Czym jest pankreatyna i jak wygląda jej stosowanie?
Pankreatyna (Pancreatinum) to mieszanina enzymów trzustkowych, głównie lipazy, amylazy i proteaz, pozyskiwanych z trzustek wieprzowych12. Najczęściej występuje w postaci kapsułek dojelitowych, które chronią enzymy przed działaniem kwasu żołądkowego i pozwalają na ich uwolnienie w jelicie cienkim, gdzie wspierają trawienie tłuszczów, skrobi i białek34. Standardowe dawki pankreatyny różnią się w zależności od potrzeb pacjenta oraz zaleceń lekarza, a poszczególne produkty mogą zawierać od kilku do kilkudziesięciu tysięcy jednostek aktywności enzymatycznej lipazy na kapsułkę15.
Kiedy mówimy o przedawkowaniu pankreatyny?
Przedawkowanie pankreatyny oznacza przyjęcie znacznie większej dawki niż zalecana przez lekarza. Najczęściej dochodzi do niego przez pomyłkę lub próbę samodzielnego zwiększenia dawki w celu uzyskania lepszego efektu trawiennego. Warto podkreślić, że nawet jeśli nie pojawią się natychmiastowe objawy, nadmiar pankreatyny może prowadzić do zaburzeń metabolicznych lub powikłań w dłuższej perspektywie67.
- Przedawkowanie pankreatyny może prowadzić do wzrostu stężenia kwasu moczowego we krwi i moczu, co może być niebezpieczne szczególnie dla osób z chorobami nerek lub dną moczanową.
- Przewlekłe stosowanie bardzo dużych dawek może być przyczyną poważnych powikłań ze strony przewodu pokarmowego, takich jak zwężenie okrężnicy, zwłaszcza u osób z mukowiscydozą.
- Zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza i nie przekraczać ustalonych dawek.
Objawy przedawkowania pankreatyny
Objawy przedawkowania pankreatyny są na ogół związane z zaburzeniami gospodarki kwasem moczowym. W literaturze medycznej opisano głównie następujące dolegliwości, które pojawiają się po przyjęciu bardzo dużych dawek tej substancji:
- Podwyższone stężenie kwasu moczowego w moczu (hiperurykozuria)678
- Podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia)678
- W przypadku przewlekłego przyjmowania dużych dawek – szczególnie u osób z mukowiscydozą – mogą wystąpić zmiany w obrębie jelita grubego, takie jak kolonopatia włókniejąca i zwężenie okrężnicy910
- Nasilone działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego – biegunki, bóle brzucha, nudności (rzadziej)
Objawy według układów narządowych
- Układ moczowy: zwiększenie stężenia kwasu moczowego w moczu i krwi
- Układ pokarmowy: w przypadku bardzo wysokich dawek – możliwe zwężenie okrężnicy i przewlekłe zaparcia (głównie u pacjentów z mukowiscydozą)
- Ogólne: brak innych specyficznych objawów zatrucia opisywanych w dostępnych źródłach
Postępowanie w przypadku przedawkowania pankreatyny
Jeśli doszło do przedawkowania pankreatyny, zaleca się:
- Zaprzestanie przyjmowania pankreatyny w przypadku wystąpienia niepokojących objawów11
- Leczenie objawowe – polega na łagodzeniu dolegliwości, które mogą się pojawić, np. nawodnienie organizmu, kontrola poziomu kwasu moczowego
- Brak specyficznej odtrutki (antidotum) – nie opisano skutecznego antidotum na przedawkowanie pankreatyny11
- W przypadku poważnych objawów (np. silny ból brzucha, objawy ze strony układu moczowego) należy skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala
- Przyjmowanie bardzo dużych dawek pankreatyny przez długi czas, zwłaszcza u dzieci z mukowiscydozą, może prowadzić do poważnych powikłań w jelicie grubym.
- Osoby z chorobami nerek lub dną moczanową powinny być szczególnie ostrożne, ponieważ przedawkowanie pankreatyny może prowadzić do niekorzystnych zmian w gospodarce kwasem moczowym.
- Nie opisano typowych objawów zatrucia, takich jak wymioty czy zaburzenia świadomości, ale wzrost stężenia kwasu moczowego może prowadzić do powikłań ogólnoustrojowych.
Tabela podsumowująca: objawy i postępowanie przy przedawkowaniu pankreatyny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: podwyższone stężenie kwasu moczowego w moczu lub krwi, brak innych objawów | Zaprzestanie stosowania, obserwacja, leczenie objawowe | Zazwyczaj nie |
| Umiarkowane: nasilone działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, bóle brzucha) | Zaprzestanie stosowania, leczenie objawowe, kontrola poziomu kwasu moczowego | Czasem wskazana konsultacja lekarska |
| Ciężkie: zwężenie okrężnicy, kolonopatia włókniejąca (głównie u osób z mukowiscydozą przy przewlekłym, wysokim dawkowaniu) | Zaprzestanie stosowania, hospitalizacja, leczenie specjalistyczne | Tak |
Pankreatyna – bezpieczeństwo stosowania i skutki przedawkowania
Pankreatyna jest substancją o udowodnionej skuteczności w leczeniu niewydolności trzustki i zaburzeń trawienia, jednak jej przedawkowanie może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, głównie związanych ze wzrostem stężenia kwasu moczowego w organizmie67910. Najcięższe powikłania dotyczą osób przyjmujących bardzo wysokie dawki przez dłuższy czas, zwłaszcza pacjentów z mukowiscydozą. Należy pamiętać, że nie istnieje specyficzna odtrutka na przedawkowanie pankreatyny, dlatego w przypadku podejrzenia przedawkowania należy przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. Zawsze stosuj pankreatynę zgodnie z zaleceniami, aby uniknąć niepotrzebnych powikłań.


















