Jak działa omeprazol?
Omeprazol (Omeprazolum) oraz jego izomer – ezomeprazol – należą do grupy leków nazywanych inhibitorami pompy protonowej. Ich zadaniem jest zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku, co pozwala złagodzić objawy nadkwaśności, zgagi czy bólu związanego z chorobami przewodu pokarmowego. Omeprazol działa na komórki okładzinowe żołądka, hamując ostatni etap produkcji kwasu żołądkowego123. Dzięki temu skutecznie przynosi ulgę w wielu dolegliwościach związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu.
Wskazania do stosowania omeprazolu
Wskazania u dorosłych – kapsułki doustne, tabletki dojelitowe
Omeprazol oraz ezomeprazol są stosowane w leczeniu i zapobieganiu różnym schorzeniom przewodu pokarmowego. Lista wskazań może różnić się w zależności od postaci leku, drogi podania oraz wieku pacjenta456.
- Leczenie owrzodzenia dwunastnicy – omeprazol pomaga w leczeniu już istniejących wrzodów oraz w zapobieganiu ich nawrotom457.
- Leczenie owrzodzenia żołądka – stosowany jest zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce nawrotów457.
- Leczenie wrzodów związanych z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – omeprazol chroni żołądek u osób długotrwale stosujących te leki i zapobiega powstawaniu nowych wrzodów456.
- Leczenie refluksowego zapalenia przełyku – zmniejsza dolegliwości związane z cofaniem się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, takie jak zgaga, pieczenie czy ból456.
- Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku – skutecznie łagodzi typowe objawy, nawet jeśli nie doszło jeszcze do powstania nadżerek456.
- Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona – stosowany w tej rzadkiej chorobie, gdzie żołądek produkuje zbyt dużo kwasu458.
- Eradykacja (usuwanie) zakażenia Helicobacter pylori – w połączeniu z antybiotykami omeprazol pomaga wyleczyć zakażenie, które często prowadzi do powstawania wrzodów456.
Wskazania u dorosłych – podanie dożylne
W przypadku, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie, dostępne są preparaty dożylne z omeprazolem lub ezomeprazolem. Wskazania do podania dożylnego obejmują:
- Leczenie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy oraz zapobieganie ich nawrotom910.
- Leczenie wrzodów związanych z przyjmowaniem NLPZ oraz zapobieganie ich powstawaniu u pacjentów z grup ryzyka910.
- Leczenie refluksowego zapalenia przełyku oraz długoterminowe leczenie po wygojeniu tej choroby910.
- Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku910.
- Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona910.
- Zapobieganie nawrotom krwawienia po endoskopowym leczeniu ostrego krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy (dotyczy głównie ezomeprazolu)111213.
- Omeprazol i ezomeprazol są skuteczne w leczeniu zarówno ostrych, jak i przewlekłych chorób przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu.
- W przypadku zakażenia Helicobacter pylori, omeprazol stosuje się zawsze w połączeniu z antybiotykami, aby skutecznie wyeliminować bakterię i zmniejszyć ryzyko nawrotu wrzodów.
- U osób przyjmujących długotrwale leki z grupy NLPZ, omeprazol pomaga chronić żołądek przed powikłaniami, takimi jak wrzody.
- Niektóre wskazania dotyczą wyłącznie określonych grup wiekowych lub wymagają modyfikacji dawkowania.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Omeprazol może być stosowany także u dzieci, jednak wskazania są ograniczone i zależą od wieku oraz masy ciała dziecka. Oto najważniejsze zastosowania:
- Leczenie refluksowego zapalenia przełyku – u dzieci powyżej 1 roku życia i o masie ciała co najmniej 10 kg141516.
- Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku (zgaga, zarzucanie kwaśnej treści) – u dzieci powyżej 1 roku życia141516.
- W połączeniu z antybiotykami – leczenie owrzodzenia dwunastnicy wywołanego przez Helicobacter pylori – u dzieci powyżej 4 lat141516.
- Ezomeprazol (podanie dożylne) – choroba refluksowa przełyku z nadżerkami i/lub ciężkimi objawami refluksu – u dzieci od 1 do 18 lat, gdy nie można zastosować podania doustnego111317.
Nie wszystkie wskazania są dopuszczone u dzieci – na przykład leczenie zespołu Zollingera-Ellisona czy długoterminowa profilaktyka wrzodów żołądka i dwunastnicy dotyczy wyłącznie dorosłych. Stosowanie omeprazolu u dzieci zawsze wymaga indywidualnej oceny lekarza, szczególnie pod kątem wieku, masy ciała oraz wskazań1415.
Połączenia omeprazolu z innymi substancjami czynnymi
Bardzo ważne miejsce w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori zajmuje terapia skojarzona. W tym przypadku omeprazol lub ezomeprazol są stosowane razem z dwoma antybiotykami (np. amoksycylina i klarytromycyna). Takie połączenie pozwala skutecznie usunąć bakterię i zapobiec nawrotom wrzodów645.
- Omeprazol jest lekiem o dobrze poznanym profilu bezpieczeństwa, jednak w przypadku długotrwałego stosowania należy zachować szczególną ostrożność.
- U osób starszych oraz u pacjentów przyjmujących omeprazol przez dłuższy czas, mogą pojawić się szczególne zalecenia – np. kontrola poziomu magnezu lub witaminy B121819.
- U dzieci długotrwałe stosowanie nie jest zalecane, chyba że jest to konieczne w określonych schorzeniach i pod ścisłym nadzorem lekarza2019.
- W przypadku podejrzenia nowotworu żołądka, przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć takie rozpoznanie, gdyż omeprazol może maskować objawy choroby nowotworowej2122.
Tabela: Wskazania do stosowania omeprazolu i ezomeprazolu
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Leczenie owrzodzenia dwunastnicy | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zapobieganie nawrotom owrzodzenia dwunastnicy | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Leczenie owrzodzenia żołądka | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zapobieganie nawrotom owrzodzenia żołądka | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Leczenie refluksowego zapalenia przełyku | Tak | Tak | Tak, od 1 r.ż. | Tak | Tak |
| Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku | Tak | Tak | Tak, od 1 r.ż. | Tak | Tak |
| Eradykacja Helicobacter pylori (z antybiotykami) | Tak | Tak, od 4 r.ż. | Nie | Tak | Tak |
| Leczenie wrzodów związanych z NLPZ | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zapobieganie wrzodom przy NLPZ (grupa ryzyka) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zespół Zollingera-Ellisona | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zapobieganie nawrotom krwawienia po leczeniu endoskopowym | Tak (dożylnie, ezomeprazol) | Nie | Nie | Tak | Tak |
Omeprazol i ezomeprazol – skuteczność w różnych wskazaniach
Stosowanie omeprazolu i ezomeprazolu przynosi bardzo dobre efekty w leczeniu chorób przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu. W przypadku refluksowego zapalenia przełyku, leczenie tymi substancjami pozwala na szybkie złagodzenie objawów oraz poprawę jakości życia pacjentów. Z kolei w terapii zakażenia Helicobacter pylori, połączenie omeprazolu z antybiotykami znacznie zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko nawrotów wrzodów. Wskazania do stosowania są szerokie, a różne postaci leków umożliwiają indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci4611.


















