowo, omawiając te zmiany z innymi¹². Jeśli zauważysz którykolwiek z 10 ostrzegawczych znaków u siebie lub kogoś, kogo znasz, nie ignoruj ich – umów się na wizytę z lekarzem¹².

Dzięki wczesnemu wykryciu możesz poznać metody leczenia, które mogą przynieść ulgę w objawach i pomóc ci utrzymać poziom niezależności przez dłuższy czas¹². Prawidłowa diagnoza demencji na wczesnym etapie jest ważna dla wczesnego leczenia, wsparcia i planowania przyszłości¹³.