Fosfomycyna – dawkowanie leku

Jak dawkować fosfomycynę? Ogólne zasady stosowania

Fosfomycyna jest dostępna w postaci granulatu lub proszku do sporządzania roztworu doustnego oraz w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej. Sposób dawkowania zależy od rodzaju infekcji, wieku pacjenta, drogi podania oraz ewentualnych współistniejących chorób, takich jak niewydolność nerek czy wątroby¹².

Dawkowanie doustne

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: najczęściej stosowana jest jednorazowa dawka 3 g fosfomycyny, przyjmowana doustnie w leczeniu ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego u kobiet i dziewcząt³⁴.
• Profilaktyka zakażeń podczas zabiegów: w przypadku zabiegów urologicznych u dorosłych mężczyzn zaleca się dwie dawki po 3 g – pierwszą 3 godziny przed zabiegiem, drugą 24 godziny po jego zakończeniu³⁴.
• Dzieci w wieku powyżej 5 lat (dotyczy tylko niektórych postaci): w wybranych przypadkach, takich jak nawracające zakażenia pęcherza moczowego lub zakażenia wywołane przez określone bakterie, można rozważyć podanie drugiej dawki po 24 godzinach od pierwszej¹.

Dawkowanie dożylne

• Dorośli i młodzież (≥12 lat, ≥40 kg): dawka dobowa wynosi zwykle od 12 do 24 g fosfomycyny, podawana w 2–3 dawkach podzielonych. W cięższych zakażeniach, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, może być konieczne podanie 16–24 g w 3–4 dawkach podzielonych⁵.
• Czas trwania terapii zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia oraz reakcji pacjenta na leczenie⁶.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• Dzieci powyżej 12 lat: stosuje się dawkę dla dorosłych, czyli 3 g jednorazowo doustnie³⁴.
• Dzieci poniżej 12 lat: bezpieczeństwo i skuteczność fosfomycyny doustnej nie zostały ustalone, dlatego nie zaleca się jej stosowania w tej grupie wiekowej³⁴.
• Dzieci i noworodki (dożylnie): dawka dobowa jest ustalana indywidualnie na podstawie masy ciała i wieku. Przykładowo, niemowlęta w wieku 1–12 miesięcy mogą otrzymać 200–300 mg/kg masy ciała w trzech dawkach podzielonych, a dzieci od 1 do 12 lat (do 40 kg) – 200–400 mg/kg w 3–4 dawkach podzielonych⁷.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Zazwyczaj stosuje się dawki zalecane dla dorosłych, jednak zaleca się ostrożność przy stosowaniu dawek zbliżonych do górnej granicy, szczególnie przy dożylnym podaniu⁶.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

• Doustnie: fosfomycyna jest przeciwwskazana u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) oraz u pacjentów poddawanych hemodializie⁸³.
• Dożylnie: dawka powinna być dostosowana do stopnia niewydolności nerek. W zależności od klirensu kreatyniny (CrCl), zalecana dawka może być obniżona nawet do 20% standardowej dawki dobowej w przypadku ciężkiej niewydolności nerek (CrCl 10 ml/min), podawanej w 1–2 dawkach podzielonych. U pacjentów dializowanych zaleca się podawanie 2 g fosfomycyny po każdej sesji dializy⁹¹⁰.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

• Nie jest wymagane dostosowanie dawki fosfomycyny u osób z niewydolnością wątroby¹⁰.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

• Fosfomycyna może być stosowana w ciąży i podczas karmienia piersią, jednak należy zachować ostrożność. Badania na zwierzętach nie wykazały działania szkodliwego, ale nie zawsze można przełożyć te wyniki na ludzi¹¹.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Fosfomycyna jest stosowana w różnych wskazaniach, co wpływa na sposób jej dawkowania:

• Leczenie ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego: zazwyczaj wystarcza jednorazowa dawka 3 g fosfomycyny doustnie u kobiet i dziewcząt powyżej 12 lat³⁴.
• Profilaktyka zakażeń związanych z zabiegami: stosuje się dwie dawki po 3 g – pierwszą przed zabiegiem, drugą po 24 godzinach³⁴.
• Leczenie ciężkich zakażeń dożylnie: dawka dobowa jest uzależniona od rodzaju zakażenia, np. w zapaleniu wsierdzia, zakażeniach kości i stawów czy szpitalnym zapaleniu płuc wynosi 12–24 g na dobę w 2–3 dawkach podzielonych⁵.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

• Doustnie: w leczeniu niepowikłanych zakażeń dróg moczowych nie przekracza się dawki 3 g na dobę (jednorazowo)³.
• Dożylnie: maksymalna pojedyncza dawka nie powinna przekraczać 8 g, a dawka dobowa – 24 g. U pacjentów z ciężkimi zakażeniami i dobrym stanem nerek można stosować wyższe dawki, jednak dane dotyczące bezpieczeństwa są ograniczone⁶.
• Przedawkowanie: objawy mogą obejmować zaburzenia równowagi elektrolitowej, obniżone ciśnienie krwi, senność czy zaburzenia hematologiczne. W razie przedawkowania zaleca się leczenie objawowe, monitorowanie poziomu elektrolitów oraz zwiększenie wydalania leku przez nawodnienie organizmu¹²¹³.

Podsumowanie: Fosfomycyna – elastyczne dawkowanie dostosowane do pacjenta