Jak dawkować losartan – podstawowe informacje
Losartan dostępny jest głównie w postaci tabletek, przeznaczonych do stosowania doustnego. Najczęściej występuje jako losartan potasowy w dawkach 12,5 mg, 25 mg, 50 mg oraz 100 mg. Występuje również w połączeniach z innymi lekami, np. z hydrochlorotiazydem, co wpływa na schemat dawkowania12.
Standardowo losartan stosuje się raz dziennie, niezależnie od posiłków – tabletkę należy połknąć i popić wodą34. Maksymalne działanie przeciwnadciśnieniowe uzyskuje się po 3–6 tygodniach regularnego przyjmowania3.
Dawkowanie u dorosłych
- Nadciśnienie tętnicze: zazwyczaj dawka początkowa i podtrzymująca to 50 mg raz na dobę356. U niektórych pacjentów konieczne może być zwiększenie dawki do 100 mg raz na dobę, zwłaszcza jeśli ciśnienie nie jest wystarczająco kontrolowane3.
- Nadciśnienie tętnicze i cukrzyca typu 2 z białkomoczem: początkowo 50 mg raz na dobę, a po miesiącu – w razie potrzeby – można zwiększyć do 100 mg raz na dobę36.
- Niewydolność serca: leczenie rozpoczyna się od 12,5 mg raz na dobę, a następnie co tydzień zwiększa się dawkę (12,5 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg), aż do maksymalnie 150 mg na dobę, jeśli pacjent dobrze toleruje lek7.
- Zmniejszenie ryzyka udaru mózgu (nadciśnienie i przerost lewej komory serca): początkowo 50 mg raz na dobę, w razie potrzeby można dodać hydrochlorotiazyd lub zwiększyć dawkę losartanu do 100 mg raz na dobę7.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
Losartan jest stosowany u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat, jednak dawkowanie zależy od masy ciała i możliwości połykania tabletek1011:
- Masa ciała > 20 kg do < 50 kg: zwykle 25 mg raz na dobę. W wyjątkowych przypadkach dawkę można zwiększyć maksymalnie do 50 mg raz na dobę.
- Masa ciała > 50 kg: zazwyczaj 50 mg raz na dobę. W wyjątkowych sytuacjach dawkę można zwiększyć maksymalnie do 100 mg raz na dobę.
- Nie przeprowadzono badań dla dawek przekraczających 1,4 mg/kg masy ciała lub ponad 100 mg na dobę.
- Nie zaleca się stosowania losartanu u dzieci poniżej 6. roku życia, u dzieci z ciężką niewydolnością nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²) ani u dzieci z zaburzeniami czynności wątroby12.
Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku
- Dla większości osób starszych nie jest konieczna modyfikacja dawki. Jednak u pacjentów powyżej 75 lat zaleca się rozważyć rozpoczęcie leczenia od 25 mg na dobę1213.
Losartan w połączeniu z innymi substancjami czynnymi
Losartan często łączy się z hydrochlorotiazydem, co pozwala uzyskać silniejszy efekt obniżenia ciśnienia krwi. Preparaty złożone zawierają najczęściej 50 mg losartanu i 12,5 mg hydrochlorotiazydu lub 100 mg losartanu i 25 mg hydrochlorotiazydu w jednej tabletce214.
- W leczeniu nadciśnienia, jeśli sama monoterapia losartanem nie przynosi efektu, można przejść na preparat złożony.
- Zwykle stosuje się jedną tabletkę 50 mg/12,5 mg raz na dobę. Jeśli efekt jest niewystarczający, dawkę można zwiększyć do 100 mg/25 mg raz na dobę415.
- Nie zaleca się stosowania preparatów złożonych u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat16.
Zmiany dawkowania w szczególnych grupach pacjentów
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie ma konieczności zmiany dawki początkowej u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub poddawanych dializom8.
- Przeciwwskazane jest stosowanie preparatów złożonych losartan/hydrochlorotiazyd u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min)17.
- U dzieci z GFR < 30 ml/min/1,73 m² losartan nie jest zalecany12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- U osób z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć stosowanie mniejszych dawek losartanu. Brak jest jednak danych dotyczących bezpieczeństwa u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby – w tej grupie losartan jest przeciwwskazany10.
- Nie zaleca się stosowania losartanu u dzieci z zaburzeniami czynności wątroby12.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Losartan jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży18.
- Nie zaleca się stosowania losartanu w okresie karmienia piersią ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa18.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Losartan w monoterapii: u dorosłych nie należy przekraczać 150 mg na dobę (w leczeniu niewydolności serca), a w większości przypadków 100 mg na dobę jest maksymalną dawką stosowaną w nadciśnieniu7.
- Losartan w połączeniu z hydrochlorotiazydem: maksymalna dawka to 100 mg losartanu i 25 mg hydrochlorotiazydu na dobę17.
- Przedawkowanie może prowadzić do zbyt dużego obniżenia ciśnienia krwi (niedociśnienia) i przyspieszenia tętna (tachykardii). W razie wystąpienia objawów przedawkowania konieczna jest szybka pomoc medyczna19.
- Nie wolno samodzielnie zmieniać dawki losartanu bez konsultacji ze specjalistą, zwłaszcza jeśli występują choroby nerek, wątroby lub inne schorzenia przewlekłe.
- U dzieci i młodzieży zawsze należy dokładnie dostosować dawkę do masy ciała i wieku, unikając przekroczenia 1,4 mg/kg masy ciała lub 100 mg na dobę.
- W przypadku stosowania losartanu z innymi lekami (np. hydrochlorotiazydem), zawsze należy przestrzegać maksymalnych dawek skojarzenia.
- W razie wystąpienia objawów przedawkowania, takich jak znaczne osłabienie, zawroty głowy, przyspieszone tętno, należy natychmiast zgłosić się do lekarza.
Podsumowanie – dawkowanie losartanu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 50 mg raz na dobę, w razie potrzeby do 100 mg na dobę; w niewydolności serca dawka początkowa 12,5 mg, stopniowo zwiększana do 150 mg na dobę36 |
| Dzieci 6–18 lat, masa ciała > 20 kg do < 50 kg | 25 mg raz na dobę, w wyjątkowych przypadkach do 50 mg na dobę10 |
| Dzieci 6–18 lat, masa ciała > 50 kg | 50 mg raz na dobę, w wyjątkowych przypadkach do 100 mg na dobę10 |
| Osoby starsze (>75 lat) | Można rozważyć rozpoczęcie od 25 mg raz na dobę; zwykle nie wymaga się modyfikacji dalszego dawkowania12 |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Zwykle brak konieczności modyfikacji dawki, ale preparaty złożone przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności (GFR < 30 ml/min/1,73 m²)17 |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Rozważyć mniejsze dawki; przeciwwskazane w ciężkich zaburzeniach wątroby10 |
| Kobiety w ciąży/karmiące piersią | Przeciwwskazane18 |













