Bezpieczeństwo stosowania leków u pacjentów pediatrycznych

Dzieci nie są “małymi dorosłymi”, dlatego ich organizm może inaczej reagować na leki. Różnice dotyczą nie tylko masy ciała, ale także sposobu, w jaki lek jest wchłaniany, przetwarzany i wydalany z organizmu. W przypadku pankreatyny, czyli mieszaniny enzymów trzustkowych pochodzenia zwierzęcego, te różnice są szczególnie istotne, ponieważ leczenie niewydolności trzustki u dzieci, zwłaszcza z mukowiscydozą, wymaga precyzyjnego dostosowania dawek i uważnej obserwacji stanu zdrowia12.

Zakres stosowania pankreatyny u dzieci

Pankreatyna jest stosowana w leczeniu zaburzeń trawienia wywołanych niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Najczęściej wskazania obejmują mukowiscydozę, przewlekłe zapalenie trzustki, stany po resekcji trzustki lub żołądka, a także niektóre rzadkie zespoły, jak zespół Shwachmana-Diamonda123. W większości dokumentacji wskazano, że pankreatyna jest dopuszczona do stosowania u dzieci, jednak szczegółowe zalecenia dotyczą wieku, masy ciała i przyczyny niewydolności trzustki.

  • Pankreatyna jest wskazana u dzieci z mukowiscydozą oraz innymi schorzeniami prowadzącymi do niewydolności trzustki13.
  • Niektóre preparaty są przeznaczone także dla młodzieży12.
  • W ChPL nie określono dolnej granicy wieku, jednak zawsze należy kierować się wskazaniami lekarza oraz indywidualną oceną przypadku12.

Dawkowanie pankreatyny u dzieci

Dawkowanie pankreatyny u dzieci zależy od wieku, masy ciała oraz ciężkości schorzenia. Najczęściej podawana jest w formie kapsułek dojelitowych, które można otworzyć i podać z niewielką ilością pokarmu, jeśli dziecko nie jest w stanie połknąć kapsułki w całości45. W dokumentacji podkreślono, że w przypadku mukowiscydozy oraz przyjmowania dużych dawek, należy zachować szczególną ostrożność.

  • Dawka pankreatyny powinna być ustalana indywidualnie, w zależności od potrzeb dziecka oraz odpowiedzi organizmu na leczenie1.
  • Niektóre preparaty ostrzegają przed przekraczaniem dawki 10 000 jednostek lipazy na kilogram masy ciała na dobę – dotyczy to zwłaszcza dzieci z mukowiscydozą, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia zwężenia jelit (tzw. kolonopatia włókniejąca)67.
  • W przypadku pojawienia się nowych lub nasilonych objawów ze strony jamy brzusznej, należy skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć powikłania8.
  • Kapsułki należy połykać w całości, aby zapobiec podrażnieniu jamy ustnej przez aktywne enzymy910.
Ważne: U dzieci przyjmujących wysokie dawki pankreatyny (powyżej 10 000 jednostek lipazy/kg masy ciała/dobę), zwłaszcza z mukowiscydozą, należy zachować szczególną ostrożność. W tej grupie opisywano przypadki zwężenia jelit (kolonopatia włókniejąca), które mogą objawiać się bólami brzucha, wzdęciami czy zaburzeniami wypróżniania. W razie wystąpienia takich objawów konieczna jest szybka konsultacja z lekarzem, aby zapobiec powikłaniom67.

Bezpieczeństwo stosowania pankreatyny u dzieci – przeciwwskazania i środki ostrożności

Stosowanie pankreatyny u dzieci jest ogólnie bezpieczne, jeśli przestrzega się zaleceń dotyczących dawkowania i monitoruje stan zdrowia dziecka. Przeciwwskazaniem do stosowania jest uczulenie na pankreatynę lub białko wieprzowe oraz ostre zapalenie trzustki i zaostrzenia przewlekłego zapalenia trzustki1112.

  • W przypadku alergii na pankreatynę lub białko wieprzowe nie należy stosować leku1112.
  • Podczas ostrego zapalenia trzustki pankreatyna jest przeciwwskazana. Może być rozważana dopiero w fazie ustępowania choroby, jeśli utrzymują się zaburzenia trawienia12.
  • Rzadko opisywano reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne, dlatego ważne jest obserwowanie dziecka po podaniu pierwszych dawek7.
  • Kapsułki należy połykać w całości, aby uniknąć uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej przez enzymy10.

Tabela – Możliwość stosowania pankreatyny u dzieci według grup wiekowych

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Możliwe, decyzja lekarza Indywidualnie, ostrożność przy dawkach >10 000 j. lipazy/kg mc./dobę
Dzieci (1–12 lat) Możliwe, pod nadzorem Indywidualnie, ostrożność przy dawkach >10 000 j. lipazy/kg mc./dobę
Młodzież (≥12 lat) Możliwe Jak u dorosłych, indywidualnie według potrzeb
Warto wiedzieć:

  • Pankreatyna jest dostępna w różnych dawkach i formach, dlatego lekarz dobiera odpowiedni preparat i dawkowanie do indywidualnych potrzeb dziecka.
  • Należy unikać podawania pankreatyny z pokarmem o pH wyższym niż 5,5 oraz równoczesnego stosowania leków, które mogą osłabiać jej działanie6.
  • W razie pojawienia się nietypowych objawów ze strony przewodu pokarmowego, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
  • Pankreatyna nie wchłania się do organizmu – działa tylko w przewodzie pokarmowym, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych13.

Pankreatyna – bezpieczeństwo stosowania u dzieci z mukowiscydozą i innymi schorzeniami

Pankreatyna jest ważnym elementem leczenia u dzieci z mukowiscydozą oraz innymi schorzeniami prowadzącymi do niewydolności trzustki. Bezpieczeństwo jej stosowania u dzieci zależy przede wszystkim od odpowiedniego dawkowania i obserwacji możliwych działań niepożądanych. Wysokie dawki mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zwężenia jelit, dlatego zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza i regularnie monitorować stan zdrowia dziecka67.

Pytania i odpowiedzi

Czy pankreatynę można stosować u dzieci?

Tak, pankreatyna jest stosowana u dzieci w leczeniu niewydolności trzustki, np. w mukowiscydozie12.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania pankreatyny u dzieci?

Przeciwwskazaniem jest uczulenie na pankreatynę lub białko wieprzowe oraz ostre zapalenie trzustki3.

Czy można przekraczać dawkę pankreatyny u dzieci?

Nie należy przekraczać dawki 10 000 j. lipazy/kg masy ciała/dobę, zwłaszcza u dzieci z mukowiscydozą45.

Jak podawać pankreatynę małym dzieciom?

Kapsułki można otworzyć i podać z miękkim pokarmem, ale nie należy żuć granulek67.