Jak działa omeprazol?

Omeprazol (Omeprazolum) oraz jego izomer – ezomeprazol – należą do grupy leków nazywanych inhibitorami pompy protonowej. Ich zadaniem jest zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku, co pozwala złagodzić objawy nadkwaśności, zgagi czy bólu związanego z chorobami przewodu pokarmowego. Omeprazol działa na komórki okładzinowe żołądka, hamując ostatni etap produkcji kwasu żołądkowego123. Dzięki temu skutecznie przynosi ulgę w wielu dolegliwościach związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu.

Wskazania do stosowania omeprazolu

Wskazania u dorosłych – kapsułki doustne, tabletki dojelitowe

Omeprazol oraz ezomeprazol są stosowane w leczeniu i zapobieganiu różnym schorzeniom przewodu pokarmowego. Lista wskazań może różnić się w zależności od postaci leku, drogi podania oraz wieku pacjenta456.

Wskazania u dorosłych – podanie dożylne

W przypadku, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie, dostępne są preparaty dożylne z omeprazolem lub ezomeprazolem. Wskazania do podania dożylnego obejmują:

  • Leczenie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy oraz zapobieganie ich nawrotom910.
  • Leczenie wrzodów związanych z przyjmowaniem NLPZ oraz zapobieganie ich powstawaniu u pacjentów z grup ryzyka910.
  • Leczenie refluksowego zapalenia przełyku oraz długoterminowe leczenie po wygojeniu tej choroby910.
  • Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku910.
  • Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona910.
  • Zapobieganie nawrotom krwawienia po endoskopowym leczeniu ostrego krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy (dotyczy głównie ezomeprazolu)111213.
Ważne dla pacjentów z refluksem i wrzodami:

  • Omeprazol i ezomeprazol są skuteczne w leczeniu zarówno ostrych, jak i przewlekłych chorób przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu.
  • W przypadku zakażenia Helicobacter pylori, omeprazol stosuje się zawsze w połączeniu z antybiotykami, aby skutecznie wyeliminować bakterię i zmniejszyć ryzyko nawrotu wrzodów.
  • U osób przyjmujących długotrwale leki z grupy NLPZ, omeprazol pomaga chronić żołądek przed powikłaniami, takimi jak wrzody.
  • Niektóre wskazania dotyczą wyłącznie określonych grup wiekowych lub wymagają modyfikacji dawkowania.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Omeprazol może być stosowany także u dzieci, jednak wskazania są ograniczone i zależą od wieku oraz masy ciała dziecka. Oto najważniejsze zastosowania:

  • Leczenie refluksowego zapalenia przełyku – u dzieci powyżej 1 roku życia i o masie ciała co najmniej 10 kg141516.
  • Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku (zgaga, zarzucanie kwaśnej treści) – u dzieci powyżej 1 roku życia141516.
  • W połączeniu z antybiotykami – leczenie owrzodzenia dwunastnicy wywołanego przez Helicobacter pylori – u dzieci powyżej 4 lat141516.
  • Ezomeprazol (podanie dożylne) – choroba refluksowa przełyku z nadżerkami i/lub ciężkimi objawami refluksu – u dzieci od 1 do 18 lat, gdy nie można zastosować podania doustnego111317.

Nie wszystkie wskazania są dopuszczone u dzieci – na przykład leczenie zespołu Zollingera-Ellisona czy długoterminowa profilaktyka wrzodów żołądka i dwunastnicy dotyczy wyłącznie dorosłych. Stosowanie omeprazolu u dzieci zawsze wymaga indywidualnej oceny lekarza, szczególnie pod kątem wieku, masy ciała oraz wskazań1415.

Połączenia omeprazolu z innymi substancjami czynnymi

Bardzo ważne miejsce w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori zajmuje terapia skojarzona. W tym przypadku omeprazol lub ezomeprazol są stosowane razem z dwoma antybiotykami (np. amoksycylina i klarytromycyna). Takie połączenie pozwala skutecznie usunąć bakterię i zapobiec nawrotom wrzodów645.

Bezpieczeństwo stosowania omeprazolu:

  • Omeprazol jest lekiem o dobrze poznanym profilu bezpieczeństwa, jednak w przypadku długotrwałego stosowania należy zachować szczególną ostrożność.
  • U osób starszych oraz u pacjentów przyjmujących omeprazol przez dłuższy czas, mogą pojawić się szczególne zalecenia – np. kontrola poziomu magnezu lub witaminy B121819.
  • U dzieci długotrwałe stosowanie nie jest zalecane, chyba że jest to konieczne w określonych schorzeniach i pod ścisłym nadzorem lekarza2019.
  • W przypadku podejrzenia nowotworu żołądka, przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć takie rozpoznanie, gdyż omeprazol może maskować objawy choroby nowotworowej2122.

Tabela: Wskazania do stosowania omeprazolu i ezomeprazolu

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Leczenie owrzodzenia dwunastnicy Tak Nie Nie Tak Tak
Zapobieganie nawrotom owrzodzenia dwunastnicy Tak Nie Nie Tak Tak
Leczenie owrzodzenia żołądka Tak Nie Nie Tak Tak
Zapobieganie nawrotom owrzodzenia żołądka Tak Nie Nie Tak Tak
Leczenie refluksowego zapalenia przełyku Tak Tak Tak, od 1 r.ż. Tak Tak
Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku Tak Tak Tak, od 1 r.ż. Tak Tak
Eradykacja Helicobacter pylori (z antybiotykami) Tak Tak, od 4 r.ż. Nie Tak Tak
Leczenie wrzodów związanych z NLPZ Tak Nie Nie Tak Tak
Zapobieganie wrzodom przy NLPZ (grupa ryzyka) Tak Nie Nie Tak Tak
Zespół Zollingera-Ellisona Tak Nie Nie Tak Tak
Zapobieganie nawrotom krwawienia po leczeniu endoskopowym Tak (dożylnie, ezomeprazol) Nie Nie Tak Tak

Omeprazol i ezomeprazol – skuteczność w różnych wskazaniach

Stosowanie omeprazolu i ezomeprazolu przynosi bardzo dobre efekty w leczeniu chorób przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu. W przypadku refluksowego zapalenia przełyku, leczenie tymi substancjami pozwala na szybkie złagodzenie objawów oraz poprawę jakości życia pacjentów. Z kolei w terapii zakażenia Helicobacter pylori, połączenie omeprazolu z antybiotykami znacznie zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko nawrotów wrzodów. Wskazania do stosowania są szerokie, a różne postaci leków umożliwiają indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci4611.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się omeprazol?

Omeprazol jest stosowany w leczeniu i zapobieganiu wrzodom żołądka, dwunastnicy, refluksowi, zespołowi Zollingera-Ellisona oraz w terapii zakażenia Helicobacter pylori w połączeniu z antybiotykami.12

Czy omeprazol można stosować u dzieci?

Tak, omeprazol można stosować u dzieci powyżej 1 roku życia w leczeniu refluksowego zapalenia przełyku oraz w terapii zakażenia Helicobacter pylori (u dzieci powyżej 4 lat w połączeniu z antybiotykami).34

Jakie są wskazania do stosowania omeprazolu dożylnie?

Omeprazol dożylnie stosuje się, gdy niemożliwe jest przyjmowanie leków doustnie, np. w leczeniu wrzodów, refluksu, w zapobieganiu krwawieniom z przewodu pokarmowego.56

Czy omeprazol jest skuteczny w leczeniu refluksu?

Tak, omeprazol skutecznie łagodzi objawy refluksu żołądkowo-przełykowego zarówno u dorosłych, jak i dzieci.78