Bruceloza w krajach rozwijających się – wyzwania epidemiologiczne

Bruceloza w krajach rozwijających się stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego wśród chorób odzwierzęcych. Mimo że choroba jest szeroko rozprzestrzeniona na wszystkich kontynentach, to właśnie w regionach o ograniczonych zasobach ekonomicznych i słabej infrastrukturze zdrowotnej obserwuje się najwyższe wskaźniki zachorowań i największe wyzwania w kontroli epidemiologicznej.

Sytuacja epidemiologiczna w różnych regionach

W krajach rozwijających się częstość występowania brucelozy jest znacznie wyższa niż w krajach rozwiniętych. Wskaźniki zachorowań wahają się od 1,2 do 70 przypadków na 100 000 ludzi, a w niektórych regionach mogą przekraczać nawet 200 przypadków na 100 000 populacji¹². W bardzo ubogich krajach afrykańskich, gdzie bruceloza jest endemiczna, kontrola poprzez ubój zwierząt jest słabą opcją ze względu na kruchy charakter zaopatrzenia w żywność¹.

Kraje o niskich i średnich dochodach w Azji (w tym Pakistan), na Bliskim Wschodzie, w regionie śródziemnomorskim, Ameryce Środkowej i Południowej oraz w Afryce są uznawane za endemiczne dla brucelozy³. Mimo że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt (WOAH) opracowały zalecenia dotyczące eradykacji brucelozy, nadal jest ona uważana za poważne zagrożenie zdrowotne w krajach rozwijających się, ponieważ środki kontroli są kosztowne, pracochłonne i czasochłonne⁴.

Przykłady konkretnych regionów

Etiopia i region Afryki Wschodniej

W Etiopii bruceloza jest rozpowszechniona wśród ludzi i zwierząt ze zmienną zgłaszaną częstością występowania w zależności od obszaru geograficznego, praktyk hodowlanych i gatunków zwierząt⁵. Badania w regionach pasterskich Afar i Somali wykazały częstość występowania u zwierząt gospodarskich na poziomie 9,0% w Afar i 8,6% w regionie somalijskim, podczas gdy u ludzi była znacznie wyższa – 48,3% w Afar i 34,9% w regionie somalijskim⁵.

Obciążenie ludzkiej brucelozy jest prawdopodobnie wyższe w tych społecznościach pasterskich, które mają kulturowy zwyczaj spożywania surowych produktów zwierzęcych, mają codziennie kontakt fizyczny ze swoim inwentarzem żywym i często mają słaby dostęp do usług zdrowotnych⁶. W Etiopii bruceloza jest wyższa w systemach pasterskich i mieszanych hodowli bydła, gdzie ludzie żyją blisko z bydłem i dlatego są bardziej narażeni na organizmy Brucella⁷.

Chiny – rosnący problem

W Chinach bruceloza stanowi znaczące zagrożenie dla zdrowia publicznego. Mimo że seropozytywność brucelozy u zwierząt stale spadała od poważnego poziomu epidemicznego w latach 50. do niskiego poziomu endemicznego do 1989 roku, choroba pojawiła się ponownie w 2000 roku⁸. Następnie nastąpił trwały wzrost częstości wybuchów i liczby zgłoszonych przypadków od 2006 do 2021 roku, przy czym ponad 98% zgłoszonych przypadków występuje u owiec i bydła⁸.

W regionach północnych Chin 93,67% przypadków (503 727 z 537 797) wystąpiło w latach 2006-2021, podczas gdy w regionach południowych odnotowano 6,34% przypadków⁸. Mongolia Wewnętrzna odpowiada za 40-50% nowo potwierdzonych przypadków ludzkiej brucelozy rocznie, plasując się wśród najwyższych w Chinach⁹.

Bliski Wschód i Arabia Saudyjska

Bruceloza jest najważniejszą chorobą odzwierzęcą w Królestwie Arabii Saudyjskiej¹⁰. Od rozpoczęcia nadzoru w 1986 roku Arabia Saudyjska obserwowała wzrost zgłaszanych przypadków ludzkiej brucelozy, który osiągnął szczyt w 1990 roku, a następnie zgłaszane przypadki stopniowo spadały do 6985 w 1993 roku¹⁰.

Pacjenci z brucelozą znajdują się w całej Arabii Saudyjskiej, z wskaźnikami zachorowań powyżej 100 na 100 000 rocznie w regionach Bisha, Al-Jouf, Hafr al-Batin, Al-Baha i Qassim, a najniższymi w regionach wzdłuż Morza Czerwonego i Zatoki Perskiej¹⁰.

Wyzwania w systemach nadzoru

Jednym z największych problemów w krajach rozwijających się jest brak skutecznych systemów nadzoru epidemiologicznego. W wielu krajach rozwijających się i rozwiniętych brakuje nadzoru nad populacjami zwierząt¹¹. Brak wiarygodnych i odpowiednich danych wysokiej jakości doprowadził do zaniedbania i niskiej priorytetyzacji choroby wśród krajów rozwijających się¹².

Niedostępność solidnych danych wysokiej jakości w krajach rozwijających się jest związana ze słabymi wynikami systemów nadzoru, niedoszacowaniem przypadków i słabym zarządzaniem danymi przez pracowników zdrowia terenowego¹³. W Kenii, mimo że bruceloza została uznana za chorobę podlegającą zgłoszeniu od 2011 roku i przeszkolono personel terenowy w zakresie zarządzania danymi i sprawozdawczości, wykorzystanie danych było bardzo niskie – tylko jedna piąta badanej populacji (24%) wykorzystywała zebrane dane w swojej codziennej pracy¹².

Czynniki ryzyka specyficzne dla krajów rozwijających się

W krajach rozwijających się występuje szereg czynników ryzyka, które przyczyniają się do wysokiej częstości występowania brucelozy. Badania wykazują, że główne czynniki ryzyka obejmują spożywanie surowego mleka i kontakt z materiałami poronieniowymi zwierząt¹⁴.

W społecznościach pasterskich, takich jak te w Etiopii, 86% respondentów nie było świadomych odzwierzęcej natury brucelozy, 74,63% pomagało krowom podczas porodu bez sprzętu ochronnego, a 64% spożywało surowe mięso¹⁵. Badania podkreślają brak świadomości wśród drobnych hodowców i urzędników weterynaryjnych na temat choroby i jej zapobiegania¹⁶.

Problemy ekonomiczne i społeczne

Kraje rozwijające się pozostają w tyle we wdrażaniu strategii eradykacji przeciwko brucelozie⁴. Odpowiednie leczenie i zapobieganie tej chorobie są niezbędne, aby uniknąć strat ekonomicznych w sektorze hodowlanym⁴. W krajach takich jak Etiopia bruceloza powoduje ogromne straty finansowe i jest problemem zdrowia publicznego, w tym Etiopii⁷.

Najwyższa seropozytywność Brucella (50%) została odnotowana w strefie Borena w Etiopii¹⁷. Bruceloza jest głównym problemem poprawy mleczarstwa, problemem zdrowia publicznego i ekonomicznie ważną chorobą w Etiopii¹⁷.

Potrzeba kompleksowego podejścia

Obecna sytuacja wymaga również wzmocnienia współpracy interdyscyplinarnej między weterynarzami i lekarzami w perspektywie One Health, aby zapewnić i wzmocnić systemy opieki zdrowotnej dla ludzi i zwierząt w regionie⁴. Skuteczna kontrola brucelozy zależy od świadomości publicznej i strategicznych interwencji¹⁶.

W krajach, gdzie eradykacja u zwierząt poprzez szczepienia lub eliminację zakażonych zwierząt nie jest wykonalna, zapobieganie zakażeniu u ludzi opiera się przede wszystkim na podnoszeniu świadomości, środkach bezpieczeństwa żywności, higienie zawodowej i bezpieczeństwie laboratoryjnym¹⁸. Kompleksowe zrozumienie epidemiologii, biologii molekularnej i czynników ryzyka jest niezbędne do informowania o skutecznych strategiach kontroli i zapobiegania¹⁶.