Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneAspergilloza stanowi jeden z najważniejszych problemów epidemiologicznych wśród inwazyjnych infekcji grzybiczych, szczególnie w populacji pacjentów z obniżoną odpornością. Szacuje się, że choroba ta dotyka ponad 14 milionów osób na całym świecie, przy czym różne formy aspergillosis wykazują zróżnicowane wzorce występowania1. Inwazyjne postacie choroby, będące najgroźniejszymi formami infekcji, dotykają około 300 tysięcy osób rocznie, podczas gdy łagodniejsze, alergiczne formy są znacznie częstsze1.
Epidemiologia aspergillosis charakteryzuje się wyraźnymi różnicami regionalnymi i demograficznymi. W Stanach Zjednoczonych aspergilloza nie jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania, co znacznie utrudnia określenie dokładnej liczby przypadków2. Pierwsze populacyjne szacunki częstości występowania inwazyjnej aspergillosis uzyskane z nadzoru laboratoryjnego prowadzonego w rejonie San Francisco Bay w latach 1992-1993 wskazywały na roczną częstość 1-2 przypadków aspergillosis na 100 tysięcy populacji2.
Globalne trendy i wzorce występowania
Częstość występowania aspergillosis wykazuje tendencję wzrostową w krajach rozwiniętych, co związane jest z postępami w medycynie transplantacyjnej i onkologicznej. Rocznie na świecie występuje około 250 tysięcy przypadków inwazyjnej aspergillosis3. W hospitalizowanych pacjentach odnotowano wzrost częstości występowania inwazyjnej aspergillosis o 44% między 2004 a 2013 rokiem3. Ten wzrastający trend odzwierciedla zwiększającą się liczbę pacjentów poddawanych intensywnym terapiom immunosupresyjnym oraz rosnącą liczbę przeszczepów narządów.
Różnice geograficzne w występowaniu aspergillosis są również związane z warunkami klimatycznymi i środowiskowymi. Na przykład, Aspergillus flavus, drugi najczęstszy czynnik etiologiczny inwazyjnej aspergillosis po A. fumigatus, dominuje w regionach o gorącym i suchym klimacie4. Infekcje wywołane przez A. flavus są szczególnie rozpowszechnione w Azji, na Bliskim Wschodzie i w Afryce, prawdopodobnie ze względu na lepszą zdolność tego gatunku do przetrwania w gorących i suchych warunkach klimatycznych w porównaniu z innymi gatunkami Aspergillus4.
Epidemiologia w populacjach wysokiego ryzyka
Inwazyjne formy aspergillosis dotykają przede wszystkim pacjentów z ciężkim niedoborem odporności. Wśród biorców przeszczepów komórek macierzystych inwazyjne aspergillosis stanowi najczęstszy typ infekcji grzybiczej, występując u 5-10% pacjentów5. U biorców przeszczepów narządów litych jest to drugi najczęstszy typ infekcji grzybiczej, dotykający 5-25% pacjentów5. Szczegółowe dane epidemiologiczne dla różnych grup ryzyka zostały omówione w kontekście czynników ryzyka Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i grupy wysokiego ryzyka aspergillosis.
Prospektywne badania nadzorcze przeprowadzone wśród biorców przeszczepów w latach 2001-2006 wykazały, że inwazyjne aspergillosis było najczęstszym typem infekcji grzybiczej wśród biorców przeszczepów komórek macierzystych i drugim najczęstszym wśród biorców przeszczepów narządów litych2. Te dane podkreślają szczególne znaczenie aspergillosis w populacji pacjentów po przeszczepach, gdzie stanowi ona główną przyczynę zachorowalności i śmiertelności.
Formy alergiczne i przewlekłe
Łagodniejsze, alergiczne formy aspergillosis są znacznie częstsze niż inwazyjne postacie infekcji2. Alergiczna bronchopneumopatia aspergillowa (ABPA) szacunkowo dotyka około 5 milionów przypadków rocznie na całym świecie5. Częstość występowania ABPA wśród osób z astmą wynosi 0,25-0,8%, podczas gdy u pacjentów z mukowiscydozą sięga około 7%6.
Przewlekła aspergilloza płucna (CPA) stanowi kolejną znaczącą formę choroby, szczególnie u pacjentów z podstawowymi chorobami płuc. Pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, gruźlicą, astmą, rakiem płuc i sarkoidozą są narażeni na rozwój przewlekłej formy aspergillosis3. Szczegółowe informacje na temat epidemiologii różnych form aspergillosis zostały przedstawione w osobnej analizie Zobacz więcej: Różnice epidemiologiczne między formami aspergillosis.
Aspergilloza w oddziałach intensywnej terapii
W ostatnich latach odnotowano wzrost częstości występowania inwazyjnej aspergillosis w oddziałach intensywnej terapii (OIT). Częstość występowania inwazyjnej aspergillosis płucnej w OIT waha się od 0,3% do 5,8%, przy ogólnej śmiertelności przekraczającej 80%7. Co istotne, klasyczny czynnik ryzyka w postaci neutropenii obserwowano jedynie u 10-15% pacjentów OIT, podczas gdy u pozostałych pacjentów bez neutropenii w ostatnich latach rozpoznano inne czynniki ryzyka7.
Badania wykazują, że wśród pacjentów COVID-19 przebywających w OIT częstość występowania inwazyjnej aspergillosis może sięgać ponad 30% w niektórych ośrodkach8. W jednym z badań obserwacyjnych przeprowadzonym w szpitalu uniwersyteckim w Wiedniu, 9,9% wszystkich pacjentów z COVID-19 przyjętych do OIT rozwinęło inwazyjną aspergillosis9.
Aspergilloza szpitalna i ogniska epidemiczne
Większość przypadków aspergillosis ma charakter sporadyczny i nie stanowi części ognisk epidemicznych. Ogniska inwazyjnej aspergillosis często występują w związku z budową lub remontem szpitali, co może zwiększyć ilość Aspergillus unoszącego się w powietrzu10. Ogniska mogą również wynikać z użycia skażonych urządzeń medycznych10. Infekcje szpitalne wywołane przez Aspergillus były zgłaszane z pryszniców szpitalnych i placówek opieki zdrowotnej poddawanych budowie3.
W systematycznym przeglądzie badań autopsyjnych z oddziałów intensywnej terapii, aspergilloza była jedną z czterech najczęstszych diagnoz, które prawdopodobnie prowadziły do śmierci10. Te dane podkreślają znaczenie aspergillosis jako przyczyny śmiertelności w populacji krytycznie chorych pacjentów.
Przyszłe trendy epidemiologiczne
Epidemiologia aspergillosis prawdopodobnie będzie się zmieniać w nadchodzących latach pod wpływem kilku czynników. Zmiany klimatyczne mogą prowadzić do ekspansji zasięgu występowania niektórych gatunków Aspergillus. Badania wskazują, że rozkład A. flavus może zwiększyć się o 16%, potencjalnie narażając dodatkowy milion osób w Europie na jego działanie11. Jeszcze bardziej niepokojąca jest prognozowana 77,5% ekspansja A. fumigatus, która może narazić na ryzyko kolejne dziewięć milionów osób11.
Wraz z postępami w terapiach immunosupresyjnych i wyższymi wskaźnikami przeszczepów, częstość występowania i wykrywania aspergillosis rośnie w krajach rozwiniętych5. Dodatkowo, rosnący problem oporności na leki przeciwgrzybicze, szczególnie na azole, może znacząco wpłynąć na epidemiologię i wyniki leczenia aspergillosis w przyszłości.
